Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie kuznicze przeznaczone do odkuwania cienkich ksztaltek, ma¬ jace dwa przeciwlegle wychylne zespoly matryco¬ we.Stan techniki. Kucie ksztaltek cienkich, takich jak nozyczki, nozyki, narzedzia chirurgiczne, czopy o przekroju kwadratowym, pokrywy, plaskie uze¬ bienia albo plaskie wyroby kute z preta, wykonuje sie dotychczas przy uzyciu matryc umieszczonych w prasach uniwersalnych. W takich przypadkach dokladnosc kucia zalezy w duzym stopniu od szty¬ wnosci korpusu prasy. Sprezyste odksztalcenie kor¬ pusu przy obciazeniu zblizonym do maksymalnego wynosi od kilku milimetrów, co oczywiscie utrudnia prawidlowe dogniatanie odkuwki i wplywa ujem¬ nie na jej jakosc.Z niemieckiego opisu patentowego Nr 318228 zna¬ ne jest urzadzenie do prasowania walów korbo¬ wych, w którym w glowicy o ksztalcie oeowym sa ulozyskowane dwie przeciwlegle wychylne oprawy matrycowe, a na wolnych koncach tych opraw sa zamocowane wkladki matrycowe. Przy. ruchu glo¬ wicy urzadzenia w kierunku podstawy wychylne oprawy matrycowe obracaja sie w lozyskowaniach usytuowanych w glowicy zgniatajac umieszczony pomiedzy wkladkami material. W urzadzeniu tym ksztaltowanie pomiedzy wychylnymi zespolami ma¬ trycowymi, skladajacymi sie z opraw i wkladek matrycowych* jest podobne do ksztaltowania za po¬ lo moca pary walców matrycowych, pomiedzy które wprowadzony jest walcowany material.Z polskiego opisu patentowego Nr 51348 znany je.st przegubowy uklad przeniesienia napedu w urzadzeniu kuzniczym, zastosowany pomiedzy ped¬ nikiem tego urzadzenia a zespolami matrycowymi.Urzadzenie to jest przeznaczone do speczania lub speczania z równoczesnym wyginaniem. Ma ono dwa przeciwsobnie pracujace zespoly matrycowe, które nie sa wychylne, lecz badz to osadzone suwli- wie na podstawie urzadzenia, badz tez prowadzone na mechanizmie równoleglowodowym. Przegubowy uklad przeniesienia napedu tego urzadzenia stano¬ wia przegubowe laczniki usytuowane skosnie w sto¬ sunku do kierunku ruohu pednika. Przetwarzaja one pionowy ruch pednika (suwaka prasy) na poziomy ruch zespolów matrycowych. Przelozenie sily ped¬ nika na poprzeczna do niej sile powodujaca zbli¬ zanie zespolów matrycowych przebiega zgodnie z funkcja tangens kata zawartego pomiedzy kierun¬ kiem ruchu pednika a osia podluzna laczników. Te¬ go rodzaju urzadzenia nie sa jednak uzywane do ksztaltowania cienkich odkuwek, gdyz nie sa one do tego celu konstrukcyjnie przystosowane. Sluza one bowiem przewaznie do kucia walów korbowych.Istota wynalazku. Do kucia cienkich odkuwek skonstruowano wedlug wynalazku urzadzenie, w którym pomiedzy matrycami mozna uzyskiwac bar¬ dzo duze sily zgniatajace przy stosunkowo malej 104 1313 sile mechanizmu napedzajacego i przy nieznacz¬ nych odksztalceniach korpusu urzadzenia.W urzadzeniu tym zastosowano dwa przeciwleg¬ le wychylne matrycowe zespoly, których lozyska sa oparte o sztywne podpory i które maja w kierunku pednika wysuniete ramiona. Z tymi ramionami sa polaczone rozbieznie w kierunku pednika ustawione przegubowe laczniki.W konstrukcji wedlug wynalazku skojarzono dwojakiego rodzaju systemy przelozenia sily pedni¬ ka (prasy) na poprzecznie do niej skierowana sile zgniatajaca kuty material. Uzyskuje sie wiec prze¬ lozenie dwustopniowe. Pierwszy stopien przeloze¬ nia wynika z zastosowania skosnie ustawionych la¬ czników przegubowych usytuowanych pomiedzy glowica urzadzenia a ramionami opraw matryco¬ wych. Wielkosc przelozenia uzyskiwanego dzieki lacznikom- zmienia sie zgodnie z funkcja tangens kata zawartego pomiedzy kierunkiem ruchu pedni¬ ka (suwaka prasy) a osia lacznika. Drugi stopien przelozenia wynika z dlugosci ramienia momentu sily wywieranej przez lacznik na oprawe matryco¬ wa. Dlugosc tego ramienia wzrasta wraz ze wzro¬ stem kata pochylenia lacznika.W urzadzeniu wedlug wynalazku na poczatku su¬ wu roboczego stopien przelozenia sily pednika na sile potrzebna do ksztaltowania wynosi nieco po¬ nad 0,1 nominalnego nacisku pednika. Na koncu su¬ wu roboczego przelozenie to jest kilkunasto¬ krotnie wieksze. Nalezy przy tym podkreslic, ze obciazenia wynikajace z oporu kutego materialu sa przyjmowane przez sztywne podpory lozysko- wan segmentów opraw matrycowych, a obciazenie - suwaka prasy nie przekracza nacisku nominalnego prasy. Z powyzszych wzgledów urzadzenie wedlug % wynalazku nadaje sie szczególnie dobrze do kucia ksztaltek plaskiidh.' Wynalazek zostanie blizej objasniony na podsta¬ wie przykladu realizacji wynalazku przedstawione¬ go na rysunku.Objasnienie figur rysunku. Na fig. 1 przedsta¬ wiono urzadzenie do kucia w widoku bocznym, cze¬ sciowo w przekroju, przy czym na lewej polowie rysunku pokazano pozycje czesci skladowych urza¬ dzenia na poczatku suwu roboczego, a na prawej polowie rysunku — urzadzenie na koncu suwu ro¬ boczego, a fig. 2 — to samo urzadzenie w widoku z góry, czesciowo w przekroju A-A na fig. 1.Przyklad realizacji wynalazku. Do glowicy 1 sa przymocowane lozyskowe walki 2 o które sa opar¬ te górne cylindryczne powierzchnie slizgowe laczni¬ ków 3. Dolne cylindryczne powierzchnie slizgowe laczników 3 sa oparte o lozyskowe czopy 2' które znajduja sie na ramionach 4 wychylnych matryco¬ wych opraw 2. Lozyskowe walki 2 i czopy 2' sa ze -soba zwiazane za pomoca spinajacych ogniw 6.Matrycowe oprawy 5 sa na jednym koncu oparte przegubowo o sztywne stojaki 7, a na drugim sa one wyposazone w narzedziowe wkladka 8, moco¬ wane do tych opraw za pomoca dociskowych ele¬ mentów 9. Do prawej matrycowej oprawy 5 jest przymocowana tuleja 10, której os jest równolegla do .osi przegubów opraw matrycowych 5. Tuleja 10 (131 4 sluzy do wprowadzenia materialu do strefy kucia.Ponadto do prawej matrycowej oprawy 5 jest przy¬ mocowana druga tuleja ze sruba zderzakowa 11 sluzaca do nastawiania glebokosci wprowadzania kutego materialu pomiedzy narzedziowe wkladki 8.Korpus urzadzenia jest wykonany z dwu grubych bocznych plyt 12, majacych w srodku wyciete okna, przez które dokonuje sie wymiany narzedziowych wkladek 7 i przez które wklada sie material po- przez tuleje 10 pomiedzy narzedziowe wkladki 8.Plyty 12 sa na obydwu koncach "spiete srubami 13 przechodzacymi przez stojaki 7. Stojaki te maja ksztalt litery T, a ich ramiona sa wpuszczone w odpowiednie wybrania wykonane w plytach 12. 115 W stojakach 7 sa osadzone panwie 14, o które opie¬ raja sie walcowe, czopy (dolne) matrycowych opraw . Panwie te przejmuja w zasadzie cale obciazenie powstajace podczas kucia materialu. W stojakach 7 sa ponadto wykonane wypusty 15 sluzace do mo- cowania przyrzadu srubami do stolu prasy. Matry¬ cowe oprawy 5 sa po bokach wyposazone w czopy 16 ulozyskowane w otworach wykonanych w bocz¬ nych plytach 12. Urzadzenie dziala w nastepujacy sposób: w pozycji pokazanej na fig. 1 — strona le- wa — wprowadza sie w tuleje 10 material az do oparcia o zderzakowa srube 11. Nastepnie urucha¬ mia sie prase. W czasie suwu roboczego prasy glo¬ wica 1, przegubowe laczniki 3 oraz matrycowe op¬ rawy 5 zmieniaja swe ustawienie, od takiego jakie pokazano na fig. 1 — lewa polowa rysunku, do takiego które pokazano na fig. 1 — prawa polowa rysunku. W tym czasie wykroje narzedziowych wkladek 8 przesuwaja sie od polozenia Sp do po¬ lozenia Sk. Material pomiedzy wkladkami 8 zostaje uksztaltowany.W czasie suwu roboczego zmienia sie pochylenie przegubowych laczników 3, a zatem zmienia sie równiez kierunek przenoszonej przez nie sily, jak 40 tez dlugosc ramienia momentu (tej sily oddzialywu¬ jacego na matrycowa oprawe 5. Ramie to na po¬ czatku suwu roboczego ma wielkosc Rp, natomiast na koncu suwu roboczego — wielkosc Rk.W miare pochylania przegubowych laczników 3 45 wzrasta tez przelozenie pionowej sily prasy na- coraz to bardziej pochylona (zblizona do poziomej) sile oddzialywujaca na czopy 2' usytuowane na ra¬ mionach 4 matrycowych opraw 5. W konsekwencji wzrostu zarówno przelozenia wielkosci sily jak i 50 ramienia jej momentu, wzrasta w urzadzeniu wed¬ lug wynalazku sila zgniatajaca material, osiagajac na koncu suwu roboczego wartosc okolo dwudzie¬ stokrotna w stosunku do sily na poczatku tego su¬ wu. 55 Nadmienic nalezy, ze w czasie wzajemnego zbli¬ zania sie narzedziowych wkladek 8 po torach lu¬ kowych, material nie jest od razu zgniatany na calej swej powierzchni. Zgniatanie to nastepuje stopniowo, podobnie jak podczas walcowania po- 60 miedzy para walców.Powyzszy zespól cech funkcjonalnych urzadzenia pozwala na osiagniecie znacznych korzysci tech¬ nicznych i technologicznych a konstrukcja urza¬ dzenia umozliwia pelna automatyzacje jego pracy 65 w przypadku seryjnej produkcji wyrobów.5 104 131 6 Zasitrzezenia patentowe 1. Urzadzenie u. znicze zawierajace wychylne przeciwlegle zespoly matrycowe oraz majace prze¬ gubowy uklad przeniesieni napedu, znamienny tym, ze dwa wychylne matrycowe zespoly (5, 8) których lozyska oparte sa o sztywne stojaki (7) ma¬ ja w kierunku pednika wysuniete ramiona (4), z którymi sa polaczone, rozbieznie, w kierunku ped¬ nika ustawione, przegubowe laczniki (3). 2, Urzadzenie wedlug zastrz, 1, znamienne tym, ze elementy (10) sluzace do wprowadzania mate¬ rialu pomiedzy matrycowe zespoly (5, 8) sa usta¬ wione równolegle do -osi lozyskowania Itych zespo¬ lów (5, 8). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze jego sztywne stojaki (7) sa polaczone z dwoma bocznymi plytami (12) tworzac lacznie korpus urza¬ dzenia. 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze w srodkowej czesci bocznych plyt (12) sa wyko¬ nane okna i otwory dla lozyskowania czopów (16) matrycowych opraw (5), Fig.1 PL PL