PL101026B1 - Przyrzad do kontroli wspolosiowosci i rownoleglosci powierzchni przedmiotow obrabianych toczeniem - Google Patents

Description

Opis patentowy opublikowano: 30.04.1979 101026 CZYTELNIA Ur-edu Patentowego Int. CL2 GOIB 3/22 G01B 5/255 Twórca wynalazku: Marian Koselski Uprawniony z patentu: Swidnicka Fabryka Urzadzen Przemyslowych, Swidnica (Polska) Przyrzad do kontroli wspólosiowosci i równoleglosci powierzchni przedmiotów obrabianych toczeniem Przyrzad do kontroli wspólosiowosci i równo¬ leglosci powierzchni przedmiotów obrabianych to¬ czeniem sluzy do kontroli jakosci obróbki bez¬ posrednio w warsztacie lub w laboratorium po¬ miarowym.

Do znanych przyrzadów stosowanych do kon¬ troli wspólosiowosci i równoleglosci powierzchni toczonych naleza pryzmy, trzpienie i przyrzady zataczane. Konstrukcja i stosowanie tych przy¬ rzadów jest opisana w Poradniku Metrologa War¬ sztatowego, praca zbiorowa WNT 1973 r., Warsza¬ wa. Na rys. 77 str 548, pokazano pryzme, na któ¬ rej jest bazowany kontrolowany przedmiot ze¬ wnetrzna powierzchnia obrotowa, a wspólosiowosc wewnetrznych wytoczen sprawdza sie czujnikiem, obracajac przedmiot ha pryzmie. Na rys. 78, str. 548, przedstawiono trzpien pomiarowy pasowany do otworu w przedmiocie, a pomiar wspólosiowos¬ ci wytoczen z osia trzpienia kontroluje sie czuj¬ nikiem mocowanym na trzpieniu. Zasade przyrza¬ du zataczanego przedstawiono na rys. 89 str. 522.

Przyrzad stanowi czop z podstawa, pasowany do srednicy otworu w przedmiocie, spoczywajacym na podstawie, która lezy na plycie kontrolnej i na niej bazowanymi czujnikami sprawdza sie równo¬ leglosc czolowych powierzchni przedmiotu.

Do niezbyt duzych przedmiotów, z przelotowym otworem, jest stosowany trzpien pomiarowy, mo¬ cowany w klach, na którym osadza sie przedmiot i sprawdza czujnikiem wspólosiowosc powierzchni obrotowych z osia trzpienia oraz prostopadlosc po¬ wierzchni czolowych do osi trzpienia.

Niedogodnoscia powyzszych rozwiazan jest ko¬ niecznosc kazdorazowego wykonywania odpowied¬ niego zataczanego przyrzadu lub trzpienia pomia¬ rowego, dopasowanego do kontrolowanego przed¬ miotu. Dokladnosc kontroli jest zalezna od doklad¬ nosci wykonania tych przyrzadów. Pryzma moze byc stosowana do niezbyt szerokiego zakresu ze¬ wnetrznych . srednic kontrolowanych przedmiotów, dokladnosc pomiarowa uzyskiwana na pryzmie jest mniejsza niz na trzpieniu, a ponadto nadaje sie do nieduzych i wydluzanych przedmiotów.

Celem wynalazku jest konstrukcja przyrzadu przystosowanego do latwego bazowania przedmio¬ tów o róznych srednicach zewnetrznych lub we¬ wnetrznych i dajacego moznosc jednoczesnej kon¬ troli wspólosiowosci powierzchni obrotowych i wzajemnej równoleglosci prostopadlych do nich po- wierzchni plaskich, zwanych czolowymi.

Istota wynalazku jest zastosowanie w obu ba¬ zach przyrzadu, ustalajacych przedmiot w dwóch kierunkach wzgledem siebie prostopadlych, ele¬ mentów tocznych, najkorzystniej rolek przy czym jeden komplet trzech rolek wyznacza plaszczyzne, na której jest bazowana powierzchnia czolowa przedmiotu, a drugi komplet trzech rolek ustala jego powierzchnie obrotowa zewnetrzna lub we- wnetrzna. 101 026W rozwiazaniu przyrzadu wedlug wynalazku plaszczyzne bazowa, na której spoczywa przed¬ miot kontrolowany, tworzy komplet trzech rolek o osiach poziomych, rozmieszczonych obwodowo na podstawie przyrzadu i mocowanych przesuwnie — * promieniowo wzgledem, jej srodka. Do osiowego ustalenia przedmiotu w^ przyrzadzie sluzy drugi komplet rolek, o osiach pionowych albo nieco skoszonych, rozmieszczonych obwodowo ponad pod¬ stawa i umocowanych przesuwnie — promieniowo 10 wzgledem jej srodka, rolki te, z wyoblonym obrze¬ zem, doprowadzone do styku z jedna z powierzch¬ ni obrotowych przyrzadu, ustalaja polozenie jej osi wzgledem podstawy, a sprezyste mocowanie jednej z rolek zapewnia staly docisk pozostalych 15 do centrowanej powierzchni obrotowej. Do pomia¬ ru kontrolnego sluzy znany zespól czujnika ze wspornikiem mocowanym do podstawy przyrzadu.

Zastosowanie w kazdym komplecie bazujacym po trzy rolki daje trójpunktowy styk z powierzen- 20 nia czolowa lub obrotowa przedmiotu kontrolowa¬ nego. Trzy punkty jednoznacznie wyznaczaja plaszczyzne albo srodek kola opisanego na nich.

Srodek kolay wyznaczony- rolkami bazujacymi po¬ wierzchnie obrotowa, wyznacza równoczesnie os 25 tej powierzchni i wokolo tej osi odbywa sie obrót przedmiotu podczas pomiaru czujnikiem wspólosio- wosci pozostalych powierzchni obrotowych lub rów¬ noleglosci powierzchni plaskich do czolowej, opar¬ tej na rolkach wyznaczajacych plaszczyzne bazo- 30 wa.

Wyoblone obrzeze rolek zapewnia styk punkto¬ wy, a lekkie przekoszenie rolek ustalajacych po¬ wierzchnie obrotowa wywoluje docisk obracanego przedmiotu do plaszczyzny bazowej w podstawie. 35 Zaleta przyrzadu kontrolnego wedlug wynalazku jest jednoznaczne i dokladne bazowanie przedmio¬ tu kontrolowanego bez dodatkowych urzadzen, jak kly przy trzpieniu kontrolnym, czy plyta kontrol¬ na przy przyrzadzie zataczanym. Tocznosc rolek 40 bazujacych ulatwia plynne i lekkie obracanie przedmiotem podczas pomiaru czujnikiem. Prze- stawnosc rolek bazujacych umozliwia szybkie do¬ stosowanie przyrzadu do przedmiotów o róznych wymiarach, przy czym nierówne odleglosci rolek 45 od srodka podstawy nie zmieniaja dokladnosci ba¬ zowania przedmiotu, poniewaz ustalana os obrotu lezy w sroclku geometrycznym punktów styku ro¬ lek z powierzchnia obrotowa. Dzieki przestawnosci rolek bazujacych jeden przyrzad kontrolny wedlug 50 wynalazku, zastepuje szereg przyrzadów zatacza¬ nych lub trzpieni kontrolnych. Przyrzad kontrolny wedlug wynalazku, w porównaniu ze znanymi, jest latwy i wygodny w obsludze, nadaje sie do sto¬ sowania bezposrednio na warsztacie, nie wyma- 55 gajac dodatkowych pomocniczych urzadzen i jest uniwersalny w okreslonym zakresie wymiarowym, zwlaszcza do kontroli przedmiotów typu toczonych elementów korpusów.

Przyklad zastosowania wynalazku przedstawiono °° 4 ¦ : • na schematycznym rysunku, na którym fig. 1 jest przekrojem przyrzadu w ukladzie schematycznym, fig. 2 — widokiem z góry schematu ukladu rolek pionowych.

Na podstawie 1, w dwóch plaszczyznach, zamo¬ cowane sa promieniowo — przesuwnie oski 2 i 3, po trzy w kazdej plaszczyznie. Na koncu kazdej oski 2 sa osadzone pionowe rolki 4, zas na koncu kazdej oski 3 sa osadzone poziome rolki 5. Zarów¬ no rolki 4 jak 5 maja wyoblone obrzeza. Jeden z zespolów oski 3 i rolki 5 jest oparty na sprezy¬ nie 6. Rolki 5 moga byc lekko odchylone od plasz¬ czyzny poziomej o kat y. Na rolkach 4 jest usta¬ wiony kontrolowany przedmiot 7 czolowa po¬ wierzchnia 8, odpowiedni rozstaw rolek 4 uzyskuje sie wysunieciem osiek 2 na wymagany rozstaw.

Przesuwem osiek 3 uzyskuje sie ich rozstaw od¬ powiadajacy w przyblizeniu srednicy wewnetrzne¬ go wytoczenia, a sprezyna 6 wywoluje docisk ro¬ lek 5 do obrotowej powierzchni 9 w punktach 10.

Srodek geometryczny 11 tych punktów wyznacza ustalona rolkami 5 os obrotu bazowej obrotowej powierzchni 9. Obrót przedmiotu na rolkach 4 i 5 odbywa sie wokól osi przechodzacej przez srodek 11 i czujnikiem 12 kontroluje sie równoleglosc np. plaszczyzny 14 wzgledem bazowej plaszczyzny 8, a czujnikiem 13 wspólosiowosc wytoczen np. 15 wzgledem bazowej obrotowej powierzchni 9. Lek¬ kie przekoszenie rolek 5 o kat y wzgledem pozio¬ mu daje na styku rolek 5 z powierzchnia 9 sile skierowana ku dolowi podczas obracania przed¬ miotu 7, dociskajac jego czolowa plaszczyzne 8 do rolek 4.

Claims (4)

Zastrzezenia patentowe

1. Przyrzad do kontroli wspólosiowosci i rów¬ noleglosci powierzchni przedmiotów obrabianych toczeniem, posiadajacy dwie bazy ustalajace czo¬ lowa powierzchnie przedmiotu i jego os obrotu oraz czujniki kontrolne, znamienny tym, ze plasz¬ czyzne bazowa (8) wyznaczaja trzy pionowe rolki (4), rozmieszczone obwodowo na podstawie (1) przy¬ rzadu, a os (11) bazowej powierzchni obrotowej (9) ustalaja trzy poziome rolki (5) rozmieszczone ob¬ wodowo nad podstawa, stykajace sie z bazowa po¬ wierzchnia obrotowa (9) przedmiotu (7) i jedna z nich jest do tej powierzchni dociskana sprezys¬ cie, najkorzystniej sprezyna (6).

2. Przyrzad do kontroli wedlug zastrz. 1, zna¬ mienny tym, ze rolki (4, 5) sa mocowane prze¬ stawnie — promieniowo wzgledem podstawy przyrzadu.

3. Przyrzad do kontroli wedlug zastrz. 2, zna¬ mienny tym, ze rolki (4, 5) maja wyoblone obrze¬ za.

4. Przyrzad do kontroli wedlug zastrz. 3, zna¬ mienny tym, ze rolki (5) poziome sa lekko odchy¬ lone o kat 12 14 *£g. 2. fig. 3 %