PL102874B1 - Sposob wykonywania uzebien walcowych o zmiennej grubosci zeba wzdluz linii zeba - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wykonywania uzebien walcowych o zmiennej grubosci zeba wzdluz linii zeba.

W konstrukcjach stosuje sie czesto uzebienia walcowe, które posiadaja zmienna grubosc zeba na walcu podzialowym, w wyniku czego linie zebów róznoimiennych boków nie sa do siebie równolegle, lecz zbiezne, przy czym zbieznosc ta wynosi z reguly kilka stopni. Kola o takim uzebieniu sa miedzy innymi uzywane jako sprzegla zebate. Dotychczas uzebienia takie obrabia sie na powszechnie stosowanych obrabiarkach do obwiedniówej obróbki uzebien, po odpowiednich pracochlonnych przeróbkach tych obrabiarek. Przeróbki te maja na celu zmiane kierunku ruchu narzedzia z równoleglego do osi uzebienia podczas przejscia narzedzia na szerokosci wienca obrabianego uzebienia, na kierunek ukosny o ustalonym kacie zbieznosci. Przystosowywanie takie na ogól wymaga wylaczania z procesu obróbki normalnych uzebien i jest ono malo oplacalne przy nieduzej ilosci obrabianych czesci.

Celem wynalazku jest opracowanie sposobu uzebien o zmiennej grubosci zeba na zwyklej tokarce.

Zgodnie z wynalazkiem cel ten uzyskano w wyniku tego, ze obrabiane kolo zebate najkorzystniej o uzebieniu wstepnie obrobionym o stalej grubosci zeba wzdluz linii zeba wraz z kolem nastawczym majacym uzebienie o takich samych parametrach geometrycznych jak kolo obrabiane mocuje sie na trzpieniu tokarskim zamocowanym w uchwycie tokarki i podpiera klem. Z kolei w imaku tokarki mocuje sie narzedzie zaopatrzone w rolke frezujaca umieszczona obrotowo na sworzniu o uzebieniu odpowiadajacym obrabianemu kolu, po czym imak ten wraz z suportem górnym tokarki skreca sie o kat zalezny od wielkosci kata zbieznosci grubosci zeba obrabianego kola. Nastepnie zeby rolki frezujacej wprowadza sie pomiedzy zeby kola nastawczego w ten sposób, aby powierzchnia natarcia rolki byla mozliwie blisko czola kola nastawczego stykajacego sie z czolem kola obrabianego, po czym narzedzie dosuwa sie tak, aby luz pomiedzy bokami zebów rolki i kola nastawczego byl minimalny oraz wprowadza sie w ruch obrotowy trzpien tokarski, a narzedziu nadaje sie ruch posuwowy w kierunku tworzacym z osia obrabianego kola kat równy katowi skretu imaka nozowego.2 102 874 Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest niski koszt wykonywania tego rodzaju uzebien bez koniecznosci przystosowywania do tego celu specjalnych obrabiarek do uzebien. Dodatkowa zaleta tego sposobu jest jego uniwersalnosc i mozliwosc wykonywania uzebien w przecietnie wyposazonych warsztatach.

Przedmiot wynalazku jest blizej objasniony w przykladzie wykonania na rysunku.

Sposób wykonywania uzebien wedlug wynalazku polega na wykorzystaniu mikrofrezowania na tokarkach, przy czym narzedzie nie posiada wlasnego niezaleznego ruchu obrotowego, tylko otrzymuje go od przedmiotu obrabianego i od kola nastawczego. Obrabiane kolo 1 zebate najkorzystniej o uzebieniu wstepnie obrobionym znanymi sposobami o stalej grubosci zeba wzdluz linii zeba wraz z kolem 2 nastawczym majacym takie same parametry geometryczne jak kolo 1 obrabiane mocuje sie na trzpieniu 3 tokarskim zamocowanym w uchwycie 4 tokarki i podpiera klem 5. Z kolei w imaku 6 nozowym mocuje sie narzedzie zaopatrzone w rolke 7 frezujaca umieszczona obrotowo na sworzniu. Os tej rolki jest wichrowata wzgledem osi kola obrabianego czyli trzpienia 3 tokarskiego, natomiast uzebienie rolki 7 frezujacej dobiera sie do obrabianego narzedzia znanym sposobem doboru parametrów geometrycznych narzedzi do obwiedniowej obróbki uzebien przy osiach wichrowatych.

Nastepnie imak 6 nozowy wraz zsuportem górnym tokarki skreca sie o kat „5" zalezny od wielkosci kata zbieznosci grubosci zeba obrabianego kola, po czym zeby rolki 7 frezujacej wprowadza sie pomiedzy zeby kola 2 nastawczego, w ten sposób aby powierzchnia natarcia rolki 7 byla mozliwie blisko czola kola 2 nastawczego stykajacego sie z czolem kola 1 obrabianego. Z kolei narzedzie dosuwa sie tak, aby luz pomiedzy bokami zebów rolki 7 i kola 2 nastawczego byl minimalny oraz wprowadza sie w ruch obrotowy trzpien 3 tokarski, w wyniku czego rolka 7 frezujaca otrzymuje ruch obrotowy wymuszony od kola 2 nastawczego. Celem uzyskania uzebienia o zmiennej grubosci zeba wzdluz linii zeba narzedziu nadaje sie ruch posuwowy o kierunku tworzacym z osia obrabianego kola kat 5, za pomoca pokretla suportu górnego tokarki. W ten sposób w jednym przejsciu mozna uzyskac uzebienie o zmiennej grubosci zeba wzdluz linii zeba zarówno dla kól zebatych o zebach prostych i srubowych jak równiez o uzebieniu zewnetrznym i wewnetrznym. Zeby rolki 7 frezujacej maja zwiekszone katy przylozenia zarówno na bocznych jak i na wierzcholkowych powierzchniach przylozenia, które wynikaja z wielkosci kata 6. W zaleznosci od wymiarów wysokosciowych zebów rolki 7 frezujacej mozna uzyskac powierzchnie den wrebów uzebienia kola 1 obrabianego w ksztalcie walca lub powierzchni stozkowej.

Sposób wedlug wynalazku moze byc niekoniecznie realizowany przez skrecenie suportu górnego tokarki.

Mozna go równiez realizowac przez ustawienie kata 6 na liniale do toczenia stozków, lub przez odpowiednie skojarzenie posuwu wzdluznego z poprzecznym tokarki, tak aby uzyskac ruch wypadkowy o kierunku odchylo¬ nym od osi obrabianego uzebienia o kat 5.

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe 1 Sposób wykonywania uzebien walcowych o zmiennej grubosci zeba wzdluz linii zeba na tokarce zwyklej, znamienny tym, ze obrabiane kolo (1) zebate najkorzystniej o uzebieniu wstepnie obrobionym o stalej grubosci zeba wzdluz linii zeba, wraz z kolem (2) nastawczym majacym uzebienie o takich samych parametrach geometrycznych jak kolo obrabiane mocuje sie na trzpieniu (3) tokarskim zamocowanym w uchwycie (4) tokarskim i podpiera klem (5), po czym w imaku (6) nozowym mocuje sie narzedzie zaopatrzone w rolke (7) frezujaca o uzebieniu odpowiadajacym obrabianemu kolu (1) umieszczona obrotowo na sworzniu, nastepnie imak ten wraz z suportem górnym tokarki skreca sie o kat 6 zalezny od wielkosci kata zbieznosci grubosci zeba obrabianego kola (1), a zeby rolki (7) frezujacej wprowadza sie pomiedzy zeby kola (2) nastawczego tak, aby powierzchnia natarcia rolki (7) byla mozliwie blisko czola kola (2) nastawczego stykajacego sie z czolem kola (1) obrabianego, po czym narzedzie dosuwa sie tak, aby luz pomiedzy bokami zebów rolki (7) frezujacej i kola (2) nastawczego byl minimalny oraz wprowadza sie w ruch obrotowy trzpien (3) tokarski, a narzedziu nadaje sie ruch posuwowy w kierunku tworzacym z osia obrabianego kola (1) kat równy katowi skretu imaka (6) nozowego.102 874