Przedmiotem wynalazku jest sposób prowadze¬ nia co najmniej czesciowego wypalania wstepnie ogrzanego sproszkowanego surowca zawierajacego wapno, zwlaszcza maczki cementowej, przed pod¬ daniem jej koncowej obróbce cieplnej w pochylym piecu obrotowym, polegajacej na ewentualnym os¬ tatecznym wypaleniu i spiekaniu, po których za¬ zwyczaj nastepuje chlodzenie poza piecem, np. za pomoca powietrza. Przedmiotem wynalazku jest równiez urzadzenie do co najmniej czesciowego wypalania surowca za¬ wierajacego wapno. Przez wypalanie nalezy rozumiec rozklad CaC03 na CaO i COz. Jest to proces endotermiczny wy¬ magajacy doprowadzenia znacznych ilosci ciepla. Przy produkcji klinkieru z surowej maczki ce¬ mentowej przez poddanie jej kolejno wstepnemu ogrzaniu, wypalaniu i spiekaniu, od pewnego czasu istnieje stala tendencja do wstepnego ogrzewania surowca w oddzielnym wielostopniowym podgrze¬ waczu zawiesinowym, np. podgrzewaczu cyklono¬ wym, wypalania co najmniej czesciowo w kalcy- natorze i spiekania w piecu obrotowym. Proces wypalania mozna zapoczatkowac na nizszych stop¬ niach podgrzewacza i nie zakanczac az material zostanie wprowadzony do pieca obrotowego do spiekania. Najnizszy stopien podgrzewacza moze spelniac role kalcynatora, w którym przebiega znaczna czesc procesu wypalania. W instalacjach, w których znaczna czesc proce- su wypalania*materialu zachodzi poza piecem obro¬ towym, paliwo i powietrze do spalania, dla dostar¬ czenia ciepla niezbednego do wypalania surowca, mozna doprowadzac róznymi sposobami. W polskim opisie patentowym nr 91293 opisano sposób i urzadzenie do wypalania surowca zawie¬ rajacego wapno, w którym miesza sie poza piecem paliwo gazowe lub wydzielajace palne gazy ze sproszkowanym, wstepnie ogrzanym surowcem i wypala sie go poza piecem, po czym oddzielony od gazów, co najmniej czesciowo wypalony suro¬ wiec wprowadza sie do pochylego pieca obrotowe¬ go do dalszej obróbki cieplnej. W innym znanym rozwiazaniu role kalcynatora spelnia rura wznosna ostatniego stopnia podgrze¬ wacza. Goracy, czesciowo wypalony surowiec, przechodzacy z ostatniego stopnia podgrzewacza do górnego wlotowego konca pochylego pieca obro¬ towego miesza sie ze stalym lub cieklym paliwem, które po zetknieciu z goracym surowcem wydziela palny gaz. Palny gaz wraz z gazem odlotowym z pieca przechodzi do kalcynatora, w którym wstepnie ogrzany surowiec z ostatniego stopnia podgrzewacza zawiesza sie w mieszaninie gazowej. Do kalcynatora doprowadza sie gaz zawierajacy tlen, dzieki^ czemu gaz zapala sie, a wstepnie ogrza¬ ny surowiec ulega zadanemu wypaleniu. Gaz za¬ wierajacy tlen mozna doprowadzic do kalcynatora poprzez piec z pominieciem pieca. Jakkolwiek prosciej jest doprowadzac gaz zawie- 104 0543 104 054 4 rajacy tlen poprzez piec, to jednak w takim przy¬ padku do dolnego konca pieca nalezy doprowadzic .„ wiecej gazu zawierajacego tlen, niz jest to koniecz- \ Ane-do utrzymania w piecu spalania zapewniajace- t go wlasciwe nagrzanie materialu. Aby gazy pieco- \ we mogly osiagnac temperature reakcji niezbedna do obróbki1 cieplnej, nalezy spalic w piecu dodat- !.. kowe ilosci paliwa dla podniesienia temperatury dodatkowej objetosci gazu zawierajacego tlen do temperatury reakcji. Z kolei* reakcja w piecu nie wymaga wiecej ciepla, a cieplo dostarcza sie wy¬ lacznie ze wzgledu na obecnosc dodatkowej masy gazu zawierajacego tlen. W konsekwencji gazy opuszczajace górny koniec pieca posiadaja nad¬ miernie wysoka temperature. Gazy o tak wysokiej temperaturze moga uszkadzac takie czesci urza¬ dzenia, jak górny otwór pieca, przylegle uszczel¬ nienie obrotowe oraz dolny koniec rury wznosnej odprowadzajacej gazy odlotowe z pieca i sluzacej jako kalcynator. Wysoka temperatura gazów ma równiez inne, nie mniej szkodliwe dzialanie, jezeli w surowcu cementowym, co czesto sie zdarza, zawarta jest zbyt duza ilosc zwiazków zawierajacych alkalia, chlor i siarke. Zwiazki te, nazywane dalej alkalia¬ mi, w gazach odlotowych o wysokiej temperatu¬ rze znajduja sie w stanie pary. Gdy gazy te sty¬ kaja sie z wyzej wspomnianymi czesciami przyle¬ gajacymi do górnego otworu pieca, zwlaszcza do dolnego konca rury wznosnej, alkalia bedace w stanie gazowym kondensuja na tych czesciach lacz¬ nie z zawartym w nich surowcem tworzac uciazli¬ we skorupy. Wynalazek rozwiazuje ten problem. W odróz¬ nieniu od znanych sposobów, w których gorace ga¬ zy odbiera sie z pieca i poza piecem tworzy sie zawiesine ogrzanego wstepnie surowca w tych ga¬ zach, sposób wedlug wynalazku pozwala na obni¬ zenie temperatury gazów juz na wylocie z pieca przez tworzenie zawiesiny surowca w górnej cze¬ sci pieca. Wedlug wynalazku sposób prowadzenia co naj¬ mniej czesciowego wypalania wstepnie ogrzanego sproszkowanego surowca zawierajacego wapno, przed przeprowadzeniem go przez pochyly piec obrotowy do koncowej obróbki surowca, w kie¬ runku otworu wylotowego produktu, polega na tym, ze wstepnie ogrzany surowiec zawiesza sie w górnej czesci pieca w gazie odlotowym z pieca obrotowego i co najmniej czesciowo wypala cie¬ plem powstalym ze spalania paliwa dodawanego do górnego i/lub dolnego konca pieca w obecnosci powietrza lub innego gazu zawierajacego tlen wpro¬ wadzanego przez dolny koniec pieca, co najmniej czesciowo wypalony surowiec oddziela sie nastep¬ nie od gazów odlotowych z pieca i wprowadza* do górnego konca pieca tak, ze surowiec przechodzi przez piec nie bedac wynoszonym przez gazy od¬ lotowe z pieca. Tak wiec gorace gazy odlotowe stykaja sie ze wstepnie ogrzanym surowcem juz w górnym kon¬ cu pieca i zapoczatkowuja przez to zuzywajace cie¬ plo wypalania, na skutek czego temperatura ga¬ zów odlotowych dostatecznie obniza sie, aby nie uszkodzic czesci konstrukcyjnych przyleglych do górnego otworu pieca i nie tworzyc na nich sko¬ rup. Na czesciach tych kondensacja nie bedzie za¬ chodzila, poniewaz alkalia w stanie gazowym be¬ da zestalaly sie w gazie w postaci bardzo drob- nych czastek, gdy tylko obnizy sie temperatura gazów, a nie na stosunkowo chlodnych omówio¬ nych powyzej czesciach pieca. Dodatkowa korzyscia z prowadzenia wypalania materialu zawierajacego wapno sposobem wedlug wynalazku jest mozliwosc zwiekszenia mocy wy¬ twórczej pieca obrotowego o danej wielkosci, lub znaczne zmniejszenie wymiarów pieca dla danego przerobu. Kontakt miedzy ogrzanym wstepnie ma¬ terialem i goracymi gazami przed opuszczeniem przez nie pieca powoduje natychmiastowy i znacz¬ ny spadek temperatury goracych gazów piecowych w ten sposób, ze mozliwa jest praca na calej dlu¬ gosci pieca przy znacznie wyzszej temperaturze niz to bylo mozliwe dotychczas. w praktycznej realizacji sposobu wedlug wyna¬ lazku surowiec korzystnie ogrzewa sie w wielo¬ stopniowym podgrzewaczu wstepnym, przy czym wstepnie podgrzany surowiec z przedostatniego stopnia podgrzewacza doprowadza sie do zetknie- cia z piecowymi gazami odlotowymi w górnym koncu pieca, a nastepnie oddziela od gazów w os¬ tatnim stopniu podgrzewacza. Wielostopniowy wstepny podgrzewacz zawiesino¬ wy moze byc podgrzewaczem cyklonowym, tak ze wypalanie przynajmniej czesciowo zachodzi w kal- cynatorze utworzonym przez rure wznosna najniz¬ szego cyklonu tworzacego ostatni stopien podgrze¬ wacza. Calosc ciepla potrzebnego do wypalania i wstep- nego podgrzewania surowca moze doprowadzic do materialu przez zetkniecie' go z piecowymi gazami odlotowymi ze spalenia dostatecznej ilosci paliwa w dolnym koncu pieca obrotowego', przy czym wy¬ palanie przeprowadza sie co najmniej czesciowo, 40 a podgrzewanie wstepne w calosci poza piecem. Do górnego konca pieca ewentualnie doprowa¬ dza sie dodatkowe paliwo dla spalenia go z ga¬ zem zawierajacym tlen, doprowadzanym poprzez piec razem z piecowymi gazami odlotowymi. Roz- 45 wiazanie takie daje te korzysc, ze cieplo niezbedne do wypalania dostarczane jest przez spalenie do¬ datkowej ilosci paliwa doprowadzonego do górne¬ go konca pieca, zatem generowane jest w miejscu jego zuzycia, tj. w tym miejscu, w którym czastki 50 surowca zawieszone sa w gazie palnym. Proces . wypalania przebiega zatem w przyblizeniu izoter- micznie i w stosunkowo niskiej temperaturze. Paliwo doprowadzone do górnego konca pieca mozna zmieszac ze wstepnie podgrzanym surow- 55 cem jeszcze przed zetknieciem materialu z pieco¬ wymi gazami odlotowymi w górnym koncu pieca. Takie wstepne zmieszanie nie ma jednak wiek¬ szego znaczenia. Jako paliwo mozna stosowac gaz, cialo stale, takie jak sproszkowany wegiel, lub 60 material ciekly, taki jak olej, który zamienia sie w gaz palny po dokladnym wymieszaniu z gora¬ cym, wstepnie nagrzanym surowcem. Wstepnie nagrzany material mozna poddac flu¬ idyzacji bezposrednio przed zetknieciem z pieco- 65 wymi gazami odlotowymi. Tak wiec material moz-5 104 054 6 na doprowadzic np. przez V-ksztaltna rure; do któ¬ rej dolnego odgalezienia doprowadza sie gaz. Gaz fluidyzujacy moze byc powietrzem lub, przy do¬ prowadzeniu dodatkowego paliwa, paliwem i/lub powietrzem. Jezeli powietrze doprowadzane jest do doplywowego konca pieca fluidyzacyjnego to mo¬ ze byc ono doprowadzane pod postacia odpadko¬ wego powietrza chlodzacego z chlodnicy, w której chlodzony jest material opuszczajacy piec. Cieplo niezbedne do wypalania i wstepnego ogrzania materialu w podgrzewaczu doprowadzane bedzie zatem przez ewentualne spalanie dodatko¬ wego paliwa, doprowadzanego do górnego konca pieca, razem z cieplem doprowadzanym z pieco¬ wymi gazami odlotowymi z paliwa spalonego w dolnym koncu pieca po reakcji cieplnej. Calosc ciepla do wstepnego nagrzania i wypalania surow¬ ca oraz do koncowego wypalenia materialu w pie¬ cu bedzie zatem doprowadzana przez spalenie do¬ wolnego dodatkowego paliwa doprowadzonego do górnego konca pieca oraz przez spalenie paliwa w dolnym koncu pieca, przy czym ilosci paliw sa od¬ powiednio regulowane. Korzystnie jest, aby nie wiecej niz 75% calkowitego zapotrzebowania na cieplo pochodzilo ze spalenia dodatkowego paliwa doprowadzonego do górnego konca pieca. Wynalazek obejmuje równiez urzadzenie do pro¬ wadzenia co najmniej czesciowego wypalania wstepnie ogrzanego sproszkowanego surowca za¬ wierajacego wapno, obejmujace pochyly piec' obro¬ towy, którego dolny koniec polaczony jest z chlod¬ nica do chlodzenia produktu po obróbce cieplnej w piecu, a górny koniec polaczony jest z podgrze¬ waczem do wstepnego ogrzewania surowca oraz z separatorem do oddzielania co najmniej czesci wypalonego surowca od gazów odlotowych dopro¬ wadzanych do podgrzewacza i które posiada ele¬ menty do wprowadzania surowca do górnego kon¬ ca pieca w miejscu skad zostaje on pobrany przez wsad pieca, przy czym urzadzenie ma równiez ele¬ menty do wprowadzania surowca z podgrzewacza do górnego konca pieca w miejscu, gdzie wprowa¬ dzony surowiec zostaje porwany przez gazy odlo¬ towe z pieca i wynoszony jest z pieca za pomoca tych gazów do podgrzewacza oraz do separatora. W korzystnym wykonaniu wynalazku podgrze¬ wacz i separator skladaja sie z pewnej liczby cy¬ klonów umieszczonych nad soba i pod soba, rura wznosna miedzy górnym koncem pieca a najniz¬ szym stopniem cyklonów stanowi kalcynator, naj¬ nizszy cyklon stanowi separator zas pozostale cy¬ klony stanowia podgrzewacz. Elementy do dopro¬ wadzania surowca z podgrzewacza do górnego kon¬ ca pieca zainstalowane sa w taki sposób, ze gazy odlotowe z pieca porywaja surowiec i unosza go ze soba w kierunku rury wznosnej. Elementy do wprowadzania ogrzanego i co najmniej czesciowo wypalonego surowca z separatora do górnego kon¬ ca pieca zainstalowane sa ponizej wyzej wymie¬ nionych elementów w stosunku do kierunku prze¬ plywu surowca w piecu, tak, ze surowiec ten za¬ bierany jest przez wtsad pieca. Urzadzenie ewentualnie wyposazone jest w ele¬ menty do doprowadzania gazu fluidyzujacego su¬ rowiec przed wprowadzeniem go w kontakt z ga¬ zami odlotowymi z pieca oraz elementy do dopro¬ wadzania ewentualnie czesci zuzywanego paliwa, do górnego konca pieca. Mozna oczywiscie zainstalowac równolegle 2 lub wiecej podgrzewaczy wielostopniowych, przy czym material z przedostatnich i ostatnich stopni pod¬ grzewaczy przemieszcza sie oddzielnie do górnego konca pieca lub przed osiagnieciem pieca laczy sie z odpowiednim materialem z innych podgrzewa¬ czy. Przyklady urzadzenia do realizacji sposobu we¬ dlug wynalazku zilustrowano schematycznie na zalaczonych rysunkach, na których fig. 1 przed¬ stawia instalacje do wypalania cementu, fig. 2 — przekrój pionowy czesci zakreslonej kólkiem na rysunku fig. 1 w powiekszonej skali, fig. 3 przed¬ stawia widok z lewej strony czesci urzadzenia przedstawionego na fig. 2, fig. 4 przedstawia prze¬ krój czesci przedstawionej na fig. 2, lecz w in¬ nym rozwiazaniu. Urzadzenie przedstawione na fig. 1 sklada sie z nachylonego pieca obrotowego I, z którego klin¬ kier poprzez stacjonarny kolpak 2 przechodzi do chlodnicy 3. Rura palnika 4 wsunieta jest w dolny koniec pieca. Drugi koniec pieca polaczony jest z wielostop¬ niowym podgrzewaczem cyklonowym. Podgrze¬ wacz posiada pierwsza rure wznosna 5 ^polaczona z górnym koncem pieca 1 za pomoca kolpaka 5a i zwykle przewody wznosne 6, 7 i 8 oraz wylot 9, z którego gaz odlotowy poprzez filtr pylowy (nie pokazany) uchodzi do. atmosfery. Rury wznosne tradycyjnie polaczone sa miedzy soba poprzez cyklony 10, 11, 12 i 13. Surowiec do¬ prowadzony jest do podgrzewacza przez przewód 14 z regulacja za pomoca zaworu 15. Staly mater¬ ial oddzielony w cyklonach 13 i 12 tradycyjnie przechodzi do poprzedzajacych rur wznosnych przez wyloty 16 i 17. Jednakze wylot materialu z przedostatniego cyklonu 11 prowadzi do górnego konca pieca 1 przez przewód 18, konczacy sie w V-ksztaltnym, przeciwpradowym odgalezieniu 19. Wylot z ostatniego cyklonu 10 prowadzi poprzez rure 21 do górnego konca pieca 1, gdzie nastepuje, wyladowanie materialu ku dolowi w stosunku do wyladunku z rury 19. Material doprowadzany do górnego konca pieca przez bocznik 19 ulega fluidyzacji pod wplywem powietrza doprowadzonego przewodem 20, przy czym powietrze moze byc np. odlotowym powiet¬ rzem chlodzacym z chlodnicy 3. Do wprowadzenia materialu w stan fluidalny wystarcza stosunkowo nieznaczna ilosc powietrza. Ilosc ta nie jest jednak wystarczajaca do spalenia paliwa wprowadzanego do górnego konca pieca. Tlen niezbedny do tego celu zawarty jest w gazach piecowych. Konstrukcja górnego otworu pieca pokazana jest bardziej szczególowo na fig. 2, na której przedsta¬ wiono ewentualne dodawanie paliwa przez rure 22 do sfluidyzowanego materialu w odgalezieniu 19. Pokazano takze, ze kolpak 5a moze miec pochyly spód 23 oraz obrotowe zamkniecie miedzy górnym koncem pieca i nieruchoma czescia instalacji. Material wprowadzony z przewodu 19 do górne¬ go otworu pieca porywany jest przez gazy piecowe 40 45 50 55 60 \ ¦f°7 i przenoszony do rury wznosnej 5, tworzacej kal- cynator. Na fig. 3 pokazano dwa przewody 18 i 18' pro¬ wadzace do odgalezien 19 i 19', z dwóch oddziel¬ nych, równoleglych podgrzewaczy cyklonowych. Obydwa przewody 18 i 18' moga oczywiscie laczyc sie w jedna rure 18 przed osiagnieciem pieca, jak' zaproponowano na przykladzie pojedynczej rury 21 na fig. 3, co nalezy rozumiec jako przedluzenie dwóch rur 21 i 21' z ostatniego cyklonu w dwóch równoleglych podgrzewaczach cyklonowych. Jezeli przez rure 22 na fig. 2 nie doprowadza sie paliwa, to cieplo potrzebne do przeprowadzenia ostatecznej operacji cieplnej, tj. spiekania (co za¬ wsze ma miejsce w piecu), wypalania i wstepnego podgrzania materialu, dostarcza* sie przez spa¬ lenie paliwa z rury palnikowej 4 w obecnosci po¬ wietrza w dolnym koncu pieca. W wyniku tego bardzo gorace gazy spalinowe beda przeplywaly przez piec i poza jego górny otwór. Gdyby nie przestrzegac dodawania wstepnie ogrzanego su¬ rowca przez rure 19, tj. gdyby surowiec z przedos¬ tatniego podgrzewacza 11 byl wprowadzany na szczyt rury wznosnej 5 w zwykly sposób, to gora¬ ce gazy uszkadzalyby czesc wlotowa pieca 1, usz¬ czelnienie 24 oraz dolna czesc rury wznosnej 5 (kolpak 5a) oraz prawdopodobnie spowodowalyby pokrycie tych czesci konstrukcyjnych warstwa osa¬ du. Wynalazek zapobiega temu. W konstrukcjach pokazanych na fig. 1,2 i 3 osiaga sie to przez wdmuchiwanie wstepnie ogrzanego surowca do górnego konca pieca przez rure 19. Gdy tylko czast¬ ki surowca zetkna sie z goracymi gazami, zapo¬ czatkowane zostaje ich wypalanie. Zanim gazy opuszcza otwór pieca wypalanie jest juz znacznie zaawansowane. Wypalanie postepuje dalej podczas przechodzenia materialu zawieszonego w gazie przez irure wznosna 5 i moze byc jeszcze niezakon- czone przed przejsciem materialu przez obwód 5, , 21 oraz 1. Wypalanie jest procesem zuzywajacym cieplo. Jeszcze przed opuszczeniem otworu pieca gazy od¬ dadza znaczna czesc swojego ciepla na wypalanie, tzn., ze ich temperatura znacznie sie obnizy i obni¬ zanie to bedzie zachodzilo jeszcze podczas prze¬ chodzenia gazów przez rure wznosna 5, pracujaca do pewnego stopnia jako kalcynator. Tak wiec przez dodanie surowca w omawianym miejscu osiagnieto to, co zamierzano. # Jezeli cala ilosc paliwa, zwykle do 75°/o calko¬ witej ilosci paliwa potrzebnego na przeprowadze¬ nie trzech procesów, tj. wstepnego ogrzania, wy¬ palania i spiekania, dodaje sie przez przewód 19, to ilosc paliwa, jaka nalezy wprowadzic i spalic przez palnik 4 w obecnosci powietrza w dolnym koncu, bedzie odpowiednio mniejsza. Jednakze aby w gazach piecowych zapewnic ilosc tlenu niezbed¬ na do podtrzymania spalania dodawanego paliwa w górnym otworze pieca, nalezy wprowadzic nad¬ miar powietrza. Innymi slowy, gazy te zawieraja tlen i im mniej paliwa wprowadza sie do dolnego konca pieca, tym wiecej tlenu beda zawierac gazy i tym nizsza bedzie temperatura tych gazów. Jezeli paliwo dodaje sie w miejscu przyleglym do górnego konca pieca, to bedzie sie ono palilo 4,54 . y przy zetknieciu z bardziej lub mniej goracymi ga¬ zami piecowymi zawierajacymi tlen-, z tym jednak skutkiem, ze temperatura gazów oraz nowopowsta- . lego gazu spalinowego bedzie wzrastac i wzrost temperatury bedzie tym wiekszy, im wiecej pali¬ wa doprowadzi sie w miejscu przyleglym do otwo¬ ru pieca. Gdyby tego nie przestrzegac dla jedno¬ czesnego dodania wstepnie ogrzanego materialu w miejscu przyleglym do górnego otworu pieca, to gorace gazy wywieralyby szkodliwe, uprzednio wymienione skutki. Takze i w tym przypadku, do¬ prowadzony surowiec wykorzystuje cieplo zawar¬ te w gazach do wypalania, przez co temperatura gazów zostaje w pozadany sposób obnizona. Rura 21, przez która material calkowicie, lub prawie calkowicie wypalony przechodzi do pieca, otwiera sie wewnatrz pieca w kierunku przeplywu gazu, w stosunku do otworu rury 19, i blisko dol¬ nej czesci pieca, to znaczy, ze jest zanurzona lub prawie zanurzona we wsadzie pieca. Celem takie¬ go usytuowania rury 21 jest zapobiezenie, aby wy¬ chodzacy z niej material nie zostal zakleszczony przez gazy piecowe. Fig. 4 przedstawia zmodyfikowane rozwiazanie konstrukcyjne górnej czesci pieca, wedlug którego material z rury 18 wyladowywany jest od góry do górnego otworu pieca. Podobnie jak na fig. 2, na fig. 4 przedstawiono ewentualne dodawanie paliwa przez rure 22. Dodawanie paliwa mozna jednak al- ternatywnie przeprowadzac od dolu, jak zazna¬ czono przerywana strzalka 22'. Jezeli stosuje sie taki zmodyfikowany sposób, to surowa maczka i paliwo nie beda sie wczesniej mieszac, tym nie mniej w wyniku koncowym uzyskuje sie doklad- nie takie samo wymieszanie dzieki temu, ze pali¬ wo wdmuchuje sie w wiry utworzone przez za¬ wieszona surowa maczke w otworze pieca. PL PL PL PL PL