Opis patentowy opublikowano: 31.08.1979 C^^»tLiilA U^edo Potentoweoo Int. C1.2 C09K 3/18 Twórcy wynalazku: Janina Michalowska, Eugelnia BlelouB, Lefomard Mu- chorowski,, Jan Przoinldo, Stefania Kowalska Uprawniony z patentu: LNadoldinzandkie Zaklody Przemyslu Organiczne¬ go „Rokita", Brzeg Doliny; Enlstyturt Tiransiportu Samochodtowegoj, Warszawa (Polska) Srodek o niskiej temperaturze zamarzania do chlodnic samochodowych Przedmiotem wytna'laafcu jest srodek o niskiej temiperatuirize zamarzania stosowany w chlodnicach samochodowych i innych ukladach chlodniczych silników spalinowych.Srodki do chlodnic samochodowych powinny -cha¬ rakteryzowac sie przede wszystkim dostatecznie niska temperatura zamarzania umozliwiajaca ich bezpieczne stosowanie w warunkach ujemnych temperatur otoczenia oraz nie powodowac korozji metalowych czesci ukladów chlodniczych.Znanymi srodkami o niskiej temperaturze za¬ marzania stosowanymi do chlodnic samochodowych sa mieszaniny wody z gliceryna, glikolem etyle¬ nowym, alkoholem etylowym lub metylowym.Srodki takie bez doboru odpowiedniego zestawu inhibitorów korozji nie maja wlasnosci przeciw¬ korozyjnych i powoduja niszczenie czesci metalo¬ wych w ukladach chlodniczych.Badania eksploatacyjne wykazaly, ze roztwór wodny gliceryny powoduje niszczenie elementów silnika z tworzywa zeliwnego, a srodek oparty na skazonym alkoholu etylowym dziala korodujaco na aluminium a ponadto z powodu posiadania wyso¬ kiej preznosci par.nastepuje w czasie eksploatacji jego duzy ubytek z ukladu chlodniczego.Z polskiego opisu patentowego nr 65213 znany jest srodek do ukladów chlodniczych silników spa¬ linowych — oparty na mieszaninie równych wa¬ gowo ilosci wody i glikolu etylenowego, zawiera¬ jacy skladniki przeciwkorozyjne 0,2—12,0% cztero- boranu sodowego, 0,005—0,09% pochodnych amin alifatycznych rozpuszczalnych w wodzie, 0,001— —0,5*/o merkaptobenzotiazolu oraz 0,05—5(°/© bez¬ wodnego weglanu sodu. Mimo wielu zalet srodek ten nie zabezpiecza jednak przed korozja po¬ wierzchni z metali kolorowych stosowanych do bu¬ dowy ukladów chlodniczych silników spalinowych, zwlaszcza nie chroni aluminium.Celem wynalazku bylo znalezienie srodka do io chlodnic samochodowych, charakteryzujacego sie niska temperatura zamarzania i posiadajacego wlasnosci przeciwkorozyjne dla wszystkich meta¬ li i stopów metali stosowanych w ukladach chlod¬ niczych silników spalinowych oraz spelniajacego pozostale wymagania stawiane tym srodkom.Stwierdzono, ze srodek wedlug wynalazku za¬ wierajacy w swoim skladzie 40—60 czesci wago¬ wych mieszaniny glikoli monopropylenowego, dwu propylenowego i etylenowego, badz mieszaniny gli- koli etylenowego i propylenowego, badz tez mie¬ szaniny glikoli etylenowego i dwupropylenowego, 0,25—2 czesci wagowych fosforanu dwusodowego, 0,15—0,5 czesci wagowych dekstryny, 0,005—0,01 czesci wagowych 2-merkaptobenzotiazolu, 0,003— —0,01 czesci wagowych trójetanoloaminy, 0,2—2 czesci wagowych boraksu, 0,0002—0,2 czesci wago¬ wych trwalego w warunkach eksploatacji barwni¬ ka fluoresceiny oraz 40—60 czesci wagowych de- mineraljzowanej wody jest srodkiem o bardzo do- brych wlasnosciach przeciwkorozyjnych zabezpie- 103 256103 256 3 czajacych dlugotrwale przed korozja metale i sto¬ py metali z jakimi styka sie srodek w czasie pra¬ cy w ukladzie chlodniczym silników spalinowych.Ponadto stwierdzono w próbach eksploatacyj¬ nych, ze srodek do chlodnic samochodowych sta¬ nowiacy przedmiot wynalazku z wlasciwie dobra¬ nym skladem inhibitorów przeciwkorozyjnych nie powoduje pecznienia przewodów gumowych, po¬ siada niska preznosc par i wysoka rezerwe alka¬ liczna.Z uwagi na skuteczne dlugotrwale zabezpiecze¬ nie przeciwkorozyjne i wymienione walory uzyt¬ kowe zaleca sie stosowanie srodka w chlodnicach samochodowych przez caly okres eksploatacji sa¬ mochodów we wszystkich porach roku nie tylko w okresie zimowym.Srodek do chlodnic samochodowych wedlug wy¬ nalazku otrzymuje sie z roztworów wodnych mie¬ szanin glikoli: etylenowego i monopropylenowego, etylenowego i dwupropylenowego, badz etyleno¬ wego, momopropydeinotwego i dwuiproipyileinoiweigo — w szerokim zakresie skladu ilosciowego tych roz¬ tworów po dodaniu do nich uniwersalnego zesta¬ wu inhibitorów korozji w sklad którego wchodza odpowiednio dobrane ilosci fosforanu dwusodowe- go, dekstryny, 2-merkaptobenzotiazolu, trójetanolo- aminy oraz boraksu.W mieszaninie glikoli rozpuszcza sie najpierw 2- morkajpitoibenzoftiazal, trójeitainoloaimiine i fkioresce- ine. W drugim naczyniu równoczesnie rozpuszcza sie w wodzie demineralizowanej lub kondensacie wodnym fosforan dwusodowy, dekstryne i boraks.Tak przygotowane roztwory miesza sie ze soba.Wynalazek podaje sie w przykladach.Przyklad I. glikol etylenowy glikol dwupropylenowy 2-merkaptobenzotiazol trójetanoloamina fluoresceina woda demineralizowana fosforan dwusodowy dekstryna boraks 645,00 g 570,00 g 0,14 g 0,13 g 0,01 g 1000,00 g 6,80 g ,60 g 9,00 g Otrzymana ciecz jest barwy zielono-zóltej o tem¬ peraturze krystalizacji —41°C.Przyklad II glikol etylenowy glokol monopropylenowy glikol dwupropylenowy 2-merkaptobenzotiazol trójetanoloaminy fluoresceina woda demineralizowana fosforan dwusodowy dekstryna boraks Otrzymana ciecz jest temperaturze krystalizacji —42°C. 645,00 g 290,00 g 280,00 g 0,14 g 0,13 g 0,01 g 1000,00 g 6,80 g ,60 g 9,00 g barwy zielono-zóltej o 40 45 50 glikol dwupropylenowy 2-merkaptobenzotiazol trójetanoloamina fluoresceina woda demineralizowana fosforan dwusodowy dekstryna boraks Otrzymana, ciecz jest temperaturze krystalizacji Przykl glikol etylenowy glikol monopropylenowy 2-merkaptobenzotiazol trójetanoloamina fluoresceina woda demineralizowana fosforan dwusodowy dekstryna boraks barwy —23°C. ad IV. 350,00 g 0,095 g ,' 0,06 g 0,005 g 1000,00 g 36,50 g 9,20 g 36,50 g zielono-zóltej o ' 420,00 g 350,00 g 0,095 g 0,06 g 0,005 g 1000,00 g 36,00 g 9,10 g 3,60 g Otrzymana ciecz jest barwy zielono-zóltej temperaturze krystalizacji —24°C.Przyklad V. glikol etylenowy glikol monopropylenowy 2-merkaptobenzotiazol trójetanoloamina fluoresceina woda demineralizowana fosforan dwusodowy dekstryna boraks 820,00 g 710,00 g 0,26 g 0,26 g 0,52 g 1000,00 g 6,80 g 4,00 g ,00 g Otrzymana ciecz jest barwy zólto-zielonej o tem¬ peraturze krystalizacji —53°C.Przyklad VI. glikol etylenowy glikol monopropylenowy 2-merkaptobenzotiazol trójetanoloamina fluoresceina woda demineralizowana fosforan dwusodowy dekstryna boraks 645,00 g 570,00 g 0,14 g 0,13 g 0,01 g 1000,00 g 6,80 g ,60 g 9,00 g Otrzymana ciecz jest barwy zielono-zóltej o temperaturze krystalizacji —43°C. We wszystkich przykladach otrzymany srodek ma temperature 55 wrzenia powyzej 105°C.IZ asItr ze zenia pateotowei Przyklad III. glikol etylenowy 1. Srodek o niskiej temperaturze zamarzania do 80 chlodnic samochodowych zawierajacy glikol ety¬ lenowy, wode i skladniki przeciwkorozyjne cztero- boran sodu, merkaptobenzotiazol i aminy alifa¬ tyczne znamienny tym, ze zawiera w swoim skla¬ dzie 40—60 czesci wagowych mieszaniny glikoli 420,00 g 65 etylenowego, monopropylenowego i dwupropyleno-5 103 256 6 wego, 40—60 czesci wagowych wody deminerali- zowanej, 0,25—2,0 czesci wagowych fosforanu dwu- sodowego, 0,15—0,5 czesci wagowych dekstryny, 0,005—0,01 czesci wagowych 2-merkaptobenzotia- zolu, 0,003—0,01 czesci wagowych trójetanoloaminy, 0,2—2,0 czesci wagowych boraksu, 0,0002—0,2 czes¬ ci wagowych fluoresceiny. 2. Srodek o niskiej temperaturze zamarzania do chlodnic samochodowych zawierajacy glikol etyle¬ nowy, wode i skladniki przeciwkorozyjne cztero- boran sodu, merkaptobenzotiazol i aminy alifatycz¬ ne znamienny tym, ze zawiera w swoim skladzie 40—60 czesci wagowych mieszaniny glikoli etyle¬ nowego i monopropylenowego, 40—60 czesci wago¬ wych wody demineralizowanej, 0,25—2,0 czesci wa¬ gowych fosforanu dwusodowego, 0,15—0,5 czesci wagowych dekstryny, 0,005—0,01 czesci wagowych 2-merkaptobenzotiazolu, 0,003—0,01 czesci wago¬ wych trójetanoloaminy, 0,2—2,0 czesci wagowych boraksu, 0,0002—0,2 czesci wagowych fluoresceiny. 3. Srodek o niskiej temperaturze zamarzania do chlodnic samochodowych zawierajacy glikol ety¬ lenowy, wode i skladniki przeciwkorozyjne czte- roboran sodu, merkaptobenzotiazol i aminy alifa¬ tyczne znamienny tym, ze zawiera w swoim skla¬ dzie 40—60 czesci wagowych mieszaniny glikoli ety¬ lenowego i dwupropylenowego, 40—60 czesci wa¬ gowych wody demineralizowanej, 0,25—2,0 czesci wagowych fosforanu dwusodowego, 0,15—0,5 czes¬ ci wagowych dekstryny, 0,005—0,01 czesci wago¬ wych 2-merkaptobenzotiazolu, 0,003—0,01 czesci J wagowych trójetanoloaminy, 0,2—2,0 czesci wago¬ wych boraksu, 0,0002—0,2 czesci wagowych fluore¬ sceiny. PL PL