Poprawki balistyczne byly obliczane dotychczas na podstawie wyników grupy strzalów próbnych, albo tez je odczytywa¬ no — zwlaszcza w artylerji polowej — z pewnych tablic. Jezeli do tego rodzaju obliczen stosowano mechaniczne przyrza¬ dy, to te ostatnie byly bardzo niedokladne.Przy strzelaniu przeciwlotniczem nie mozna wlasciwie zadnego z tych sposobów brac w rachube, gdyz poprawki te zmie¬ niaja sie wraz z polozeniem celu ruchome¬ go i dlatego obliczanie ich bez przerwy za- pomoca maszyny rachunkowej staje sie koniecznem. Maszyna rachunkowa w mysl wynalazku ma te zalete, ze zaoszczedza prace umyslowa i liczy automatycznie, a obslugiwana przez zwyklego zolnierza po¬ daje dokladnie poprawki. Przytem maszy¬ na ta jest sprzetem mechanicznie prostym, w którym nie moze powstac zadna niedo¬ kladnosc skutkiem martwego biegu czesci skladowych.Dane podstawowe stanowia: b — cisnienie barometryczne, l — temperatura atmosfery, a — ilosc dotychczas oddanych strza¬ lów, y — wysokosc lotu celu, M — odleglosc celu, v0 — szybkosc poczatkowa.Poszukiwane poprawki moga byc okre¬ slone dla kazdego dowolnego balistycznego lub geometrycznego podstawowego zalo¬ zenia. Nowoczesne metody balistyki stwier-dzaja, ze wszystkie poprawki sa funkcjami zmian danych podstawowych balistyczne¬ go ws^iK^^niiika t ^Jrócz tego sa zalezne od polozenia punktu celowania.Niech o oznacza ciezar gatunkowy po¬ wietrza, a cp — podniesienie lufy.Wplywy dzienne i balistyczne wywolu¬ ja zmiany Aa i Ay0. Odpowiednie po¬ prawki, np. podniesienia Acp, lub wyso¬ kosci celu Ay, moga byc przedstawione w postaci iloczynów: 1. Acpt = Aa^ (M&), Aa (Mxy) 2. Ayi = Aa/ (Miy), Ay2 = Ay0/2 (Miy) gdzie <] i / sa funkcjami punktu polozenia celu, gdy ten jest okreslony zapomoca spólrzednych Miy.Poprawki ogólne EAcp lub £Ay beda algebraicznemi sumami poprawek wedlug równan 1 i 2. Funkcje i| i ' mozna latwo obliczyc przy pomocy jakiegokolwiek spo¬ sobu obliczenia i przedstawic w ksztalcie ukladu krzywych. Zmiany danych podsta¬ wowych Aa i Av0 zostaja okreslone w nastepujacy sposób: ciezar gatunkowy po¬ wietrza podaje równanie: 0465 . 6 3- ° = 273 + t nastepnie 4. Aa = a0 — a gdzie a(l jest wartoscia wzieta z tablic strzelniczych.Predkosc poczatkowa v0 moze byc przedstawiona jako funkcja oddanych strzalów i zmierzonej temperatury prochu. 5. o = X (a, f), przyczem f oznacza temperature atmosfe¬ ry z opóznieniem o 5 godzin, Z tego wynika: 6. Ay0 = v0n — v0 gdzie v0n oznacza predkosc poczatkowa podana w tablicach strzelniczych.Przytoczone równania odtwarza sie me¬ chanicznie w nastepujacy sposób: Równania 1 lub 2, a potem 3 sa przed¬ stawione przy pomocy trójosiowych koli- neacyjnych nomogramów, w których osie glówne sa zastapione przez sruby napedne, a proste nomogramu przez dzwignie. Od¬ powiednie funkcje ty i f sa przedstawione w postaci ukladu krzywych, przyczem jed¬ na z prostopadlych osi w celui uzycia na kolineacyjnej osi bocznej ulega pewnemu okreslonemu przeksztalceniu. Te uklady krzywych sa umieszczone na wspólnej ply¬ cie D1 w kierunku Af. Krzywe sa wyraza¬ ne w wartosciach y (wysokosc celu). Przez obrócenie sruby hx zostaja nakretka mlf a wraz z nia wskazówka / przesuniete na skali o wartosc danego stanu barometrycz- nego. Przez obrócenie sruby h2 bedzie na¬ kretka m tak dlugo przesuwana az dzwi¬ gnia pr ustawi sie na podanej liczbie na skali temperatury. Skutkiem powyzszego nasrubek m2 zostanie przesuniety o odpo¬ wiednia zmiane ^a w stosunku do nitki vx. Nitka ta przedstawia os boczna nastep¬ nego nomogramu. Plyta D± zostaje przesu¬ nieta o dana wielkosc M w rowkach po¬ dluznych dri i dr2. Przez obrócenie sruby h3 zostaje nasrubek m3 przesuniety, przy¬ czem dzwignie tt1 bedzie sie tak dlugo ob¬ racac, dopóki nie zostanie ona doprowa¬ dzona na nitce vx do przeciecia sie z dana krzywa wysokosci. Skutkiem powyzszego, zostaje takze polaczenie jako tez i drazek k przesuniety o pierwsza czesciowa po¬ prawke. Na górnej czesci preta k znajdu¬ je sie skala dla calkowitych poprawek.Na plycie D2 znajduje sie uklad krzy¬ wych wedlug równania 5. Przesuwa sie ja w jej rowkach o dana ilosc wystrzelonych strzalów.. Potem, obracajac srube h, prze¬ suwa sie wskazówke i2 na krzywej danej temperatury prochu. I wkonou gdy sie ob¬ róci srube h5 (przyczem przesuwa sie na- - 2 —srubek.m5) az dzwignia tu2 zostanie na nitce v2 doprowadzona do przeciecia sie z krzywa danej wysokosci celu. Skutkiem te¬ go nasrubki m5 i i3 zostana przesuniete o druga czastkowa poprawke. Jasnem jest, ze wskazówka i3 poda na skali drazka k calkowita poprawke.Mechaniczne wykonanie jest wyjasnio¬ ne przy pomocy przekroju poprzecznego A—B. Dzwignia p[ jest pojedyncza, dzwi¬ gnie rcx i tco sa natomiast rozwidlone, w tych widelkach porusza sie plyta D± w row¬ kach dr1 i dr2. Wszystkie dzwignie sa poza tern zaopatrzone w urzadzenia sluzace do usuniecia martwego biegu trzonów srub w dzwigniach. Ramie C, które wraz z wycie¬ ciem w dzwigni p1 tworzy rowek prowad- ny dla trzpienia nasrubka, jest przyciska¬ ne zapomoca sprezyn spiralnych z1 i z2 do dzwigni pr Skutkiem tego równiez i trzpien zostaje przycisniety do dzwigni i porusza sie wzgledem tego ostatniego zawsze po linji prostej osiowej.Przyrzad jest poza tern uzupelniony za¬ pomoca urzadzenia dla odczytywania po¬ prawki odetkania zapalnika.Poprawke te Ae mozna napisac: (5) Ae = AsA6 gdzie A oznacza wspólczynnik empirycz¬ ny, A6 — zmiane cisnienia barometrycz¬ nego , a £ — odetkanie zapalnika pocisku.Równanie to mozna znowu napisac: 6. £ = * (M,y).Równanie 5 jest przedstawione zapo* moca kolineacyjnego nomogramu, równa¬ nie 6 natomiast — zapomoca ukladu krzy¬ wych, wykonanych na plycie Dr Nic v3 jest osia boczna nomogramu. Suwak n przesuwa sie za posrednictwem drazka /, poruszanego przez nasrubek mlf o wartosc stanu barometrycznego b, a wiec w stosun¬ ku do nitki v3 o A6. Gdy obraca sie sru¬ be h6 to nasrubek m6 bedzie przesuwac sie dopóty, dopóki nie doprowadzi sie dzwigni p4 na nitce v3 do przeciecia z krzywa da¬ nej wysokosci celu.Wskazówka i4 podaje na skali, która jest umieszczona na v, zadana poprawke. PL