Wynalazek dotyczy wyrobu drozdzy prasowanych, a szczególnie drozdzy prze¬ wietrzanych, i moze byc zastosowany równiez do wyrobu drozdzy siewnych w przemysle wytwarzania drozdzy prasowa¬ nych.Sposób niniejszy polega na tern, ze podczas fermentacji czesc brzeczki, zawie¬ rajacej drozdze, odciaga sie od calosci i odwirowuje. Zwykle stosuje sie tu jednocze¬ sne dodawanie brzeczki swiezej albo in¬ nych roztworów pozywkowych, roztworów chemikaljów, odwirowanej brzeczki albo wody i w tym przypadku sposób nalezy zaliczyc do obszernej grupy procesów z ciagiem odprowadzaniem materjalów.Cecha odrózniajaca sposób niniejszy od procesów juz znanych jest stale wpro¬ wadzanie podczas fermentacji do brzecz¬ ki fermentujacej na przeciag czasu dluz¬ szy lub krótszy wiekszej lub mniejszej ilo¬ sci drozdzy odwirowanych, otrzymanych przez odwirowanie brzeczki, zawierajacej drozdze i odprowadzonej podczas fermen¬ tacji.Wprowadzanie ponowne drozdzy do brzeczki posiada duze znaczenie w proce¬ sie fermentacyjnym, Przedewszystkiem w procesach fermentacji ciaglej przeciw¬ dziala duzemu wzrostowi stopnia rozmno¬ zenia, co nastepuje przy ciaglem odprowa¬ dzaniu z kadzi fermentacyjnej brzeczki, zawierajacej drozdze, Przy stosowaniu dotychczas znanychSposobów tegd rodzaju drozdze, odciagnie¬ te z kadzi fermentacyjnej, wykazuja slab¬ szy stopien Rozmnozenia, niz drozdze utwo¬ rzone w kadzi fermentacyjnej po odcia¬ gnieciu. Po odciagnieciu, odwirowaniu o- raz sprasowaniu, a zatem nadaniu droz¬ dzom postaci handlowej, fermentacja jest pozbawiona pewnej ilosci pokolen droz¬ dzowych, które pozostawione w kadzi by¬ lyby zdolne do dalszego rozmnazania sie.Po wyjeciu czesci drozdzy z kadzi drozdze, pozostawione w celu dalszego roz¬ mnazania, musza wytworzyc ilosc potom¬ stwa, stanowiaca wieksza wielokrotnosc ich wlasnego ciezaru (wieksze rozmnoze¬ nie), niz w przypadku, gdyby czesc droz¬ dzy nie zostala z kadzi usunieta; a zatem kazda komórka musi przy rozmnazaniu wytworzyc wiecej komórek, niz w przy¬ padku, gdyby nie stosowano uprzedniego odciagania, a zatem osiaga sie wyzszy sto¬ pien rozmnozenia i rozmnazanie wzrasta.Jesli, wychodzac z drozdzy pozostalych w kadzi, prowadzic rozmnazanie tylko do stopnia rozmnozenia, odpowiadajacego ca¬ lej ilosci drozdzy, któraby do danego mo¬ mentu mogla byc wyprodukowana przez drozdze usuniete w pewnej chwili oraz przez drozdze pozostale, to pojemnosc u- rzadzenia zostaje zmniejszona, A wiec, jesli w pewnej chwili w kadzi znajduje sie 1000 kg drozdzy, to przez pieciokrotne rozmnozenie sie (t, j. zeby kazda komórka wytworzyla cztery nowe komórki) bez odciagania czesci drozdzy, te 1000 kg powinnyiby wzrosnac do 5000 kg (czyli wytworzyloby sie 4000 kg nowych drozdzy), zas np, przy odciagnieciu z ka¬ dzi 200 kg drozdzy, pozostaloby w niej 800 kg drozdzy do rozmnazania. Jezeli sie ma otrzymac te sama ilosc calkowita, to jest 5000 kg, to te 800 kg musza sie roz¬ mnozyc szesciokrotnie, wzrastajac do 5000—200 (ilosc juz otrzymana przez od¬ ciagniecie) =4800 kg, czyli, ze kazda komór¬ ka przecietnie musi wytworzyc 5 nowych komórek. Jesli te 800 kg ma sie rozmno¬ zyc tylko pieciokrotnie, to znaczy tak, ze¬ by kazda komórka wytworzyla 4 nowe, to w kadzi wytworzy sie 4000 kg (mianowicie 800 + 3200); w ten sposób otrzymuje sie razem tylko 200 kg (ilosc wyjeta) + 4000 kg czyli razem 4200 kg. Dzieki temu ilosc drozdzy jest zredukowana z 5000 kg do 4200 kg albo raczej z 4000 do 3200.Jest to sluszne jedynie w przypadku, gdy odciaganie zostaje przerwane po usu¬ nieciu 200 kg; stopien rozmnozenia wzra¬ sta cagle wraz ze stalem odciaganiem brzeczki, zawierajacej drozdze, co stano¬ wi powazna wade znanych dotychczas pro¬ cesów odprowadzania ciaglego.Przy odciaganiu i odwirowywaniu brzeczki, a nastepnie wprowadzaniu czesci lub calosci odwirowanych drozdzy do ka¬ dzi fermentacyjnej uplywa dluzszy lub krótszy przeciag czasu zanim te same droz¬ dze powróca do kadzi, Czas ten jest zalez¬ ny od rodzaju urzadzenia, dlugosci rur, od ilosci brzeczki, zawierajacej drozdze w* kadzi zapasowej dla brzeczki, która to kadz zasilana jest z wirówek; od ilosci tych wirówek, od ilosci odwirowanych drozdzy w kadzi zapasowej oraz w zwiazku z kon¬ trola ilosci drozdzy na jednostke objeto¬ sci fermentujacej brzeczki, od szybkosci, z jaka sie brzeczke, zawierajaca drozdze, od¬ ciaga oraz zawraca drozdze odwirowane.Kontrola tego czynnika (ilosci drozdzy na jednostke objetosci brzeczki) stanowi waz¬ ny czynnik niniejszego sposobu, jak to wy¬ jasniono ponizej, W przeciagu czasu od chwili odciagnie¬ cia brzeczki zawierajacej drozdze do chwili ich wprowadzenia do kadzi fermen¬ tacyjnej sila rozmnazania sie drozdzy po¬ zostalych w kadzi wzrosla w zwiazku z aktywnoscia wzrostu drozdzy, podczas gdy drozdze, odciagniete uprzednio z kadzi fermentacyjnej, wracajac, wykazuja ten sam stopien rozmnozenia jaki mialy opu¬ szczajac kadz, to znaczy, ze maja one — 2 —stopien rozmnozenia nizszy niz drozdze, z któremi spotykaja sie w kadzi za powro¬ tem. Jako hodowla drozdzowa sa one w ten sposób lepsze niz drozdze, znajdujace sie po uplywie tego czasu w kadzi. Wprowa¬ dzanie ponowne lych drozdzy zwieksza si¬ le 'rozmnozenia. Jednostka wagowa mie¬ szaniny, wyprodukowana przy utworzeniu pewnej wielokrotnosci ciezaru wlasnego, jako nowoutworzone drozdze, osiagnie niz¬ szy stopien rozmnozenia niz w przypadku, gdyby czesc pozostala w kadzi fermenta¬ cyjnej, niezmieszana z czescia powracaja¬ ca do kadzi, dosiegla takiej samej wielo¬ krotnosci.Skutkiem ponownego wprowadzania w pewnej chwili do kadzi fermentacyjnej, zawierajacej fermentujaca brzeczke, droz¬ dzy, odciagnietych przedtem z tej kadzi, nastepuje odftilodzenie fermentacji, to zna¬ czy, ze zostaje wprowadzony czynnik od¬ mladzajacy, a mianowicie: drozdze o niz¬ szym stopniu rozmnozenia niz drozdze, za¬ warte w kadzi bezposrednio przed tym do¬ datkiem. W ten sposób wprowadzanie po¬ nowne przeciwdziala gwaltownemu wzro¬ stowi stopnia rozmnozenia i, dzieki temu stopien ten wzrasta znacznie wolniej.Dzialanie tego rodzaju powrotnych drozdzy moze byc porównane z dzialaniem czulego przyrzadu, regulujacego wzrost stopnia rozmnozenia tak, ze nagly i szyb¬ ki wzrost rozmnozenia zostaje zastapiony wzrostem stalym i slabym. Oczywiscie, w procesie rozmnazania nie powinno sie zapobiegac wzrostowi stopnia dojrzewa¬ nia.Oprócz wplywu, jaki wywiera wprowa¬ dzanie wielokrotne odwirowanych drozdzy na stopien rozmnazania, ma ono jeszcze i inne znaczenie, a mianowicie pozwala na regulowanie wielkosci ostatecznego wyni¬ ku fermentacji, mianowicie wagi drozdzy na iednostke objetosci brzeczki.Ilosc wagowa drozdzy na jednostke brzeczki wywiera pierwszorzedny wplyw na postep fermentacji i czynnik ten ma zasadnicze znaczenie w procesach, stosu¬ jacych ciagle odprowadzanie i doprowa¬ dzanie brzeczki, zawierajacej drozdze przy jednoczesnem dodawaniu brzeczki swie- zej.Przy pewnej danej ilosci drozdzy na jednostke objetosciowa brzeczki i przy da¬ nej szybkosci odciagania brzeczki, zawie¬ rajacej drozdze, odciagnieta brzeczka jest przefermentowana niecalkowicie i wtedy zwykle zawiera alkohol. Przy pewnej wiekszej zawartosci drozdzy w jednostce objetosci brzeczki, brzeczka odciagnieta jest calkowicie przefermentowana i zawie¬ ra alkohol. Przy dalszem wzrastaniu za¬ wartosci wagowej drozdzy w jednostce ob¬ jetosci brzeczki alkohol sie albo wcale nie utworzy w brzeczce przewietrzanej a na¬ stepnie rozcienczonej, albo utworzy sie w tak malych ilosciach, ze sie przewaznie lub calkowicie ulotni podczas fermentacji. W razie obecnosci duzej zawartosci drozdzy W jednostce objetosci brzeczki tylko nie¬ wielki procent komórek paczkuje; ze spad¬ kiem tej zawartosci bedzie paczkowala wieksza procentowa ilosc komórek. A wiec, zmieniajac ilosc drozdzy, zawartych w jednostce objetosci brzeczki, mozna spo¬ wodowac paczkowanie mniejszej lub wiek¬ szej ilosci komórek, czyli calkowita lub niecalkowita fermentacje brzeczki, a skut¬ kiem tego odciagana brzeczka moze zawie¬ rac alkohol albo tez moze byc praktycznie lub zupelnie wolna od alkoholu. Zawar¬ tosc drozdzy w jednostce objetosci brzecz¬ ki jest regulowana przez wprowadzanie ponowne do kadzi fermetacyjnej drozdzy odwirowanych, przyczem ten zwrot dziala nietylko regulujaco na zmiane stopnia roz¬ mnozenia, lecz reguluje równiez proces fermentacji. Ilosc wprowadzona zpowro- tem moze byc taka, zeby umozliwiala pod¬ czas fermentacji utrzymanie stalej lub praktyczne stalej zawartosci drozdzy w jednostce objetosci brzeczki w ciagu dlu-gTego lub krótkiego przeciagu czasu albo fafca, zeby zawartosc drozdzy w jednostce objetosci brzeczki przez krótki albo dlugi przeciag czasu stopniowo lub nagle wzra¬ stala albo stopniowo lub nagle malala.Zawartosc drozdzy w jednostce obje¬ tosci brzeczki mozna tak ustalic, zeby spo¬ wodowac paczkowanie pewnej procento¬ wej ilosci komórek, np. przeszlo polowy albo tak, zeby brzeczka, zawierajaca droz¬ dze i doprowadzana do wirówek, byla praktycznie calkowicie przefermentowana ozyli, zeby nie zawierala niezuzytej po¬ zywki, albo tez tak, zeby zawierajaca drozdze brzeczka, doprowadzana do wiró¬ wek, zawierala alkohol lub tez praktycznie lub zupelnie byla go pozbawiona. Prócz te¬ go, podczas dluzszego lub krótszego okre¬ su fermentacji zawartosc drozdzy w jed¬ nostce objetosci brzeczki mozna utrzymy¬ wac stala lub praktycznie stala, albo tez pozwala sie jej wzrastac lub opadac stop¬ niowo lub gwaltownie od ilosci danej do ilosci pozadanej .-' Tak samo, jesli wprowadzenie drozdzy zpówrotem reguluje szybkosc wzrostu stopnia rozmnazania z gwaltownej, zmie¬ niajac ja na stala i powolna, oczywiste jest, ze wzrost szybkosci rozmnazania jest nieunikniony ~ w procesie rozmnazania.Skutkiem tego swieze drozdze, wyhodowa¬ ne poza danym systemem, mozna dodawac do fermentujacej brzeczki w postaci droz¬ dzy odwirowanych, prasowanych lub tez w innej postaci.Drozdze odwirowane mozna równiez wprowadzic do kadzi fermentacyjnych z fermentujaca brzeczka, o stezeniach, stoso¬ wanych zwykle przy regeneracji drozdzy, to znaczy, ze drozdze albo przenosi sie do kadzi o wyzszych stezeniach albo tez doda¬ je sie je w takich ilosciach, zeby ustalic mniejsza ich zawartosc w jednostce brzecz¬ ki. W obu przypadkach nastepuje wzmozo¬ ne wytwarzanie alkoholu, co dowodzi -zwiekszonej aktywnosci enzymu zyma'zy: to ostatnie zas jest, jak wiadomo, warun¬ kiem regeneracji. Wykonywa sie to w ten sposób, ze zamiast skierowywac drozdze bezposrednio do kadzi fermentacyjnej, z z której zostaly pobrane w postaci zawie¬ rajacej je brzeczki, drozdze te po odwiro¬ waniu przeprowadza sie przez jedna lub wiecej kadzi fermentacyjnych z brzeczka fermentujaca, zanim sie je wprowadzi zpó¬ wrotem do kadzi poczatkowej.W ten sposób zamiast wprowadzac do kadzi fermentacyjnej czesc albo calosc odwirowanych drozdzy, otrzymanych przez odwirowanie fermentujacej brzeczki, od¬ ciagnietej z tej kadzi, przenosi sie je do innej kadzi fermentacyjnej z brzeczka fer¬ mentujaca, w której stezenie pozywek, szczególniej cukru, albo produktów prze¬ miany oraz sutstancyj nieifermentujacych albo soli jest wyzsze od stezenia tychze substancyj w kadzi poczatkowej. Wykony¬ wa sie to w tym celu, zeby drugiej kadzi fermentacyjnej, w której, jak zaznaczono powyzej, jest ustalona pewna zawartosc drozdzy w jednostce objetosci brzeczki, ko¬ mórki rozwinely slabsza lub silniejsza ak¬ tywnosc wzrostu i nastepnie mogly byc zwrócone do kadzi poczatkowej w postaci drozdzy odwirowanych, przyczeni proces kolowy moze byc prowadzony w dalszym ciagu.Ten system pracy mozna zmodyfiko¬ wac W ten sposób, ze zamiast przenosic bezposrednio odwirowane drozdze z jed¬ nej z wyzej wymienionych kadzi fermenta¬ cyjnych do innej, przeprowadza sie je przedtem przez jedna albo kilka kadzi z fermentujaca brzeczka, przyczem drozdze przenosi sie z kazdej kadzi poprzedzajacej do nastepnej w postaci odwirowanej.Róznica miedzy stezeniami pozywek w dwóch kolejnych kadziach fermentacyj¬ nych moze byc niewielka lub nawet mini¬ malna, lecz zwykle zmienia sie ona stop¬ niowo w kolejnych kadziach. Poniewaz jest obojetne, która z kadzi w tym procesie - 4 —-krazenia przyjmuje sie za poczatkowa, ihózna z cala slusznoscia powiedziec, ze drozdze z kadzi poczatkowej przenosi sie do drugiej f(a stad na zadanie do jednej lub kilku innych) kadzi z brzeczka o slab- szem stezeniu wymienionych substancyj.Wykonywa sie lo w tym celu, zeby drugiej kadzi fermentacyjnej, w której, jak zazna¬ czono powyzej, jest ustalona pewna za¬ wartosc drozdzy w jednosice objetosci brzeczki, komórki, rozwinawszy mniej lub bardziej intensywna aktywnosc wzrostu, mogly byc nastepnie wprowadzone do ka¬ dzi poczatkowej, poczem ten proces kra¬ zenia mozna powtarzac w dalszym ciagu.Skutkiem przeniesienia drozdzy do brzeczki o wyzszem stezeniu cukru, naste¬ puje intensywniejsze wytwarzanie zyma- zy, co jest warunkiem regeneracji drozdzy.Inriemi -slowy, drozdze musza miec lepsze warunki^ zeby mogly Wytwarzac alkohol.Zaleznie od czasu, w ciagu którego drozdze pozostawaly w imiej kadzi fermentacyjnej w celu osiagniecia mniej lub wiecej inten¬ sywnej aktywnosci wzrostu w warunkach bardziej sprzyjajacych wytwarzaniu zy- mazy, drozdze te, wracajac do kadzi po¬ czatkowej, ia. w slabszym lub silniejszym stopniu zmienione. A zatem sposób niniej¬ szy umozliwia stosowanie jako drozdzy "siewnych stosunkowo dalszego pokolenia, niz to bylo mozliwe dotychczas, albo tez stosowanie zwyklej generacji drozdzy siewnyirih, przyczem fermentacje mozna prowadzic przez czas dluzszy, niz dotych¬ czas. Przy'prowadzeniu fermentacji przez pewien przeciag czasu, jesli przebieg jej tego wymaga, mozna do kadzi fermenta¬ cyjne; dodac drozdzy w "tej lub inne} po¬ staci (drozdzy odwirowanych, prasowa¬ nych i t. d.), wyhodowanych nazewnatrz danego urzadzenia^ -" r- Drozdze odwirowane, otrzymane przy fermentacji wedlug niniejszego sposobu, mozna przez prasowanie calkowicie lub czesciowo uwolnic od brzeczki. ! Drozdze wyhodowani pbza daneia u- rzadzeniem, wprowadzane, przenoszone &h bo dodawane do fermentuj-acej brzeczjd przynajiflmiej do jediiej. z kadzi fejfuientar cyjnej, mozna wprowadzac, przenosic' aibo dodawac w postaci drozdzy prasowanych albo w inniej postaci. • Sposób niniejszy mozna zastosowac do wyrobii drozdzy handlowych albo siew¬ nych czyli tak zwanych macierzystych.Fermentacje wedlug niniejszego sposo¬ bu moga byc prowadzone w dalszym ciagu bez przerwy albo z przerwami przez kilka dni lub nocy w roztworach (brzeczka, za¬ cier) o stezeniach stosowanych ogólnie, szczególniej przy wyrobie drozdzy prze¬ wietrzanych. Odciagnieta brzeczke^ zawie¬ rajaca drozdze, rozdziela sie znanym spo¬ sobem na drozdze i brzeczke; naogól wy¬ konywa sie to przez odwirowanie oraz nastepujace po niem prasowanie. Odwiro¬ wywanie prowadzi sie w taki sposób, zeby drozdze mozliwie oddzielic od przyczepio¬ nej brzeczki, a ir: niektórych przypadkach przy pomocy przemywania i powtórnego wirowania.Sposób wedlug wynalazku mozna za¬ stosowac w praktyce do wszystkich zna¬ nych procesów, w których podczas fermen¬ tacji dodaje sie swiezej brzeczki albo po¬ zywek, przyczem stezenie dodawanej swie¬ zej brzeczki albo pozywki jest wyzsze al¬ bo nizsze lub równe stezeniu, któreby ist¬ nialo w kadzi fermentacyjnej, gdyty w niej nie zachodzil proces fermentacyjny.Czasami korzystnem jest pomijac od¬ wirowywanie odciagnietej brzeczki, zawie¬ raj acelj drozdze, oraz stosowac ja w sposób opisany wyzej dla drozdzy odwirowanych.Dotyczy to specjalnie stadjów fermenta¬ cji, w których zwykle do kadzi fermenta¬ cyjnej dodaie sie drozdzy odwirowanych.Do wyrobu brzeczki, stosowanej do fermentacji, mozna uzywac materjalów su¬ rowych, znanych w fabrykacji prasowa¬ nych drozdzy, albo mieszaiiiri tych suroif^ — 5 —ców; przy fabrykacji wedlug wynalazku mozna równiez dodawac do brzeczki sub- stancyj pomocniczych, stosowanych ogól¬ nie, jak: fosforanów lub innych soli, szcze¬ gólnie amonowych, potasowych i magne¬ zowych oraz podobnych chemikaljów, a równiez amonjaku i kwasu siarkowego.Oprócz kadzi fermentacyjnych urza¬ dzenie moze zawierac rozmaite kadzie za¬ pasowe (zbiorniki) dla brzeczki o róznych stezeniach dla drozdzy cieklych, zwanych równiez papka drozdzowa (sa to drozdze z przywierajaca do nich brzeczka, otrzyma¬ ne po odwirowaniu), dla brzeczki fermen¬ tujacej, sfermentowanej, odwirowanej, me¬ lasy, chemikaljów i i. d, oprócz, jak zwy¬ kle, jednej lub kilku kadzi zapasowych do wody. PL