PL100768B1 - Sposob wytwarzania olejow bazowych do produkcji smarow plastycznych z rop pochodzenia parafinowego - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania olejów bazowych do produkcji smarów plastycznych z rop pochodzenia parafinowego. Oleje bazowe do produkcji smarów winny charakteryzowac sie: dobra podatnoscia na zageszczanie to jest wysokim stopniem zageszania przy stosunkowo niskim stezeniu zageszczacza, wysoka efektywnoscia zwiazania oleju przez zageszczacz umozliwiajaca wytworzenie smarów plastycznych o dobrej stabilnosci strukturalnej (niskiej sklonnosci do wydzielenia oleju ze smaru wtoku magazynowania oraz wtoku eksploatacji), dobra stabilnoscia termooksydacyjna, niska temperatura krzepniecia zazwyczaj ponizej minus 20°C.

Znane metody wytwarzania olejów bazowych do produkcji smarów polegaja na rozdestylowaniu pod próznia pozostalosci z destylacji aromatycznej z rop bezparafinowych typu naftenowego. Wytworzone destylaty poddawane sa procesowi rafinacji, której celem jest usuniecie zywic oraz poprawa stabilnosci termooksydacyjnej i barwy. Proces prowadzi sie dwustopniowo. W pierwszym stopniu stosuje sie proces rafinacji kwasem siarkowym lub metoda selektywnej ekstrakcji, lub czesto kombinacja tych metod, natomiast w drugim stopniu stosuje sie proces rafinacji ziemia aktywna, lub tez proces rafinacji wodorem. Wytworzone rafinaty olejowe posiadajace niska temperature krzepniecia charakteryzuja sie dobra podatnoscia na zageszczanie, wysoka stabilnoscia termooksydacyjna oraz wysoka efektywnoscia zwiazania oleju przez zageszczacz. Oleje z rop parafinowych wytworzone znanymi metodami poprzez rafinacje prózniowych destylatów olejowych metoda selektywnej rafinacji, odparofinowania rozpuszczalnikowego oraz koncowa obróbke ziemia aktywna lub rafinacje wodorem charakteryzuja sie stosunkowo niska podatnoscia na zageszczanie oraz niska efektywnoscia zwiazania oleju przez zageszczacz.

Sposób wedlug wynalazku wytwarzania olejów bazowych do produkcji smarów plastycznych z rop parafinowych, charakteryzujacych sie dobra podatnoscia na zageszczanie oraz efektywnoscia zwiazania oleju przez zageszczacz, dobra stabilnoscia termooksydacyjna oraz niska temperatura krzepniecia polega na wytworze¬ niu komponentu olejowego przez zestawienie:2 100 768 —ekstraktu aromatycznego uzyskanego w procesie ekstrakcji selektywnej przy uzyciu furfurolu, krezolu lub fenolu destylatów z ropy parafinowej o temperaturze wrzenia powyzej 300°C ewentualnie poddanego wtórnej destylacji prózniowej w celu wyciecia destylatu o wspólczynniku zalamania swiatla n^° do 1,556, zawierajacego minimum 60% wagowych weglowodorów aromatycznych oznaczonych wg PN—67/C—04080. — i (lub) destylatu z ropy parafinowej o temperaturze wrzenia powyzej 300°C > —i (lub) rafinatu uzyskanego w procesie rafinacji selektywnej przy uzyciu furfurolu, krezolu lub fenolu destylatów z ropy parafinowej o temperaturze wrzenia powyzej 300°C, — i (lub) oleju pozostalosciowego typu brightstock w stosunku zaleznym od potrzebnej lepkosci tak, aby zawartosc ekstraktu z rafinacji selektywnej wynosila w kompozycji minimum 10% wagowych. Takzestawiony komponent olejowy poddaje sie procesowi odparafino- wania rozpuszczalnikowego w metyloizobutyloketonie lub w mieszaninie rozpuszczalników: metyloetyloke- ton-toluen, aceton-benzen-toluen, przy stosunku olej: rozpuszczalnik 1 :2 do 1 :5 wagowo, celem uzyskania temperatury krzepniecia ponizej minus 10°C, a glównie minus 25°C. Uzyskany olej poddaje sie obróbce koncowej kwasem siarkowym w ilosci do 10% wagowo, w temperaturze 30 do 70°C i (lub) wodorem w obecnosci katalizatora kobalt-molibden osadzonego na nosniku Al203 w temperaturze powyzej 250°C i cisnieniu powyzej ata i (lub) ziemia aktywna w ilosci 7% wagowo, w temperaturze do 210°C.

Przyklad I. Destylat prózniowy o zakresie wrzenia 360—480°C lepkosci kinematycznej 7,5 cSt w 100°C i temperaturze krzepniecia 43°C poddaje sie rafinacji furfurolem przy stosunku furfurolu do destylatu 2,5:1 wagowo przy temperaturze ekstrakcji: góra wiezy ekstrakcyjnej 118°C, dól 72°C, uzyskujac rafinat z wydajnoscia 74% wagowych na ekstrakt. Wlasnosci rafinatu przedstawiaja sie nastepujaco: lepkosc kinematycz¬ na w 100°C, 6,4cSt, temperatura krzepniecia 46°C, wlasnosci ekstraktu aromatycznego: lepkosc kinematyczna w 100°C 12,6 cSt, temperatura krzepniecia 19°C. Tak wytworzony ekstrakt aromatyczny poddaje sie destylacji pod próznia 40 mm Hg, odbierajac frakcje o zakresie wrzenia 380-420° (przy 760 mm Hg) i wspólczynniku zalamania swiatla n^0 1,554 oraz zawartosci weglowodorów aromatycznych 67% wagowych, oznaczonych wg PN—67/C—04080. Nastepnie uzyskana frakcje ekstraktu aromatycznego w ilosci 50 czesci miesza sie z 50 czesciarm rafinatu furfurolowego. Tak wytworzony komponent olejowy poddaje sie odparafinowaniu rozpusz¬ czalnikowemu z udzialem metyloizobutyloketonu w stosunku 4 :1 wagowo (rozpuszczalnik do oleju), w tempe¬ raturze minus 30°C. Wytworzony deparafinat poddaje sie kontaktowaniu ziemia aktywna w ilosci 4% wagowo (liczac na wsad), w temperaturze 160°C, a nastepnie filtruje. Otrzymany olej miesza sie z olejem pozostaloscio¬ wym typu brightstock w ilosci 75 czesci na 25 czesci wagowo. Wlasnosci wytworzonego oleju bazowego (olej A) oraz wlasnosci wytworzonego smaru podano w tablicy.

Przyklad II. Ekstrakt aromatyczny w zakresie wrzenia 362—484°C, wytworzony przez rafinacje destylatu prózniowego z ropy parafinowej poddaje sie rafinacji krezolem zawierajacym 8% wagowych wody w stosunku 1,2 :5 wagowo przy temperaturze ekstrakcji: góra wiezy ekstrakcyjnej 100°C, dól 70°C, a nastepnie destylacji pod próznia przy 40 mm Hg, uzyskujac frakcje wrzaca w zakresie temperatur 396—445°C (przy 760 mm Hg). Takwytworzony ekstrakt aromatyczny posiada: wspólczynnik zalamania swiatla n^° 1,550 oraz zawartosc weglowodorów aromatycznych 74% wagowych oznaczona wg PN—67/C—04080. Przygotowana frakcje w ilosci 30 czesci komponuje sie z 15 czesciami oleju pozostalosciowego typu brightstock oraz 55 czesciami rafinatu furfurolowego uzyskanego z destylatu olejowego o zakresie wrzenia 420-560°C, poddanego rafinacji furfurolem w stosunku 1 : 2,7 wagowo, przy temperaturze ekstrakcji: góra wiezy ekstrakcyjnej 126°C, dól 84°C. Uzyskany rafinat o wydajnosci 71% wagowych posiada nastepujace wlasnosci: lepkosc kinematyczna w 100°C 9,5 cSt, temperatura krzepniecia 49°C. Tak wytworzona kompozycje olejowa poddaje sie, odparafino¬ waniu mieszanina rozpuszczalników: aceton, benzen, toluen (35 :43 :22 wagowo, w temperaturze minus 30°C, uzyskujac 78% wagowych deparafinatu w przeliczeniu na wsad. Olej deparafinat poddaje sie obróbce wodorem przy cisnieniu 40 ata, w temperaturze 290°C w obecnosci katalizatora kobalt-molibden osadzonego na nosniku Al203. Wlasnosci wytworzonego oleju (olej B) oraz wlasnosci smaru podano w tablicy.

Przyklad III. Ekstrakt aromatyczny w zakresie wrzenia 420—560°C wytworzony przez rafinacje destylatu prózniowego z ropy parafinowej furfurolem przy stosunku furfurolu do esktraktu 1 :2,7 wagowo, w temperaturze ekstrakcji: góra wiezy ekstrakcyjnej 126°C, dól 84°C, poddaje sie destylacji prózniowej przy cisnieniu 40 mm Hg, uzyskujac frakcje o temperaturze wrzenia 420—460°C (760mmHg), wspólczynniku zalamania swiatla n^0 1,548 i zawartosci weglowodorów aromatycznych 69% wagowych oznaczonej wg PN—67/C—04080. Tak otrzymana frakcje ekstraktu furfurolowego komponuje sie z destylatem prózniowym z ropy parafinowej o zakresie wrzenia 360—480°C, lepkosci kinematycznej w 100°C 7 cSt i temperaturze krzepniecia 43°C — w ilosci 35 czesci ekstraktu, 45 czesci destylatu i 20 czesci oleju pozostalosciowego typu brightstock. Otrzymana mieszanine komponentów poddaje sie rozpuszczalnikowemu odparafinowaniu przy100 768 3 uzyciu mieszaniny rozpuszczalników: metyloetyloketonu i toluenu (50:50) wagowo w temperaturze minus 28°C, uzyskujac deparafinat z wydajnoscia 85% wagowo w przeliczeniu na wsad. Deparafinat poddaje sie rafinacji 94% kwasem siarkowym w ilosci 6% wagowo w temperaturze 55°C. Wlasnosci wytworzonego oleju (olej C) oraz wlasnosci smaru podano w tablicy.

' Parafinowej : B 67 -22 57 13,6 8,3 6,7 ,1 1,8 >) 43,4 ,3 36,3 1,53 1,60 C 54 -25 60,5 7,0 7,9 9,3 1,4 44,2 18,5 37,2 1,58 1,87 Naftenowej — 50 1,54 1,80 . Wlasnosci smaru wytworzonego na poszczególnych bazach olejo¬ wych przez zageszczenie 9% wago¬ wymi hydroksystearynianu litu technicznego: — penetracja po ugniataniu 60 X w temp. 25°C, mm/10 — temperatura kropienia, °C — wydzielenie oleju w temp. 100° w ciagu 24 h, % wag. 235 193 0,7 242 196 0,4 240 194 0,5 245 193 0,6 Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120+18 Cena 45/r

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania olejów bazowych, dla otrzymywania smarów plastycznych, z destylatów prózniowych z rop parafinowych, znamienny tym, ze zestawia sie ekstrakt aromatyczny z rafinacji selektywnej o wspólczynniku zalamania swiatla n^0 do 1,556 zawierajacy minimum 60% wagowych weglowodorów aromatycznych, oraz destylatu olejowy lub (i) rafinat olejowy lub (i) olej pozostalosciowy typu brightstock i tak zestawiony komponent olejowy zawierajacy 10—80% wagowych ekstraktu z rafinacji selektywnej poddaje sie procesowi odparafinowania rozpuszczalnikowego do uzyskania temperatury krzepniecia minus 10°C, korzystnie minus 25°Coraz rafinacji kwasem siarkowym lub (i) wodorem lub (i) ziemia aktywna.4 100 768 » Olej z ropy '/ I. Wlasnosci bazy olejowej Wlasnosci fizykochemiczne: - lepkosc kinemat. w 50°C, cSt — temperatura krzepn. °C — analiza chromatograficzna: ^ parafino-nafteny, % wag. zaw.aromatów pon. 1,53% wag. zaw.aromatów 1,53—1,55% wag zaw.aromatów 1,55—1,59% wag zaw.aromatów pow. 1,59% wag. zaw. zywic — analiza grupowa wg n-d-M: % Cp %cA %cN — test oksydacyjny wg PN-67/C-04080: iloraz lepkosci w 150°C V2-Vj róznica zaw.po koks. C2 —Ct T a be A 52 -23 59 14,3 15,6 7,8 7,2 9,3 1,6 43,8 19,3 36,9 1,49 1,37 la *