PL101704B1 - An insecticide - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek owadobójczy zawierajacy nowe estry 0-(imidazolilowe-5) kwasu N,N-dwumetylokarbaminowego jako substancje czynna.

Wiadomo, ze estry 0-pirazol ilowe kwasu N,N-dwumetylokarbaminowego, np. ester 0-(3-metylo-l-fenylopi- razolilowy-5) kwasu N,N-dwumetylokarbaminowego, maja wlasciwosci owadobójcze (szwajcarski opis patentowy nr 282655).

Stwierdzono, ze nowe estry 0-(imidazolilowe-5) kwasu N,N-dwumetylokarbaminowego o wzorze 1, w którym R oznacza rodnik alkilowy, dwualkiloaminowy, alkenylowy lub aralkilowy o 1-4 atomach wegla w czesci alkilowej, albo rodnik arylowy, R1 oznacza atom wodoru, rodnik alkilowy, prune alkilotio albo alkenyiotio, a R2 oznacza atom wodoru, rodnik fenylowy, alkilowy lub alkenylowy, wykazuja doskonale dzia¬ lanie owadobójcze.

Nowe estry 0-(imidazolilowe-5) kwasu N,N-dwumety1okarbaminowego o wzorze 1 wytwarza sie poddajac pochodne 5-hydroksyimidazolu o wzorze 2, w którym R, R1 i R2 maja wyzej podane znaczenie, ewentualnie w obecnosci srodka wiazacego kwas, albo w postaci soli z metalami alkalicznymi, metalami ziem alkalicznych lub w postaci soli amonowych, reakcji z chlorkiem kwasu N,N-dwumetylokarbaminowego o wzorze 3, w obecnosci rozpuszczalnika lub rozcienczalnika.

Nieoczekiwanie nowe estry 0-(imidazolilowe-5) kwasu N,N-dwumetylokarbaminowego o wzorze 1 wyka¬ zuja dzialanie owadobójcze lepsze, niz dzialanie znanych estrów 0-(3-metylo-l-fenylopirazolilowych-5) kwasu N,N-dwumetylokarbaminowego o analogicznej budowie i takim samym kierunku dzialania, totez stanowia one wzbogacenie techniki.

Jezeli jako produkty wyjsciowe stosuje sie np. l,2,4-trójmetylo-5-hydroksyimidazol i chlorek kwasu N,N-dwumetylokarbaminowego, to przebieg reakcji mozna przedstawic za pomoca schematu 1, Stosowane produkty wyjsciowe sa ogólnie okreslone wzorami 2 i 3 ale we wzorze 2 korzystnie R oznacza prosty lub rozgaleziony rodnik alkilowy o 1—5 atomach wegla, prosty lub rozgaleziony rodnik alkenylowy, o 2-4 atomach wegla lub rodnik dwualkiloaminowy o 1 albo 2 atomach wegla w kazdym z rodników2 101704 alkilowych, albo rodnik fenylowy, benzylowy lub 2-fenyloetylowy, R1 oznacza atom wodoru, prosta lub rozgaleziona grupe alkilowa albo alkilotio o 1-3 atomach wegla albo grupe alkenylotio o 2-4 atomach wegla, a R2 oznacza atom wodoru, rodnik fenylowy lub prosty albo rozgaleziony rodnik alkilowy o 1 -4 atomach wegla.

Stosowany jako zwiazek wyjsciowy chlorek kwasu N,N-dwumetylokarbaminowego o wzorze 3 jest znany i tak jak pochodne 5-hydroksyimidazolu moze byc wytwarzany znanymi sposobami.

W przypadku a), gdy R1 oznacza grupe alkilotio lub alkenylotio, pochodne 2-tiohydantoiny poddaje sie reakcji z halogenkami alkilowymi lub alkenylowymi w obecnosci trzeciorzedowego butanolanu zgodnie ze schematem 2, przy czym we wzorach wystepujacych w tym schemacie R i R2 maja wyzej podane znaczenie, R' oznacza rodnik alkilowy lub alkenylowy, a Hal oznacza chlorowiec, korzystnie brom albo jod.

W przypadku b), gdy R1 oznacza atom wodoru, pochodne amidu kwasu a-izocyjanokarboksylowego cyklizuje sie w obecnosci np. III-rzed.butanolanu potasowego zgodnie z schematem 3, przy czym we wzorach wystepujacych w tym schemacie R i R2 maja wyzej podane znaczenie.

Przykladami pochodnych 5-hydroksyimidazolu o wzorze 2 sa 5-hydroksy-l-[metylo-, etylo-, n-propylo-, izopropylo-, n-butylo-, H-rzed.butylo-, izobutylo-, n-pentylo-, allilo-, buten-2-ylo, buten -3-ylo-, dwumetyloami¬ no-, dwuetyloamino-, fenylo-, benzylo- i (2-fenyloetylo)]-imidazol, 5-hydroksy-l -[(metylo-, etylo-, n-propylo-, izo- propylo-, n-butylo*, II-rzed. butylo-, izobutylo-, n-pentylo-, allilo-, buten-2-ylo-, buten-3-ylo-, dwumetyloamino-, dwuetyloamino-, fenylo-, benzylo- i (2-fenyloetylo) -2-metylotio-imidazol, 5-hydroksy-l-[metylo-etylo, n-propy¬ lo-, izopropylo-, n-butylo-, H-rzed.butylo-, izobutylo-, n-pentylo-, allilo-, buten-2-ylo-, buten-3-ylo-, dwumetylo¬ amino-, dwuetyloamino-, fenylo- i (2-fenyloetylo)]-2-etylotioimidazol), 5-hydroksy-l-[metylo-, etylo-, n-propylo-, izopropylo-, n-butylo-, II-rzed.butylo-, izobutylo-, n-pentylo-allilo-, buten-2-ylo-, buten-3-ylo-, dwumetyloamino-, dwuetyloamino-, fenylo-, benzylo- i (2-fenyloetylo)] -2-n-propylotioimidazol, 5-hydroksy-l-[metylo-, etylo-, n-propylo-, izopropylo-, n-butylo-, II-rzed.butylo-, izobutylo-, n-pentylo-, allilo-, buten-2-ylo-, buten-3-ylo-, dwumetyloamino-,dwuetyloamino-, fenylo-, benzylo-i (2-fenyloetylo)]-2-izopropylotioimidazol, 5-hydroksy-l-[- metylo-, etylo-, n-propylo-, izopropylo-, n-butylo-, II-rzed.butylo-, izobutylo-, n-pentylo-, allilo-, buten-2-ylo-, buten-3-ylo-, dwumetyloamino-, dwuetyloamino-, fenylo-, benzylo i (2-fenyloetylo)]-2-allilotioimidazol, 5-hydro¬ ksy-l-[metylo-^ etylo-, n-propylo-, izopropylo-, n-butylo-, II-rzed.butylo-, izobutylo, n-pentylo-allilo-, buten-2- -ylo-, buten-3-ylo-, dwumetyloamino-, dwuetyloamino-, fenylo-, benzylo- i (2-fenyloetylo)]-2-buten-2-ylotioimi- dazol, 5-hydroksy-l-[metylo-, etylo-, n-propylo-, izopropylo-, n-butylo-, II-rzed.butylo-, izobutylo, n-pentylo-, allilo-, buten-2-ylo-, buten-3-ylo-, dwumetyloamino-,dwuetyloamino-, fenylo-, benzylo- i (2-fenyloetylo)]-2-bu- ten-3-ylotioimidazol oraz odpowiadajace im zwiazki podstawione w pozycji 4 pierscienia imidazolowego przez rodniki metylowe, etylowe, n-propylowe, izopropylowe, n-IIerzed. i izo-butylowe albo rodniki fenylowe.

Reakcje prowadzi sie korzystnie przyuzyciu odpowiednich rozpuszczalników i rozcienczalników. W tym celu mozna stosowac praktycznie wszystkie obojetne rozpuszczalniki organiczne, a zwlaszcza alifatyczne i aromatyczne, ewentualnie chlorowane weglowodory, takie jak benzen, toluen, ksylen, benzyna, chlorek metylenu, chloroform, czterochlorek wegla i chlorobenzen, albo etery, np. eter etylowy i butylowy, dioksan i czterowodorofuran, a takze ketony, np. aceton, keton metylowoetylowy, metylowoizopropylowy i metylowo- izobutylowy, jak równiez nitryle, takie jak acetonitryl lub propionitryl.

Jako srodki wiazace kwas mozna stosowac wszystkie znane srodki tego typu, a szczególnie korzystne stosuje sie weglany lub alkoholany metali alkalicznych, takie jak weglan, metanolan i etanolan sodowy i potasowy, i III-rzed. butanolan potasowy, a takze alifatyczne, aromatyczne lub heterocykliczne aminy, np. trójetyloamine, trójmetyloamine, dwumetyloaniline, dwumetylobenzyloamine i pirydyne.

Temperatura reakcji moze sie wahac w szerokich granicach ale przewaznie stosuje sie temperature —20°C do 60°C, korzystnie —10°C do 40°C. Reakcje prowadzi sie zwykle pod normalnym cisnieniem.

Produkty wyjsciowe stosuje sie ogólnie biorac w stosunkach równomolowych i nadmiar jednego ze skladników reakcji przewaznie nie daje istotnych korzysci. Korzystnie do roztworu skladnika 5-hydroksyimida- zolowego, bezposrednio wysobnianianego, w obecnosci srodka wiazacego kwas, wkrapla sie chlorek kwasu N,N-dwumetylokarbaminowego tak, aby temperatura roztworu reakcyjnego nie byla wyzsza niz 5 C. Mozna jednak tez stosowac sole skladnika 5-hydroksyimidazolowego w postaci roztworu. Po zakonczeniu reakcji postepuje sie w zwykly sposób, wytrzasajac roztwór reakcyjny kolejno z woda i organicznym rozpuszczalnikiem, np. z chlorkiem metylenu. Organiczna faze suszy sie i oddestylowuje rozpuszczalnik.

Nowe zwiazki o,wzorze 1 otrzymuje sie zwykle w postaci oleistych produktów, które nie daja sie destylowac bez rozkladu, ale które mozna uwolnic od lotnych pozostalosci i oczyscic droga tak zwanego poddestylowania, to jest trwajacego dluzszy czas ogrzewania w nieco podwyzszonej temperaturze pod zmniejszo¬ nym cisnieniem. Zwiazki te charakteryzuje sie wspólczynnikiem zalamania. Czesc tych zwiazków otrzymuje sie w postaci produktów krystalicznych, o wyraznie zaznaczonej temperaturze topnienia.101704 3 Jak juz wspomniano wyzej, nowe estry 0-(imidazo1ilowe-5)- kwasu N,N-dwumetylokarbaminowego sa wysoce skuteczne owadobójczo. Niektóre z tych zwiazków maja dzialanie hamujace rozwój.

Substancje czynne srodka wedlug wynalazku przy dobrej tolerancji przez rosliny i korzystnej toksycznosci dla zwierzat cieplokrwistych nadaja sie do zwalczania szkodników zwierzecych, zwlaszcza owadów, pajeczaków i nicieni wystepujacych w rolnictwie, lesnictwie, przechowalnictwie, przy zabezpieczaniu materialów oraz na odcinku higieny. Sa one skuteczne przeciwko rodzajom normalnie wrazliwym i uodpornionym, we wszystkich lub w poszczególnych stadiach rozwoju.

Do szkodników tych naleza: z rzedu Isopoda np. Oniscus asellus, Armadillidium vulgare i Porcellio scaber, z rzedu Diplopoda np. Blaniulus guttulatus, z rzedu Chilopoda np. Geophilus carpophagus, Scutigera spec, z rzedu Symphyla np. Scutigerella immaculata, z rzedu Thysanura np. Lepisma saccharina, zjrzedu Collembola np, Onychiurus armatus, z rzedu Orthoptera np. Blatta orientalis, Periplaneta americana, Leucophaea maderae, Blattella germanica, Acheta domesticus, Gryllotalpa spp., Locusta migratoria migratorioides, Melanoplus differentalis, Schistocerca gregaria, z rzedu Dermaptera np. Forficula auricularia, z rzedu Isoptera np. Reticulitermes spp., z rzedu Anoplura np. Phylloxera vastatrix, Pemphigus spp., Pediculus humanus corporis, Haematopinus spp, Linognathus spp., z rzedu Mallophaga np. Trichodectes spp., Damulinea spp., z rzedu Thysanoptera np. Hercinothrips femoralis, Thrips tabaci, z rzedu Heteroptera np. Eurygaster spp., Dysdercus intermedius Piesma quadi;ata, Cimex lectularius, Rhodnius prolixus, Triatoma spp., z rzedu Homoptera np. Aleurodes brassicae, Bemisia tabaci, Trialeurodes vaporariorum, Aphis gossypii, Brevicoryne brassicae, Cryptomyzus ribis, Doralis fabae, Doralis pomi, Eriosoma lanigerum, Hyalopterus arundinis, Macrosiphum avenae, Myzus spp., Phorodon humuli, Rhopalosiphum padi, Empoasca spp., Euscelis bilobatus, Nephotettix cincticeps, Lecanium corni, Saissetia oleae, Laodelphax striatellus, Nilaparvata lugens, Aonidiella aurantii, Aspidiotus hederae, Pseudococcus spp,, Psylla spp., z rzedu Lepidoptera np. Pectinophora gossypiella, Bupalus piniarius, Cheimatobia brumata, Lithocolletis blancardella, Hyponomeuta padella, Plutella maculipennis, Malasosoma neustria, Euproctis chrysorrhoea, Lyman- tria spp,*? Bucculatrix thurberiella, Phyllocnistis citrella, Agrotis spp., Euxoa spp., Feltia spp., Earias insulana, Heliothis spp., Laphygma exigua, Mamestra. brassicae, Panolis flammea, Prodenia litura, Spodoptera spp., Trichoplusia ni, Carpocapsa pomonella, Pieris spp., Ghilo spp., Pyrausta nubilanis, Ephestia kuehniella, Galleria mellonella, Cacoecia podana, Capua retriculana,Choristoneura fumiferana, Clysia ambiguella, Homona magnani- ma, Tortrix viridana, z rzedu Coleoptera np. Anobium punctatum, Rhizopertha dominica, Bruchidius obtectus, Acanthoscelides obtectus, Hylotrupes bajulus, Agelastica alni, Leptinotarsa decemlineata, Phaedon cochleariae, Diabrotica spp., Psylliodes chrysocephala, Epilachna varivestis, Atomaria spp., Oryzaephilus surinamensis, Anthonomus spp., Sitophilus spp., Otiorrhynuchus sulcatus, Cosmopolites sordidus, Ceuthorrhynuchus assimilis, Hypera postica, I>ermestes spp,, Triogoderma spp., Anthrenus spp., Attagenus spp., Lyctus spp., Meligethes aeneus, Ptinus spp., Niptus hololeucus, Gibbium psylloides, Tribolium spp., Tenebrio molitor, Agriotes spp., Conoderus spp., Melolontha melolontha, Amphimallon solstitalis, Costelytra zealandica, z rzedu Hymenoptera np. Diprion spp., Hoplocampa spp., Lasius spp., Monomorium pharaonis, Vespa spp., z rzedu Diptera np. ASdes spp., Anopheles spp., Culex spp., Drosophila melanogaster, Musca spp., Fannia spp., Galliphora erythrocephala, Lucilia spp., Chrysomyia spp., Cuterebra spp., Gastrophilus spp., Hyppobosca spp, Stomoxys spp, Oestrus spp, Hypoderma spp, Tabanus spp., Tannia spp., Bibio hortulanus, Oscinella frit, Phorbia spp., Pegomyia hyoseyami, Ceratitis capitata, Dacus oleae, Tipula paludosa, z rzedu Siphonaptera np. Xenopsylla cheopis, CeratophyHus spp., z rzedu Arachnida np. Scorpio maurus, Latrodectus mactans, z rzedu Acarina np. Acarus siro, Argas spp., Ornithodoros spp., Dermanyssus gallinae, Eriophyes ribis, Phyllocoptruta oleivora, Boophilus spp., Rhipicephalus spp., Amblyomma spp., Hyalomma spp., Ixodes spp., Psoroptes spp., Chorioptes spp., Sarcoptes spp., Tarsoneumus spp., Bryobia praetiosa, Panonychus spp., Tetranychus spp., Do nicieni pasozytujacych na roslinach naleza: Pratylenchus spp., Radopholus similis, Ditylenchus dipsaci,4 101704 Tylenchulus semipenetrans, Heterodera spp., Meloidogyne spp., Aphelenchoides spp., Longidorus spp., Xiphinema spp., i Trichodorus spp..

Substancje czynne mozna przeprowadzic w zwykle preparaty, takie jak roztwory, emulsje, proszki zwilzalne, zawiesiny, proszki, preparaty do opylania, preparaty pianowe, rozpuszczalne proszki, granulaty, aerozole, koncentraty zawiesinowe i emulsyjne, preparaty pyliste do zaprawiania nasion nasycone substancja czynna produkty, naturalne lub syntetyczne, preparaty w postaci bardzo malych ilosci substancji czynnej otoczonej substangami polimerycznymi i masami powlokowymi, przeznaczone do nasion, a takze preparaty z substancjami palnymi, takie jak naboje, ladunki, spirale itp. do odymiania, jak równiez preparaty do stosowania w bardzo malych ilosciach na zimno lub na goraco w postaci mgly.

Preparaty te wytwarza sie w znany sposób, np. przez mieszanie substancji czynnych z rozcienczalnikami, takimi jak ciekle rozpuszczalniki, gazy uplynnione pod zwiekszonym cisnieniem i/albo nosniki stale, ewentual¬ nie przy uzyciu substancji powierzchniowo-czynnych, takich jak emulgatory i/albo substancje dyspergujace i/albo pianotwórcze.

Jezeli jako rozcienczalniki stosuje sie wode, to jako pomocniczy rozpuszczalnik mozna stosowac, np. takze organiczne rozpuszczalniki. Jako ciekle rozpuszczalniki bierze sie glównie pod uwage weglowodory aromatycz¬ ne, np. ksylen, toluen i alkilonaftaleny, chlorowane weglowodory aromatyczne lub alifatyczne, np. chlorobenze- ny, chloroetyleny lub chlorek metylenu, weglowodory alifatyczne, np. cykloheksan, albo parafiny, np. frakcje ropy naftowej, a takze alkohole, np. butanol lub glikol oraz ich etery i estry, jak równiez ketony, np. aceton, keton metylowoetylowy, metylowoizobutylowy lub cykloheksanon oraz silnie polarne rozpuszczalniki, np. dwumetyloformamid isulfotlenek dwumetylu a takze wode. Pod pojeciem rozcienczalników lub nosników w postaci uplynnionych gazów rozumie sie takie ciecze, które w normalnej temperaturze i pod normalnym cisnieniem stanowia gazy, np. gazy bedace nosnikami aerozolowymi, takie jak chlorowcoweglowodory oraz butan, propan, azot i dwutlenek wegla.

Jako nosniki stale stosuje sie zmielone mineraly naturalne, takie jak kaoliny, gliny, talk, kreda, kwarc, atapulgit, montmorylonit i ziemie okrzemkowe oraz zmielone syntetyczne produkty mineralne, takie jak silnie zdyspergowana krzemionka, tlenek glinu i krzemiany. Jako stale nosniki do produktów granulowanych stosuje sie pokruszone i frakcjonowane mineraly, takie jak kalcyt, marmur, pumeks, sepiolit i dolomit oraz syntetyczne granulaty ze zmielonych produktów nieorganicznych albo organicznych oraz granulaty z materialu organicznego, takiego jak maczki drzewne skorupy orzecha kokosowego, kaczany kukurydziane i lodygi tytoniowe.

Jako emulgatory i/albo srodki pianotwórcze stosuje sie niejonowe i anionowe emulgatory, takie jak estry polioksyetylenowe kwasów tluszczowych, etery polioksyetylenowe alkoholi tluszczowych, np. etery alkiloarylo- we, poliglikoli, alkilosulfoniany, siarczany alkilowe, arylosufoniany oraz produkty hydrolizy bialka. Jako substanqe dyspergujace stosuje sie np. lignine, lugi posiarczynowe i metyloceluloze.

Preparaty te moga zawierac substancje zwiekszajace przyczepnosc, takie jak karboksymetyloceluloza, naturalne i syntetyczne polimery sproszkowane, ziarniste albo majace konsystencje lateksu, takie jak guma arabska, polialkohol winylowy i polioctan winylowy. Poza tym preparaty te moga zawierac barwniki, takie jak nieorganiczne pigmenty, np. tlenek zelaza, tlenek tytanu, blekit zelazocyjankowy i barwniki organiczne, takie jak barwniki alizarynowe, azowe lub metaloftalocyjaninowe, jak równiez pierwiastki sladowe, takie jak sole zelaza, manganu, boru, miedzi, kobaltu, molibdenu i cynku. Preparaty te zawieraja przewaznie 0,1—95%, korzystnie 0,5—90% wagowych substancji czynnej.

Substancje czynne srodka wedlug wynalazku stosuje sie w postaci kompozycji wystepujacych zwykle w handlu i/albo w postaci wytworzonych z nich preparatów gotowych do uzytku. Zawartosc substancji czynnej w preparatach gotowych do uzytku przygotowanych z srodków wystepujacych w handlu moze sie wahac w szerokich granicach i stezenie substancji czynnej w tych preparatach wynosi 0,0000001—100%, korzystnie 0,01—10% wagowych. Preparaty te stosuje sie w zwykly sposób, dostosowany do postaci preparatu. Substancje czynne tych preparatów przy stosowaniu ich do zwalczania szkodników na odcinku higieny i przy przechowywa¬ niu zapasów wykazuja doskonale dzialanie pozostalosciowe na drewnie i glinie oraz dobra odpornosc na dzialanie alkalidów na podlozach wapnowanych.

Nastepujace przyklady blizej wyjasniaja wynalazek.

Przyklad I. Test z Myzus (dzialanie kontaktowe) Rozpuszczalnik: 3 czesci wagowe dwumetyloformamidu Emulgator: 1 czesci wagowa eteru aliloarylowego poliglikolu W celu wytworzenia odpowiedniego preparatu substancji czynnej miesza sie 1 czesc wagowa tej substancji z podana wyzej iloscia rozpuszczalnika i emulgatora i rozciencza koncentrat woda do zadanego stezenia.

Otrzymanym preparatem zrasza sie do ociekania rosliny kapusty (Brassica oleracea) silnie zaatakowane przez mszycee brzoskiwiniowa (Myzus persicae). Po uplywie czasu podanego w tablicy 1 okresla sie stopien101704 5 smiertlenosci szkodników w procentach, przy czym 100% oznacza zabicie wszystkich mszyc, a 0% oznacza, ze zadna z mszyc nie zostala zabita. Substancje czynne, ich stezenia, czas dokonywania oceny i wyniki podano w tablicy 1. ¦ Przyklad II. Test z Doralis (dzialanie systemiczne) Rozpuszczalnik: 3 czesci wagowe dwumetyloformamidu Emulgator: 1 czesc wagowa eteru alkiloarylowego poliglikolu W celu wytworzenia odpowiedniego preparatu substancji czynnej, 1 czesc wagowa tej substancji miesza sie z podana wyzej iloscia rozpuszczalnika i emulgatora i rozciencza koncentrat woda az do uzyskania zadanego stezenia. Otrzymanym preparatem substancji czynnej podlewa sie silnie zaatakowane przez mszyce trzmielino- wo-burakowa (Doralis fabae) rosliny bobu (Vicia faba), podlewajac tak, aby preparat substancji czynnej wsiakal w ziemie nie zwilzajac lisci rosliny. W ten sposób rosliny bobu pobieraja substancje czynna z ziemi, po czym dociera ona do zaatakowanych lisci. Po uplywie czasu podanego w tablicy 2 okresla sie stopien smiertelnosci szkodników w procentach, przy czym 100% oznacza zabicie wszystkich mszyc, a0% oznacza, ze nie zostala zabita zadna z mszyc. Substancje czynne, ich stezenia, czas oceny i wyniki podano w tablicy ,2.

Przyklad III. Test stezenia granicznego (dzialanie systemiczne korzeniowe) Badany owad: larwy Phaedon cochleariae Rozpuszczalnik: 3 czesci wagowe acetonu Emulgator: 1 czesc wagowa eteru alkiloarylowego poliglikolu W celu wytworzenia odpowiedniego preparatu substancji czynnej miesza sie 1 czesc wagowa substancji czynnej z podana wyzej iloscia rozpuszczalnika, dodaje podana wyzej ilosc emulgatora i rozciencza koncentrat woda do uzyskania zadanego stezenia. Otrzymany preparat czynnej substancji miesza sie dokladnie z ziemia, przy czym stezenie substanqi czynnej w preparacie nie odgrywa praktycznie zadnej roli, gdyz decyduje tylko ilosc substancji czynnej na jednostke objetosci ziemi, podawana w ppm (mg/litr). Tak potraktowana ziemia napelnia sie doniczki i sadzi w nich kapuste (Brassica oleracae). Substancja czynna moze byc pobierana przez korzenie roslin z ziemi i kierowana do lisci.

W celu ustalenia skutku systemicznego dzialania korzeniowego, po uplywie 7 dni zakaza sie wylacznie liscie podanym wyzej szkodnikiem i po upiywie dalszych 2 dni dokonuje oceny, liczac lub oszacowujac liczbe zabitych szkodników i z liczb tych okresla sie systemiczne dzialanie korzeniowe substancji czynnej. Skutecznosc dzialania wynosi 100%, gdy wszystkie szkodniki zostaly zabite, a 0%' gdy pozostaje przy uzyciu doklanie tyle osobników szkodnika, ile w próbie kontrolnej.

Substancje czynne, ich ilosci i uzyskane wyniki podano w tablicy 3.

Przyklad IV. Test stezenia granicznego (systemiczne dzialanie korzeniowe) Badany owad: Myzus persicae Rozpuszczalnik: 3 czesci wagowe acetonu Emulgator: 1 czesc wagowa eteru alkiloarylowego poliglikolu W celu wytworzenia odpowiedniego preparatu substancji czynnej miesza sie 1 czesc wagowa tej substancji z podana wyzej iloscia rozpuszczalnika, dodaje podana wyzej ilosc emulgatora i rozciencza koncentrat woda do zadanego stezenia. Otrzymany preparat miesza sie dokladnie z ziemia, przy czym stezenie substancji czynnej w ziemi nie odgrywa praktycznie zadnej roli i decyduje jedynie ilosc czynnej substancji na jednostke objetosci ziemi, wyrazana w ppm (mg/litr). Tak przygotowana ziemia napelnia sie doniczki i sadzi w nich kapuste (Brassica oleracea). Substancja czynna moze byc wiec pobierana przez korzenie roslin z ziemi i kierowana do lisci.

W celu ustalenia skutku systemicznego dzialania korzeniowego, po uplywie 7 dni zaraza sie podanym wyzej szkodnikiem wylacznie liscie i po uplywie dalszych 2 dni dokonuje oceny, obliczajac lub oszacowujac liczbe zabitych szkodników. Z liczb tych oblicza sie skutecznosc systemicznego dzialania korzeniowego substancji czynnej. Skutecznosc ta wynosi 100%, gdy wszystkie szkodniki poddane badaniu zostaly zabite, a wynosi* 0%, gdy pozostaje dokladnie taka liczba zywych szkodników, jak w próbie kontrolnej. Substancje czynne, ich ilosci i uzyskane wyniki podano w tablicy 4.

Nastepujace przyklady blizej wyjasniaja sposób wytwarzania substancji czynnej srodka wedlug wynalazku.

PrzykladV. a) Zwiazek o wzorze 17 Do zawiesiny 12,4 g (0,11 mola) IH-rzed.butanolanu potasu w 100 ml czterowodorofuranu wkrapla sie, mieszajac, w temperaturze —10°C roztwór 14,4 g (0,1 mola) 1,4-dwumetylo-2-tiohydantoiny) wytwarzanie patrz T. Wieland, R. Muller, E. Niemann, L. Birkhofer, A. Schóberl, A. Wagner i H. Soli w dziele Houben-Weyl-Miiller, Methoden der org. Chemie, tom 11/2, Wydawnictwo Georg Thieme, Stattgart 1958, str. 267 i nastepne), po czym wkrapla sie 14,2 g (0,1 mola) jodku metylu i miesza dalej wciagu 1 godziny w temperaturze -10°C.

Otrzymanego 5-hydroksy-2-metylotio-l,4-dwumetyloimidazolu nie wyosabnia sie z roztworu, lecz niezwlocznie poddaje go dalszej przeróbce.6 101704 b) Zwiazek o wzorze 7.

Przygotowany w sposób opisany w ustepie a) i ochlodzony do temperatury —10°C roztwór 0,1 mola -hydroksy-2-metylotio-l,4-dwumetyloimidazolu w czterowodorofuranie traktuje sie, mieszajac 12,4 g (0,11 mola) IH-rzed.butanolanu potasu i miesza w ciagu 30 minut w temperaturze 0°C, po czym wkrapla sie roztwór ,85 g (0,1 mola) chlorku kwasu N,N-dwumetylokarbaminowego w 25 ml czterowodorofuranu tak, aby temperatura nie wzrastala powyzej + 5°C. Nastepnie miesza sie w ciagu 1 godziny w temperaturze okolo 5°C, po czym odparowuje rozpuszczalnik pod zmniejszonym cisnieniem w wyparce obrotowej w temperaturze 40°C, pozostalosc wytrzasa sie z 50 ml wody i ekstrahuje 2 porcjami po 75 ml chlorku metylenu. Polaczone fazy organiczne suszy sie nad siarczanem magnezu i oddestylowuje pod zmniejszonym cisnieniem rozpuszczalnik, otrzymujac 16g (70% wydajnosci teoretycznej) estru 0-(l,4-dwumetylo-2-metylotioimidazolilowego-5) kwasu N,N-dwumetylokarbaminowego w postaci oleju o barwie zóltej i wspólczynniku zalamania nfc4 = 1,5258.

W analogiczny sposób wytwarza sie zwiazki o wzorze 1, w którym podstawniki R, R1, i R2 maja znaczenie podane w tablicy 5.

P r,z y k l a d VI. a) Zwiazek o wzorze 19 Do zawiesiny 6,8 g (60 milimoli) III-rzed.butanolanu potasu w 200 ml czterowodorofuranu wkrapla sie, mieszajac, w temperaturze 5°C w ciagu 10 minut roztwór 6,72 g (60 milimoli N-metyloamidu kwasu a-izocyjano- propionowego (wytwarzanie patrz H. Henecka i P.Kurtz w dziele Houben-Weyl-Miiller, Methoden der org. Chemie, tom 8, wyd, Georg Thieme, Stuttgart 1952, str. 667 i nastepne) i nastepnie miesza sie wciagu 15 minut w temperaturze 5°C. Wytworzonej soli potasowej 5-hydroksy-l,4-dwumetyloimidazolu nie wyosabia sie, lecz poddaje zaraz dalszej reakcji. b) Zwiazek o wzorze 5 Do otrzymanego w sposób opisany w ustepie a) i ochlodzonego do temperatury okolo 0°C roztworu 60 milimoli soli potasowej 5-hydroksy-l,4-dwumetyloimidazolu w czterowodorofuranie wkrapla sie roztwór 6,5 g (60 milimoli) chlorku kwasu N,N-dwumetylokarbaminowego tak, aby temperatura roztworu nie wzrastala powyzej 5°C. Nastepnie miesza sie w ciagu 7 godzin w temperaturze 0-5°C, po czym odparowuje czterowodoro- furan w wyparce obrotowej pod zmniejszonym cisnieniem w temperaturze 40°C. Pozostalosc wytrzasa sie z 50 ml wody, ekstrahuje 2 porcjami po 75 ml chlorku metylenu, suszy polaczone fazy organiczne nad siarczanem magnezu i odparowuje rozpuszczalnik pod zmniejszonym cisnieniem. Otrzymuje sie 8g (73% wydajnosci teoretycznej) estru 0-(l,4-dwumetyloimidazoli]owego-5) kwasu N,N-dwumetylokarbaminowego w postaci oleju o barwie jasnozóltej, który po kilku dniach stania w temperaturze pokojowej krystalizuje (temperatura topnienia 68-70°C).

W sposób analogiczny do opisanego w przykladzie VI wytwarza sie zwiazki o wzorze 1, w którym podstawniki R, R1 i R2 maja znaczenie podane w tablicy 6. n-Yh + R'Hal IH-rz botanolan R Schemat 2 III-rz r, P butanolan N—L potasu R-CH-CO-NHR Schemat 3101 704 <2 N- K H V~V0-CO-N(CH3)2 R Wzdrl R Wzcir 2 Cl-CO-N(CH3)2 Wzór 3 CH, t O II rX0-C-N(CH3) 3 '2 Wzór 4 /CH3 TNd-c-nLch,) CH3 Wzór 5 3'2 N-.

CH,S O 7 A0-C-N(CH3)2 CH3 Wzór 6 CKS ,CH, O I VC-N(CH3)2 CH3 Wzór 7101 704 ,C3H7-izo V 0-C-N(CH3)2 fel- CH3 Wzór 8 CH3 CH2=CH-CH2-S-( CH3 Wzdr 9 // II o C^D-C-NCCH,), ^ < N O I 0-C-N(CH3)2 C3H7-izo WzdrlO f N o | 0-C-N(CH3); C3H7-izo 3 '2 Wzór 11 N CH3S-/ N CK 3 O | 0-C-N(CH3)2 ,3H7-izo Wzór 12 < CK O | 0-C~N(CH3)2 CH2-CH-CH2 Wzdr 13CH3S 101 704 CK KI | D-C-N(CH3)2 CH2-CH=CH2 Wzdr 14 /CH3 V 0-C-N(CH3)2 C4H,-i20 Wzdr 15 CH3S-^ ,CH3 N-/ 3 0 | 0-C-N(CH3)2 N'CH3)2 Wzdr 16 CH3S /CH3 CH3 Wzdr 17 OH -o Wzdr 18 ,CH3 i I OK CH3 Wzdr 19 Wzdr 20 ic Poligraf. UP PRL naklad 120+18 Cena 45 zl

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Srodek owadobójczy, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera nowe estry 0-(imidazolio- we*5) kwasu N,N-dwumetylokarbaminowego o ogólnym wzorze 1, w którym R oznacza rodnik alkilowy, dwualkiloaminowy, alkenylowy albo aralkilowy o 1-4 atomach wegla w czesci alkilowej albo rodnik arylowy, R1 oznacza atom wodoru, rodnik alkilowy, grupe alkilotio lub alkenylotio, a R2 oznacza atom wodoru, rodnik fenylowy, alkilowy albo alkenylowy.101704 Tablica 1 (owady bedace szkodnikami roslin) Testz Myzus Stopien smiertelnosci Substancja czynna Stezenie czynnej substancji w % po uplywie 1 dnia Zwiazek o wzorze 4 (znany) Zwiazek o wzorze 5 Zwiazek o wzorze 6 Zwiazek o wzorze 7 Zwiazek o wzorze 8 Zwiazek o wzorze 9 Zwiazek o wzorze 10 Zwiazek o wzorze 11 Zwiazek o wzorze 12 Zwiazek o wzorze 13 Zwiazek o wzorze 14 Zwiazek o wzorze 15 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 98 0 100 99 100 85 100 90 100 80 100 99 100 95 100 100 100 99 100 100 100 100 100 100 Tablica 2 (owady bedace szkodnikami roslin) Test z Doralis (dzialanie systemiczne) Stopien smiertelnosci Substancja czynna Stezenie czynnej substancji w % po uplywie 4 dni w% Zwiazek o wzorze 4 (znany) Zwiazek o wzorze 5 Zwiazek o wzorze 16 Zwiazek o wzorze 7 Zwiazek o wzorze 12 Zwiazek o wzorze 13 Zwiazek o wzorze 14 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 100 0 100 100 100 100 100 100 100 100 100 95 100 1008 101 704 Tablica 3 Systemiczne dzialanie korzeniowe Larwy Phacdon cochleariae Substancja czynna Stopien smiertelnosci w % przy stezeniu czynnej substancji 50 ppm Zwiazek o wzorze 4 (znany) Zwiazek o wzorze 7 0 100 Tablica 4 Systemiczne dzialanie korzeniowe Myzus persicae Substancja czynna Stopien smiertelnosci w % przy stezeniu substancji czynnej 10 ppm Zwiazek o wzorze 4 (znany) Zwiazek o wzorze 7 Zwiazek o wzorze ! 2 Zwiazek o wzorze 14 Zwiazek o wzorze 9 Zwiazek o wzorze 11 Zwiazek o wzorze 13 0 100 100 100 100 100 100 Tablica 5 Numer kodowy zwiazku 2 3 4 5 6 7 8 9 10 R wzór 18 -CH2 =CH -CH3 wzór 18 -CH3 -N(CH3), izo-C3 H7 -C1J2-CH= -CH3 -CH2 =CH2 R1 CH3S- CH3S- CH3S- CH3S- CH3S- CH3S- CH3S- CH3S- CHa =CH-CH2 S R7 -CH3 wzór 18 izo-C3 H7 -H -H CH3 -CH3 -CH3 -CH3 Wspólczynnik zalamania lub temperatura topnienia nj)2 = 1,5135 ny = 1,5600 nj)2 = 1,5420 nff = 1,5200 nj)6 = 1,5180 J17°C nf)6 = 1,5110 n})5 = 1,5210 nj)5 = 1,5299 Wydajnosc w % wydajnosci teoretycznej 82 68 76 71 65 49 - 84 96 86101704 Tablica 6 Numer kodowy R zwiazku 12 -CH3 13 izo-C,H7 14 izo-C3H7 15 -CH2-CH=CH2 16 izo-C4Hf 17 wzór 20 R.1 H- H- H- H- H- H- R2 ttH -H -CH3 -CH3 -CH3 -CH3 Wspólczynnik zalamania lub temperatura topnienia nft = 1,4865 Aj ' = 1,4982 nff = 1,4869 njf = 1,4991 ntf = 1,4841 120-125°C Wydajnosc w % wydajnosci teoretycznej , 86 97 71 86 90 88 PH N_/~ ' H.C-( | Nu\ 1 OH CH3 srodek wiqzqcy kwas ^ + Cl-C0-N(CH3)2 > -HCl * H3C-h( N-/ N- I CK Schemat 1 b-CO-NCCH,), H H R*