Przewody wysokopreznych instalacyj turbinowych winny, zwlaszcza przy zasto¬ sowaniu ich przy duzych spadach, wytrzy¬ mywac do stu i wiecej atmosfer cisnienia.Cisnienie to jednak w pewnych momen¬ tach raptownie wzrasta, np. przy zamknie¬ ciu zasuw polaczonych z turbinami, wsku¬ tek cisnienia spietrzajacego, przyczem po¬ wstaja wtedy warunki, które nie daja sie opanowac nawet przy zastosowaniu spe¬ cjalnych zabiegów, dazacych do niedopu¬ szczenia przekroczenia pewnych granic ci¬ snienia. Do tych trudnosci zaliczyc jeszcze nalezy nagle zmiany temperatury, zwla¬ szcza przy duzych wysokich instalacjach, które moga byc tylko czesciowo zmniej¬ szone zapomoca podzialu rur lub w inny znany sposób.Wskutek powstawania takich okolicz¬ nosci rury winny posiadac nadzwyczajna wytrzymalosc na cisnienie, jak równie! byc wogóle bardzo mocnemi, z drugiej zas strony winny one pozwalac na otrzymywa¬ nie niezawodnych polaczen rurowych. Do tego nalezy dodac, ze wskutek duzych roz¬ miarów rur w wielkich instalacjach turbi¬ nowych powstaja nadzwyczaj ciezkie dzwona rurowe, których scianki, ze wzgle¬ du na powyzej wspomniane wymogi, musza byc bardzo grube, co zwieksza ich ciezar,a zatem wplywa na powiekszenie kosztów transportu, zwlaszcza do miejsca samej budowy*.oraz utrudnia vWogóle ich przewo¬ zenie.Przedmiotem wynalazku jest sposób wyrobu rur, które nadaja sie szczególnie do zastosowania tam, gdzie, jak np, w wy¬ sokopreznych przewodach turbinowych, stawiane sa specjalne wymogi zarówno co do samej rury, jak i srodków do jej zamo- cowywania. Idea wynalazku bylo to, ze juz przy wyrobie takich rur turbinowych trze¬ ba bylo liczyc sie niezmiernie z przyszlemi wymogami i juz podczas ich wytwarzania zapobiegac powstawaniu zaczatków pekniec (zarysowali). Wedlug wynalazku rury ta¬ kie wytwarza sie w ten sposób zapomoca wyciagania na goraco, ze posiadajac jako ksztalt wyjsciowy walcowana lub kuta ply¬ te otrzymuje sie rure, srednica której po¬ dlegala przytem stopniowemu zmniejsze¬ niu sie srednicy kadluba rurowego. Przy tym sposobie wytwarzania mozna juz przy wyrobie zapobiec rozszerzaniu sie scianek obrabianej plyty wskutek gwal¬ townego zapuszczania rdzeni. Przeciw¬ nie, zmiana ksztaltu scianek obrabia¬ nej plyty odbywa sie wylacznie zapomo¬ ca jednoczesnego cisnienia i ciagniecia wzdluz, dzieki czemu otrzymuje sie szcze¬ gólnie dobra i równomierna spoistosc. Jed¬ noczesnie osiaga sie te korzysc, ze przy róznych nastepnych ciagnieniach obrabia¬ ny materjal nie przylega, az do chwili ob¬ rabiania, do dzialajacego ochladzajaco rdzenia wyciagowego. W ten sposób przed¬ miot ten jest obrabiany na calej swej dlu¬ gosci prawie przy jednakowej temperatu¬ rze, która zmniejsza sie wskutek nieunik¬ nionego ochladzania pod wplywem dziala¬ nia powietrza zewnetrznego. Wynika stad równomierna wytrzymalosc na calej dlu¬ gosci, dzieki jednakowej wszedzie spoisto¬ sci.Sposób niniejszy wyrobu takich rur da¬ je jeszcze caly szereg innych korzysci, po¬ niewaz wytwarzanie koncowych kryz moze sie odbywac w sposób jednolity, jednocze¬ snie z wytwarzaniem samego kadluba ruro¬ wego, zapomoca nowego i bardzo prostego sposobu. Do wytwarzania kryz, potrzeb¬ nych dla laczenia konców poszczególnych rur stosuje sie sposób nastepujacy. Na za¬ mknietym koncu przedmiotu, wytworzone¬ go w ksztalcie kotla zapomoca wyciagania, srodkowa czesc dna zostaje usuwana w od¬ powiedni sposób (zapomoca wytloczenia, sposobem ciecia i t, d.), pozostala zas kra¬ wedz dna zostaje nasadzona na rdzen, na- walcowana lub tez przeksztalcona w do¬ wolny inny sposób w zewnetrzna kryze. Na otwartym koncu powstalego ciala wycia¬ gowego kryza wytwarza sie wskutek tego, ze przedmiot obrabiany niezupelnie zosta¬ je przeprowadzony poprzez ostatni pierscien wyciagowy lub przez zespól pierscieni wy¬ ciagowych. Powstaje wtedy samo przez sie zgrubienie w ksztalcie kryzy, które moze byc latwo wykonane. Podlug wynalazku mozna wykonac zapomoca jednolitego przebiegu wlasciwa rura z obydwiema kry¬ zami laczacemi. Nowy sposób wytwarzania takich rur posiada jeszcze oprócz tego te zalete, ze umozliwia, pomimo wytworzenia na obydwóch koncach rury zewnetrznych kryz, nakladanie na rure zamknietych cial pierscieniowych o srednicy wewnetrz¬ nej mniejszej od srednicy kryzy zewnetrz¬ nej, np. kryzy swobodnej albo wienca sworzniowego. Nasuwa sie je przy wytwa¬ rzaniu rur przed nasadzeniem na rdzen za¬ mknietego konca ciala wyciagowego. Dal¬ sza zaleta nowego sposobu wytwarzania rur polega na tern, ze dlugosc ciagadla mo¬ ze byc wykorzystana calkowicie, poniewaz nietylko ta czesc rury, która znajduje sie poza ostatnim pierscieniem wyciagowym, lecz takze i czesc powstalego kulistego dna gotowej rury stanowi równiez dlugosc po¬ zyteczna.W celu mozliwie najlepszego przepro¬ wadzenia zasady wynalazku i zapobiezenia «- 2 —mozliwosci powstawania pekniec, a nawet zarysowali, stosuje sie przy sposobie we¬ dlug niniejszego wynalazku podzielony wzdluz rdzen, czesci powierzchni którego biegna w ten sposób pochylone w kierunku srodkowej linji rdzenia, ze powstaja klino¬ wate czesci rdzenia. Mozna wtedy zmniej¬ szyc obwód rdzenia zapomoca podluznego przesuwania wzajemnego czesci rdzenia w ted sposób, ze mozna go latwo wyciagnac z obrabianego przedmiotu, posiadajacego ksztalt calkowity lub polówkowy, a prze¬ dewszystldem mozna zapobiec temu, aby obrabiany przedmiot nie kurczyl sie na trzpieniu i nie powstawala skutkiem lego koniecznosc stawiania duzych wymagan w stosunku do obwodu tego przedmiotu, co mogloby byc przyczyna powstania zaczat¬ ków pekniec.Rysunki uwidoczniaja sposób wytwa¬ rzania rury wysokopreznej. Fig. 1 do 5 przedstawiaja kolejno przetwarzanie przedmiotu a o zwiekszonej spoistosci, u- zyskanej zapomoca walcowania lub kucia i umieszczonego jako plyta do wyciagarki Jako narzedzia sluza o zmniejszajacej sie srednicy rdzenie b, b* do &*, oraz równiez o zmniejszajacej sie srednicy pierscienie c, c do c4. Z rysunków staje sie zrozumia¬ lem w jaki sposób na plycie przy pomocy pólokraglych form tworzy sie cialo ruro¬ we, przyczem zewnetrzna i wewnetrzna srednice zmniejszaja sie stopniowo. Jest zrozumialem, ze mozna tutaj stosowac te same trzpienie kolejno z róznej szerokosci pierscieniami, dzieki czemu osiaga sie te korzysc, ze przy powtórnem uzyciu tego samego trzpienia jest on juz rozgrzany, wskutek czego unika sie zbyt duzego ochla¬ dzania obrabianego przedmiotu. Na fig. 3 — 6 przedstawiono w jaki sposób wytwa¬ rza sie jedna kryza koncowa i, przyczem rura nie przeprowadza sie przez ciagadlo.Na fig. 5 przedstawiony jest rdzen &4, skladajacy sia w danym przypadku z trzech czesci. Rdzen ten moze sie skladac wogóle z kilku czesci. Wskutek podziele¬ nia rdzenia w kierunku podluznym two¬ rzy sie klinowata czesc d, zwezajaca sie w kierunku konców dna czesci wyciagowej.Po obydwóch stronach srodkowej czesci d znajduja sie dwie pozostale czesci e.Czesci 2 posiadaja na powierzchniach kli¬ nowych podluzne rowki f, o które zacze¬ piaja nasadki g srodkowej klinowatej cze¬ sci d. Uruchomienie rdzenia odbywa sie wylacznie zapomoca poruszania srodkowej czesci df która w tym celu umieszczona jest w wyciagarce.Fig, 6 przedstawia w jaki sposób, po odcieciu srodkowej czesci dna kadluba wy¬ ciagowego, z pozostalej kryzy wewnetrz¬ nej wytwarza sie, zapomoca nasadzenia na rdzen, kucia, walcowania lub innego spo¬ sobu, kryza zewnetrzna h, która zapomo¬ ca zachowania duzej pozostalosci pierscie¬ niowego dna otrzymuje dostateczna ilosc materjalu. Ten sposób wytwarzania kryz ma jeszcze te zalete, ze nie powstaje strata na dlugosci ciala wyciagowego przy wytwa¬ rzaniu kryz i zwieksza sie dlugosc uzytecz¬ na, oo daje ogromna korzysc przy przewo¬ dach o kilometrowych dlugosciach, które czesto skladaja sie z kilku rur.Fig/7 przedstawia rure gotowa z oby¬ dwiema kryzami koncowemi h i r, wykona- nemi podlug wyzej opisanego sposobu o- raz z dwoma swobodnie nasadzonemi pierscieniami. Tworzy sie w ten sposób przedmiot bez szwu, bez spawania, skur- czania lub nitowania, wykonany z jednego kawalka, przyczem przedmiot ten, bedac wykonany o sciankach znacznie cienszych, niz to sie stosuje dotychczas, posiada jed¬ nak duza wytrzymalosc. Moznosc zmniej¬ szenia grubosci scianek zmniejsza koszty i trudnosci przewozowe tych rur. Jest zro¬ zumialem, ze rura wytworzona w opisany powyzej sposób moze byc polaczona z ru¬ ra sasiednia zapomoca róznorodnych srod¬ ków laczacych, przyczem mozna wtedy nie wykonywac konców rur i powierzchni — 3 —uszczelniajacych, przedstawionych tytu¬ lem przykladu na rysunkach.Jezeli chodzi o mozliwie dlugie rury, to zgodnie z wynalazkiem mozna dwie rury, których przedni koniec zaopatrzony jest podczas procesu wyciagania, wedlug po¬ wyzszego sposobu, w kryze h, spoic z dru¬ gim koncem, który w tym przypadku prze¬ ciaga sie przez ostatnie pierscienie wycia¬ gowe i laczy sie ich ze soba np. zapomoca spawania lub innych srodków laczacych lub tez sposobów laczenia. Otrzymuje sie wiec w ten sposób szczególnie trwale rury duzej dlugosci o srednicy przekraczajacej 500 mm- Niektóre swobodne pierscienie kryzowe moga byc w tym przypadku nasu¬ wane na rury przed spawaniem tych o- statnich. W tych przypadkach kiedy dno zbiornika, utworzone zapomoca wyciaga¬ nia, moze znalezc po swem odcieciu samo¬ dzielne zastosowanie, mozna, podobnie jak to bylo powyzej opisane, wytworzyc rure o podwójnej dlugosci wyciagowej w ten sposób, ze na otwartym koncu wyciago¬ wym, zapomoca niecalkowitego przeciaga¬ nia przez ostatni pierscien wyciagowy lub przez zespól wyciagowy, wykonywuje sie kryze. Z dwóch rur w taki sposób wytwo¬ rzonych i zaopatrzonych po jednej stronie w kryze odcina sie dno w dowolnem miej¬ scu, pozostawiajac dluzsza lub krótsza czesc, i laczy sie obydwie rury ich dawniej zamknietemi koncami.Otrzymuje sie w ten sposób ekonomicz¬ ne wytwarzanie rur, których odpadki moga znalezc uzyteczne zastosowanie. Przy sto¬ sowaniu powyzszego przebiegu wytwarza¬ nia takich rur o duzych rozmiarach otrzy¬ muje sie zwlaszcza dobre spojenie, przy- czem nadaja sie one do zastosowania jako dna kotlów o bardzo duzej wytrzymalosci. PL