Przedmiot wynalazku dotyczy ustroju, w którym czynnik goracy oddaje cieplo czynnikowi chlodniejszemu, a zwlaszcza w rurowych ogrzewaczach powietrza. U- stroje tych wymienników maja te wade, ze posiadaja miejsca, z których nie usuwa sie ogrzewane powietrze, wskutek czego powstaja znaczne straty ciepla.Wynalazek ma na celu straty te znacz¬ nie zmniejszyc przez odpowiednie uksztal¬ towanie rur ukladu. Na rysunku wyjasnio¬ no dzialanie zwyklych przyrzadów oraz pokazano uklady, majace ulepszyc dziala¬ nie tych przyrzadów. Fig. 1 wskazuje prze¬ krój podluzny zwyklego ogrzewacza z sze¬ regami rur. Fig. 2 i 3 uwidoczniaja w prze¬ kroju poprzecznym, prostopadlym do osi rur, sposób, w jaki maja byc rozmieszczone rury przyrzadu. Kadlub przyrzadu ma postac skrzynki 1, której dwie scianki przeciwlegle 2 i 3 stanowia plyty rurowe polaczone szeregiem rur 4. Przez te rury przeplywaja gazy gorace zdolu do góry.Wlot i wylot nagrzewanego powietrza wskazuja strzalki 5 i 6 po tej samej stronie skrzynki.W przyrzadzie tego rodzaju stosunko¬ wo latwo mozna osiagnac równomierny rozdzial gazów we wszystkich rurach. Od¬ wrotnie trudno jest otrzymac nalezyte kra¬ zenie powietrza, które powinno w rzeczy¬ wistosci przedostac sie z miejsca 5 miedzy szeregami rur w kierunku zasadniczo pro¬ stopadlym do osi tych rur. Nastepnie po-wietrze po równomieriiem i calkowitem o- plynieciu szeregów rur od strony wlotu winno byc skierowane'ku wylotowi, oply¬ wajac równomiernie i calkowicie srodkowe odcinki tych rur, wreszcie powinno wyla¬ tywac w ten sam sposób, jak na stronie wlotu. W rzeczywistosci jednak powietrze nie moze równomiernie przedostawac sie przez szeregi rur zarówno przy wlocie jak i przy wylocie. Stara sie ono przeplywac droga krótsza, a mianowicie wskazana krzywemi strzalkami miedzy 5 i 6, skut¬ kiem czego rózne strefy szeregów rur 4 bar¬ dzo nierównomiernie otaczane sa powie¬ trzem. Tworza sie wiec strefy 7 i 8, w któ¬ rych powierzchnie wymiany ciepla nie sa dostatecznie wyzyskane.Jesli przyjac, ze rury rozmieszczone sa naprzemianlegle, jak to wskazuje fig. 2, to powietrze, wpuszczane w kierunku strzalki 9, nie moze sie nalezycie rozdzie¬ lic w calym przyrzadzie. Lepszy rozdzial powietrza w szeregach rur mozna osiagnac, przyjmujac rozmieszczenie rur wedlug fig. 3, gdzie te rury rozmieszczone sa w li- nji, a powietrze plynie w kierunku strzal¬ ki 10. Krazenie powietrza jest tu wpraw¬ dzie Jepsze, lecz powstaje wtedy ta niedo¬ godnosc, ze przy takiej samej odleglosci, najwiekszej miedzy osiami rur na danej powierzchni scianki 2, nie mozna umiescic tylu rur, ile daje sie umiescic, rozmieszcza¬ jac mry naprzemianlegle wedlug fig. 2.Na fig. 4 i 5 strzalkami krzywemi wska¬ zano droge, jaka moze plynac powietrze od wlotu 5 do wylotu 6, stosownie do wy¬ sokosci tego wlotu i wylotu i stosownie do tego, w jakim stopniu ulatwione jest kra¬ zenie powietrza poprzez uklad szeregów rur 4.Zalety i wady rozmieszczen rur wedlug fig. 2 i 3 sa wiec nastepujace.Rozmieszczenie rur wedlug fig. 2 jest korzystne, gdy powietrze krazy równolegle do osi rur.Rozmieszczenie rur wedlug fig. 3 jest korzystne, gdy krazenie powietrza odbywa sie prostopadle do osi rur. Przy danych stratach cisnienia u wlotu i wylotu z sze¬ regów rur, rozmieszczenie to daje niewiel¬ kie wysokosci przewodów powietrza doply¬ wowego i odplywowego, poniewaz wiecej korzystne jest osiagniecie zespolu wedlug fig. 4, anizeli wedlug fig. 5. Powietrze oply¬ wa ST?regi rur w rzeczywistosci o tyle le¬ piej, ze droga powietrza, równolegla do o- si rur, stanowi najwieksza czesc calkowi¬ tej drogi tego powietrza miedzy otworami 5 i 6.Uklad wedlug wynalazku pozwala osia¬ gnac w odniesieniu do wlotu i wylotu po¬ wietrza z szeregów rur takie korzysci, jak przy ukladzie wedlug fig. 3, to znaczy prze¬ kroje wlotu i przeplywu powietrza we¬ wnatrz szeregów rur przedstawiaja sie w postaci kanalów o osi zasadniczo prostej oraz o przekroju zwiekszonym i zasadniczo niezmiennym, a jednoczesnie pozwala sto¬ sowac scianki z szeregami rur wedlug fig. 2, to znaczy zwarte, w razie potrzeby, roz¬ mieszczone naprzemianlegle, które przy przeplywie powietrza równolegle do osi rur w szeregach daja najmniejsze stosunki przekroju przeplywu do obwodów tarcia.W szeregach rur tego rodzaju (fig. 2) rury szeregów splaszcza sie lekko w stre¬ fach, w których ma sie osiagnac korzysci szeregów rur wedlug fig. 3. Skutkiem ta¬ kiego splaszczenia rur, odstep miedzy dwiema sasiedniemi rurami zwieksza sie, jak to tytulem przykladu uwidocznia fig. 6.To splaszczenie pozwala utworzyc praw¬ dziwe przewody, przez które powietrze la¬ two moze przeplywac miedzy szeregami rur.Linjami kreskowanemi pokazany jest przekrój rur 4 takich jakie sa w miejscu niesplaszczonem, linjami zas pelnemi — przekrój rur 41 po splaszczeniu.Odstepy, otrzymane skutkiem tego splaszczenia rur, oznaczone sa liczba 11, kierunek zas powietrza — liczba .12. — 2 —Wysokosc, do której rury maja byc splaszczone, moze byc zmienna, przyczem moze sie zmniejszac w miare oddalania sie od wlotu i wylotu.Tak wiec, jak to widac na fig. 7, gdzie 5 oznacza wlot, a 4 — szeregi rur, rury mo¬ ga byc splaszczone tylko w strefie trójka¬ ta 13, którego dwa boki tworza scianka o- raz przekrój wlotowy 5.To samo dotyczy strony wylotu 6, gdzie splaszczenie rur moze byc dokonane tylko w strefie trójkata 14, Takie splaszczenie szeregów rur zapewnia lepszy rozdzial po¬ wietrza podczas jego przeplywu przez sze¬ regi 4.Pomimo wszystko zawsze bardzo tru¬ dno jest uniknac tego, aby rury 41 szere¬ gów, znajdujace sie blizej wlotu i wylotu powietrza, nie byly wiecej otaczane powie¬ trzem, niz rury 42, znajdujace sie dalej.Nastepnie sa miejsca 15 i 16, w których krazenie powietrza jest niepewne. Celem unikniecia tych wad, stosuje sie nastepuja¬ ce srodki (fig. 8).Przedewszystkiem w strefie 17 rur 41 mozna urzadzic przeszkody przeplywu lub zblizyc ku sobie wiecej rury tej strefy tak, ze powietrze, majac latwiejszy przeplyw przez strefe 18, przebywa tak samo latwo drogi 5, 17, 6 oraz 5, 18, 6.Nastepnie zapomoca przegrody 19 moz¬ na utworzyc kanal wtórny 20, laczacy bezposrednio wlot 5 i wylot 6 powietrza i przepuszczony przez strefy martwe 15 i 16 z pominieciem szeregów 4 tak, iz czesc po¬ wietrza plynie droga 5, 15, 20, 16, 6, prze¬ plywajac przez strefy, które bez tego by¬ lyby strefami martwemi.Zaleta takiego wtórnego krazenia jest miedzy innemi to, ze powstaja prady 21 i 22, równolegle do scianek rurowych i ener¬ giczniej chlodzace te scianki.Wreszcie przegroda 19, która oddziela kanal 20 od szeregów rur 4, moze byc cze¬ sciowo dziurkowana, zwlaszcza w strefach, sasiadujacych z przestrzeniami 15 i 16; wtedy powstaja jeszcze inne prady wtór¬ ne 23 i 24, wzmacniajace krazenie w stre¬ fach martwych, które moglyby sie utworzyc przed otworami wlotu i wylotu.Scianki rurowe oznaczaja scianki, sta¬ nowiace ogrzewane powierzchnie, w któ¬ rych nastepuje wymiana ciepla i w któ¬ rych znajduja sie zakonczenia rur. Oczy¬ wiscie ich ustrój jest niezalezny od rodza¬ ju wykonania tych powierzchni, które mo¬ ga byc zbudowane wedlug dowolnego ukla¬ du. Wykonanie ich moze byc zastosowane niezaleznie od tego, jaka bedzie budowa oddzielnych czesci tego przyrzadu (plyty, rury, rury zebrowe i t. d.).Mówiono dotad o rurach splaszczonych.W rzeczywistosci przekrój rur miedzy wlo¬ tem i wylotem powietrza moze miec ksztalt elipsy lub prostokata o katach mniej lub wiecej zaokraglonych. Rury moga otrzy¬ mac jakikolwiek ksztalt, jezeli tylko tenze daje zwiekszenie przeplywu powietrza lub innego czynnika, uczestniczacego w wymia¬ nie ciepla, prostopadle do osi tych rur.Fig. 9 podaje tytulem przykladu rure 25, która w strefach wlotu i wylotu powietrza zwezona jest do przekroju 26.Tak samo fig. 10 wskazuje okragla ru¬ re 27, która w strefach wlotu i wylotu po¬ siada przekrój 28. W obydwóch tych przy¬ kladach rury moga byc wkladane do wy¬ miennika ciepla i wyjmowane zen przez o- twór, którego srednica równa sie srednicy rury nieobrobionej.Powyzsze ustroje moga byc zastosowa¬ ne do szeregów skladajacych sie z rur do¬ wolnego przekroju; rury moga byc równiez splaszczone na calej ich dlugosci.Szczególy wykonania moga sie zmie¬ niac zaleznie od okolicznosci, a zwlaszcza zaleznie od odleglosci miedzy rurami sze¬ regów, od rozmieszczenia, wymiarów i od¬ leglosci przewodów wlotowych i wyloto¬ wych, czynnika nagrzewanego i t. d.Splaszczenie lub zwezenie rur moze nie byc wykonane jedynie w strefie polaczenia — 3 —odpowiedniego przez doprowadzenie prze¬ kroju zwyklego od zmniejszonego przekro¬ ju jednostajnego. Splaszczenie lub zweze¬ nie moze byc stopniowe wedlug wysokosci w miare tego, jak wiekszei ilosci powietrza przyjmuja kierunek podluzny w stosunku do osi rur; ta zmiana stopniowana moze byc osiagnieta równomiernie lub stopniami. PL