Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania odksztalconego obrazu wzoru dekoracyjnego na plaskim arkuszu tworzywa sztucznego, przeznaczonym do ksztaltowania pojemników metoda ciagnienia. Podczas glebokiego ciagnienia arkusz z tworzywa sztucznego, jest rozciagany i jesli jest zadrukowany, to wzór dekoracyjny jest równiez rozciagany w ten sam sposób co sam material, co powoduje zmiane ksztaltu wzoru. To rozciaganie drukowanego wzoru moze byc kompensowane przez drukowanie na plaskim arkuszu juz odksztalconego wzoru, korygowanego w procesie glebokiego ciagnienia, aby uzyskac pozadany wzór na produkcie finalnym. Jednym ze sposobów uzyskania odksztalconego wzoru do drukowania jest wytwarzanie niedrukowanego pojemnika, pokrywanie go wzorem i ponowne doprowadzanie tego pojemnika do postaci plaskiego arkusza za vpomoca podgrzewania. Ten plaski arkusz zawiera odksztalcony obraz, na podstawie którego sa wytwarzane walki drukujace. Innym sposobem jest glebokie ciagnienie plaskiego arkusza zadrukowanego regularna siatka przestrzenna i projektowanie wzoru przeznaczonego do drukowania zgodnie ze zmianami w tej siatce. Te sposoby sa jednak niedokladne i nadaja sie do zastosowania tylko przy prostych wzorach, np. napisach, liniach lub powierzchniach o tym samym kolorze. Wedlug rozwiazania znanego z amerykanskiego opisu patentowego nr 3238909 odksztalcony obraz drukowany jest na plaskim materiale pólfabrykatowym i nastepnie gleboko ciagniony do koncowego ksztaltu, przy czym uzyskany pojemnik jest pokryty pozadanym wzorem dekoracyjnym. Wzór dekoracyjny wytwarzany jest przez fotografowanie obrazu blony negatywnej umieszczonej wokól szklanego cylindra, który to obraz przekazywany jest do kamery fotograficznej przez pierscieniowe, stozkowe lustro umieszczone na zewnatrz cylindra. Sfotografowany obraz jest nastepnie reprodukowany na plaskim materiale surowcowym. Ten sposób ma wiele wad, zwlaszcza gdy wzór dekoracyjny ma byc ciagly wokól pojemnika. Konce negatywu nie moga zachodzic na siebie, a dopasowanie do siebie obu konców negatywu na styk tak, aby miejsce laczenia nie bylo widoczne na-gotowym pojemniku jest klopotliwe. Równiez nie jest2 100 735 mozliwe jednorazowi sijptograipWanie wzoru pokrywajacego cala powierzchnie pojemnika, gdyz lustro powoduje powstanie pustego obszaru ha sfotografowanym obrazie. Ponadto wystepuja tu problemy z oswietleniem negatywu przez szklany cylinder, zwiazane z duzymi kosztami, zwlaszcza przy kolorowej blonie negatywowej. Sposób wedl\ig wynalazku polega na tym, ze odwzorowywuje sie oryginalny wzór dekoracyjny na wewnetrznych sciankach cylindra, fotografuje sie odksztalcony obraz wzoru w postaci odbicia od lustra umieszczonego wspólosiowo wewnatrz cylindra i drukuje sie ten odksztalcony obraz na plaskim materiale surowcowym. Oryginalny wzór dekoracyjny moze byc obrazem lub fotografia zwinieta w ksztalcie cylindra o zachodza¬ cych na siebie koncach, aby wytworzyc ciagly oryginalny wzór dekoracyjny, w którym miejsce laczenia nie jest zauwazalne na produkcie finalnym. Lustro jest umieszczone wewnatrz cylindra i fotografowany obraz moze zawierac wzór na calej powierzchni, odpowiadajacej powierzchni przeznaczonej do glebokiego ciagnienia. Nie wystepuja równiez problemy z oswietleniem, proces moze odbywac sie przy uzyciu zwyklego wyposazenia studia. Gdy pojemnik ma ksztalt bryly obrotowej, to oryginalny wzór dekoracyjny jest zobrazowany na wewnetrznych sciankach regularnego cylindra, lecz sposób wedlug wynalazku jest równie odpowiedni do wykonywania wzorów na pojemnikach o innych ksztaltach i wówczas oryginalny wzór dekoracyjny jest odwzorowywany na wewnetrznych sciankach wielokatnej lub inaczej uksztaltowanej bryly. Fotografia jest korzystnie wykonywana przez kamere reprodukcyjna z obiektywem o dlugiej ogniskowej, przy czym kamera jest ustawiona w odleglosci okolo 1 m od lustra. Jesli to jest mozliwe, obraz wytwarzany na filmie przez kamere powinien miec te same wymiary co obraz przeznaczony do drukowania na plaskim arkuszu, aby uniknac straty dokladnosci podczas nastepnego kopiowania obrazu do pozadanych rozmiarów. Zalecane jest stosowanie blony diapozytywowej kolorowej, przez co unika sie procesu odwracania jak przy blonie negatywnej, unikajac zarazem dalszych bledów i niedokladnosci jakie moglyby wystapic. Z kolorowego diapozytywu sa oddzielane poszczególne kolory, których jasnosc moze byc nastepnie korygowana zgodnie z rozciaganiem obrazu podczas glebokiego ciagnienia, a te skorygowane kolory sa potem kolejno drukowane na plaskim materiale surowcowym, aby uzyskac odksztalcony obraz wzoru dekoracyjnego. Do drukowania arkusza zalecane jest stosowanie wkleslodruku jako procesu najodpowiedniejszego do reprodukcji fotografii kolorowych z ich róznymi kolorami, póltonami i glebiami Dopuszczalne jest równiez zwiekszanie lub zmniejszanie kontrastów. Zwlaszc^ punkty póltonowe moga byc odwzorowywane na arkuszu za pomoca odpowiednio glebiej trawionych elementów obrazu w cylindrze tloczacym. Jest to konieczne do wlasciwego drukowania odksztalconego obrazu, gdyz podczas procesu glebokiego ciagnienia te punkty póltonowe zwiekszaja swa. powierzchnie, a grubosc warstwy tuszu zmniejsza sie i barwa jest rozjasniana. Dzieki zastosowaniu optycznej maski korekcyjnej do poszczególnych obszarów rozdzielonych kolorów mozna zmieniac jasnosc lub nasycenie, tak ze te obszary na walku drukujacym lub cylindrze tloczacym, które sa najbardziej rozciagane w procesie glebokiego ciagnienia, moga byc trawione nieco glebiej niz te, które wprost odpowiadaja drukowanemu obrazowi. Maski korekcyjne sa takie same dla wszystkich rozdzielanych kolorów obrazu i maja strefy zmiennej jasnosci odpowiadajace strefom o róznym stopniu rozciagania. Jako maski korekcyjne moga byc stosowane przezroczyste filtry lub plytki o szarym lub czarnym podbarwieniu. Podczas glebokiego ciagnienia materialu z tworzywa sztucznego do pozadanego ksztaltu koncowego, material nie jest rozciagany we wszystkich obszarach, a niektóre czesci sa rozciagane bardziej niz inne. Dlatego jest korzystne, ze rózne czesci powierzchni odbijajacej lustra sa umieszczone pod róznymi katami do osi cylindra. Te obszary odksztalconego obrazu, które sa bardziej rozciagane podczas glebokiego ciagnienia, sa odbijane w czesciach lustra bardziej zbieznych z osia cylindra niz inne czesci lustra. Jak wiadomo im bardziej powierzchnia lustra jest zbiezna z osia cylindra, tym wieksze jest skrócenie fotografowanego, odksztalcenia obrazu. Potrzebny ksztalt lustra moze byc wyznaczony przez zadrukowanie plaskiego arkusza wzorem liniowym, glebokie ciagnienia tego pólfabrykatu w warunkach produkcyjnych do pozadanego ksztaltu finalnego, okreslenie wielkosci rozciagniecia materialu w przekroju poludnikowym przez porównanie odleglosci pomiedzy liniami we wzorze rozciagnietym na gleboko ciagnionym pojemniku, wykreslenie rozciagnietych odleglosci na jednej osi, a oryginalnych odleglosci na drugiej osi i przez takie wyznaczenie ksztaltu lustra, aby powierzchnia odbijajaca odbijala promienie swiatla od punktów na jednej osi, do punktów na drugiej osi. Oryginalne odleglosci sa korzystnie tak wykreslane, aby odbite promienie swiatla zbiegaly sie w kierunku punktu zogniskowania. Wynalazek jest omówiony na podstawie rysunku, na którym fig. 1 przedstawia wzór liniowy zlozony z równoleglych okregów wspólsrodkowych na plaskim arkuszu, fig. 2 - przekrój poludnikowy zbiornikamm VJ gleboko ciagnionego zarkuszfc pokazanego na fig. 1, fig. 3 -projekt elementu lustrzanego, fig. 4 - odbicie oryginalnej fotografii w elemencie lustrzanym pokazanym na fig. 3, fig. 5 — znieksztalcony obraz jaki zostal odbity przez element lustrzany z fig. 4, fig. 6 - zestaw do fotografowania znieksztalconego obrazu, fig. 7 - ory¬ ginalny wzór zdobniczy zwiniety w ksztalt cylindra, fig. 8 - pojemnik w widoku perspektywicznym, a fig. 9 przedstawia dno innego pojemnika w widoku perspektywicznym. Aby wyznaczyc ksztalt elementu lustrzanego dla pojemnika majacego obrotowy korpus, wzór liniowy jest najpierw drukowany na arkuszu jaki pokazano na fig. 1. Taki wzór liniowy ma wymiary odpowiadajace wymiarom pólfabrykatu przeznaczonego do glebokiego ciagnienia i zawiera pewna ilosc równoodleglych okregów wspólsrodkowych 1 i kontrolnych linii promieniowych 2. Do innych ksztaltów pojemników mozna stosowac inne wzory liniowe. Zadrukowany arkusz jest gleboko ciagniony w warunkach produkcyjnych do pozadanego ksztaltu pojemnika. Z pokazanego na fig. 2 przekroju poludnikowego pojemnika, gleboko ciagnionego z pófabrykatu pokazanego na fig. 1 widac, ze równolegle okregi 1 oznaczone od a do k, zmienily swe polozenie w wyniku operacji glebokiego ciagnienia. Warunki produkcyjne glebokiego ciagnienia pólfabrykatu do pozadanego ksztaltu pojemnika sa tak dobrane, ze uzyskuje sie powtarzalny, pozadany rozklad grubosci scianki pojemnika i powtarzalne naprezenia w róznych strefach. Mozna to osiagnac poprzez dokladne ustawienie wartosci, np. podgrzewania arkusza, stopnia naprezen mechanicznych i koncowego, pneumatycznego ksztaltowania arkusza. W przekroju poludnikowym pokazanym na fig. 2, równolegle okregi wspólsrodkowe a do k z fig. 1, sa przedstawione za pomoca linii konturowych a2 do k2. Punkt srodkowy O okregów znajduje sie w srodku dna pojemnika, a zewnetrzny okrag k ogranicza najbardziej zewnetrzna srednice pojemnika i tworzy linie graniczna -pomiedzy uksztaltowanym pojemnikiem i plaskim arkuszem. Wzdluz tego konturu k pojemnik moze byc wyciety z arkusza, a okrag k2 stanowi górna krawedz pojemnika. Jak pokazano na fig..3, punkty O do k sa wykreslone na jednej osi w róznych odleglosciach pomiedzy soba, odpowiadajacym odleglosciom na fig. 1, a punkty O do k3 sa wykreslone na drugiej osi w takich odleglosciach pomiedzy nimi jakie powstaly w wyniku glebokiego ciagnienia pólfabrykatu do ksztaltu pokazanego na fig, 2. Dlatego calkowita odleglosc od O do k3 jest równa odleglosci od O do k2 i odpowiada rozciagnietej na plaszyzne dlugosci przekroju poludnikowego zbiornika. W tym ukladzie wspólrzednych wykreslono pewna ilosc linii równoleglych przechodzacych przez punkty od O do k i biegnacych w kierunku, w którym obraz jest odbijany od lustra do kamery fotograficznej, tzn. w kierunku, w którym wykreslone sa rozciagniete odleglosci O do k3. Do miejsca spotkania zjedna z tych linii (np. przechodzaca przez g) poprowadzono dowolna linie z odpowiadajacego punktu na drugiej osi (np. z g3). W punkcie przeciecia 11 tych dwóch linii, skonstruowano element krzywizny lustra 10 w ten sposób, ze protopadla do tego elementu lustra linia stanowi w punkcie lig dwusieczna kata pomiedzy liniami sg i sg3. W ten sposób kat padania jednego promienia wychodzacego z punktu g3 jest równy katowi odbicia promienia przechodzacego przez punkt g. Punkt przeciecia 1 lf linii przechodzacych przez f i f3 lezy na powierzchni lustra jako nastepny za punktem lig i jest umieszczony zgodnie ze zboczem krzywej 10 ustalonym w punkcie lig i jesli trzeba wykonuje sie korekcje w punkcie przeciecia llf, aby kat padania i kat odbicia byly sobie równe, wytwarzajac w ten sposób ciagla krzywizne lustra 10. Fig. 1 do 3 rysunku pokazuja uklad do projektowania krzywizny lustra a ponadto wskazuja, ze oryginalny motyw dekoracyjny na osi pomiedzy g3 i f3 jest odksztalcony w stopniu odpowiadajacym stopniowi odksztalcenia odleglosci pomiedzy okregami g i f, rozciagnietej w procesie glebokiego ciagnienia arkusza i zawartej pomiedzy liniami konturowymi g2 i f2. Element lustra 10 z fig. 3 przedstawia prosty przypadek projektowania elementu lustra z promieniami równoleglymi do kamery. W praktyce promienie równolegle nie wystepuja, a obraz jest fotografowany z pewnym brakiem rozdzielczosci, zwlaszcza na jego zewnetrznej krawedzi. Aby wykonac dobra fotografie, nalezy zogniskowac te promienie w kierunku przeslony 14 kamery 15, pokazanej na fig. 6. Zogniskowanie odbitych promieni mozna uzyskac poprzez odpowiednie zaprojektowanie lustra 10, np. poprzez skupianie promieni przechodzacych przez punkty O do k na fig. 3, tak jak to pokazano na fig. 4. Sposób konstruowania ksztaltu lustra jest w obu przypadkach zasadniczo taki sam, jednakze zamiast zastosowania promieni równoleglych przechodzacych przez punkty O do k jakie pokazano na fig. 3, zastosowano promienie zbiegajace sie w pozadanym punkcie zogniskowania. Ten punkt zogniskowania pokrywa sie z punktem ogniska ukladu optycznego kamery fotograficznej. Zamiast projektowania punkt po punkcie gladkiego ksztaltu lustra, mozna wyznaczyc ksztalt krzywizny lustra przez okreslenie punktów tworzacych te krzywizne metoda integracji Runge-Kutta. Pierwsza linia konstrukcyjna, w powyzszym przykladzie linia przechodzaca przez g3, moze byc wybrana4 10073$ dowolnie i moze przebiegac w róznych kierunkach, aby bylo mó^iwe stosowania pewnej* skonczonej ilosci krzywizn lustra, przy czym wszystkie z nich musza spelniac wymagane warunki i byc odpowiednie do sposobu reprodukcji. W praktyce, z wielu mozliwych, jest wybierane to lustro, które moze byc produkowane najtaniej i które najlepiej odbija promieniowanie zródla swiatla oswietlajacego obraz, gdy obraz jest fotografowany. Fig. 4 przedstawia odbicie promieni od elementu lustra 10, który jest tak zaprojektowany, ze ogniskuje promienie w kierunku kamery. Oryginalny motyw dekoracyjny, np. pierscien kolorowy pomiedzy p2 ig2, jest odksztalcony na obrazie kolorowym przeznaczonym do drukowania i tworzy okragly pierscien pomiedzy p i g na fig. 5. Krzywizna lustra 10' jest skonstruowana zasadniczo tak samo jak na fig. 3, ale promienie przechodzace przez punkty O do v* nie sa równolegle lecz zbiegaja sie w otworze przeslony. Promienie O do v' elementu lustra nie sa równe promieniom O do v obrazu kolorowego. Przeciwnie nalezy tak dobierac odbity w lustrze obraz, aby byl wiekszy i sfotografowac ten obraz w wymiarach w jakich ma byc drukowany. Jesli proces zdobienia ma byc wykonany na pojemniku, który nie ma symetrycznego obrotowego ksztaltu, proces ten musi byc powtarzany w róznych warunkach rozciagania, w kilku czesciach jak na fig. 2, a element lustra musi byc odpowiednio zaprojektowany. Fig. 6 przedstawia fotografowanie oryginalnego motywu dekoracyjnego, aby uzyskac odksztalcony obraz. Wzór pierwotny 12 jest umieszczony wokól elementu lustra 10 w ksztalcie cylindra podtrzymywanego przez cylinder stojacy 16. Wzór pierwotny 12 jest oswietlony za pomoca lamp 17 w taki sposób, aby do soczewek kamery nie dochodzily zadne, bezposrednio odbite od powierzchni lustra 10 promienie swiatla, Gdy wzór pierwotny 12 jest kolorowy, to system soczewek 15 posiada korekcje kolorów. Fotografowany przez kamere, odksztalcony obraz 13 ma korzystnie wymiary obrazu przeznaczonego do drukowania na plaskim arkuszu, z którego jest gleboko ciagniony pojemnik. Z uwagi na jakosc fotografii jest korzystne wykonanie wzoru pierwotnego 12 aby srednica cylindra, w który jest on zwiniety i srednica elementu lustra 10 byly wieksze niz obraz drukowany. Oryginalny wzór dekoracyjny moze byc na dowolnym podlozu, np. moze byc kolorowa fotografia. Do oryginalnego wzoru zdobniczego mozna wprowadzic litery i sfotografowac je wraz ze wzorem pierwotnym 12. Litery przeznaczone do reprodukcji na dnie pojemnika równiez moga byc wprowadzone na sfotografowany, odksztalcony obraz lub umieszczone na plaskiej centralnej czesci elementu lustra i sfotografowane równoczesnie z obrazem odksztalco¬ nym. W zasadzie caly oryginalny wzór zdobniczy przedstawiony w postaci wewnetrznej sciany cylindrycznej moze byc przeniesiony na cala zwlaszcza zewnetrzna, powierzchnie pojemnika gleboko ciagnionego z plaskiego arkusza. Przy pojemnikach z plaskim dnem odwzorowanie górnej krawedzi oryginalnego wzoru zdobniczego pokrywa sie z punktem w srodku dna gleboko ciagnionego pojemnika. Dalsza korzyscia ze sposobu wedlug wynalazku jest to ze wszystkie kolory i kontury sa utrzymywane razem az do sporzadzania wyciagów barwnych. Umozliwia to np. retuszowanie klisz kolorowych wytwarzanych przez kamere. Oznacza to, ze w kazdym przypadku unika sie bledów optycznych powstalych w wyniku róznej refrakcji kolorów w poszczególnych soczewkach umieszczonych szeregowo. Rozdzielanie poszczególnych kolorów i wytwarzanie walków drukujacych jest realizowane znanymi sposobami, lecz wedlug wynalazku mozna tak korygowac jasnosc kolorów, aby obszary plaskiego arkusza przeznaczone do wiekszego rozciagania niz inne obszary, mialy wieksze nasycenie koloru niz oryginal. Dzieki temu te obszary po rozciagnieciu uzyskuja takie same nasycenie koloru jak oryginal. Na fig. 7 pokazano próbke oryginalnego wzoru na arkuszu. Jeden koniec petli pierscieniowej jest dopasowany do konturów obrazu i zachodzi na drugi koniec oryginalnego wzoru dekoracyjnego. Jest to mozliwe przy oryginalnych wzorach dekoracyjnych w formie nieprzezroczystych obrazów lub fotografii i umozliwia wytworzenie obrazu biegnacego wokól pojemnika i nie majacego szwu. Fig. 8 i 9 przedstawiaja dwa pojemniki wykonane sposobem wedlug wynalazku. W tych pojemnikach koncowy wzór dekoracyjny pokrywa cale scianki i boczne jak równiez i dno pojemników oraz górna krawedz lub szczyt obrzeza. Sposób wedlug wynalazku umozliwia równiez wytwarzanie odksztalconego obrazu drukowanego na plaskim arkuszu, odpowiadajacego ksztaltowi pojemnika i warunkom rozciagania jak równiez umozliwia korekcje jasnosci drukowanego koloru, zwlaszcza w polaczeniu z procesem drukowania wkleslego, aby na gleboko ciagnionym pojemniku uzyskac wlasciwy ksztalt i kolor oraz jakosc fotografii kolorowej. PL PL PL PL PL PL PL