PL100295B1 - Sposob wykonywania reliefow i plaskorzezb - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wykonywa¬ nia reliefów i plaskorzezb zwlaszcza o zróznico¬ wanej wysokosci w ceramice lub w innych tworzy¬ wach polegajacy na pólmechanicznym powielaniu reliefów lub plaskorzezb i przenoszeniu ich na do- 5 wolnie uksztaltowane modele lub ich formy prze¬ znaczone do wielokrotnej reprodukcji Znane jest wykonywanie reliefów przez odrecz¬ ne modelowanie i rzezbienie na modelu-oryginale lub formie modelowej wedlug zadanego projektu 10 reliefu. Jest to metoda niezwykle pracochlonna i wymagajaca wysokich kwalifikacji i dlugoletniej praktyki zawodowej modelarza. Znana jest rów¬ niez metoda powielania reliefów przy pomocy si¬ todruku. Metoda ta wprawdzie mechanizuje i przy- 15 spiesza proces wykonywania reliefu, ale wymaga kosztownych urzadzen w postaci pracowni specja¬ listycznych: fotograficznej i sitodrukowej ponadto ta metoda nie da sie realizowac wszystkich rodza¬ jów reliefów, a zwlaszcza plaskorzezb o zróznico- 20 wanych przekrojach i charakterze rzezbiarskim, tzn. o swobodnie i dowolnie uksztaltowanej powierzch¬ ni.

Znana jest takze z literatury metoda powielania elementów reliefowych w formach metalowych 25 przygotowywanych sposobem chemigraficznym. Re¬ produkcja odbywa sie przez zalewanie form latek¬ sem, który wulkanizuje sie w piecach razem z for¬ ma. Nastepnie z podkladu lateksowego wycina sie elementy reliefowe i przenosi na zadany przedmiot. 30 Metoda ta wymaga równiez kosztownych urzadzen w postaci pracowni fotograficznej, chemigraficznej i wulkanizacyjnej oraz odpowiednich fachowców.

Inna niedogodnoscia jest trudnosc napinania pla¬ skich elementów reliefowych na przedmioty uksztal¬ towane przestrzennie, powodujaca deformacje ksztaltu tych elementów. Ta metoda równiez nie pozwala na reprodukcje reliefów o charakterze rzezbiarskim.

Sposób bedacy przedmiotem niniejszego wyna¬ lazku pozwala na szybkie i malo pracochlonne po¬ wielanie wszelkiego rodzaju reliefów i plaskorzezb bez stosowania skomplikowanych technologii i urza¬ dzen oraz dlugotrwalych przygotowan. W sposobie tym wykorzystuje sie dzialania napiec powierzch¬ niowych poszczególnych substancji zastosowanych w nowej metodzie, to jest wlasciwosci odpychajace namoczonego w wodzie gipsu lub biskwitu w sto¬ sunku do wodoodpornych, tlustych i plastycznych tworzyw, oraz wlasciwosci przyciagajace tych two¬ rzyw w stosunku do suchego klejowanego papieru odbijankowego.

Wedlug wynalazku z gotowego zadanego pierwo¬ wzoru reliefowego wykonuje sie forme matryce z gipsu lub masy ceramicznej wypalonej na biskwit.

Nastepnie matryce moczy sie w wodzie i wciska w jej wzór wodoodporne plastyczne tworzywo o kon¬ systencji miekkiej, niewysychajace, jak na przy¬ klad plastelina, lub wolnoschnace jak na przyklad kit, zbierajac jego nadmiar równo z powierzchnia 100 295100 295 matrycy. Suchy papier odbijankowy stosowany w kalkomanii kladzie sie strona klejowa na matryce i przyciska go do tworzywa, po czym zdejmuje pa¬ pier razem z przyczepionym do niego reliefem lub plaskorzezba i moczy w wodzie do czasu rozmiek¬ niecia warstwy klejowej. Nastepnie poslizgiem zsu¬ wa sie relief z papieru ha rozrysowane miejsce na modelu lub formie modelowej uprzednio pokrytym warstwa srodka impregnujacego na przyklad szela¬ ku i uklada zgodnie z wykresem lekko przyciskajac do podloza. Po wyschnieciu kleju calosc retuszuje sie i pokrywa srodkiem impregnujacym w celu utwardzenia reliefu.

Sposób wedlug wynalazku daje mozliwosci wy¬ konywania reliefów i plaskorzezb o róznorodnym charakterze przy bogatej modulacji powierzchni i róznych przekrojach. Przenosic je mozna na mo¬ dele lub ich formy niezaleznie od ich rodzaju, ksztaltu i wielkosci, poniewaz elementy reliefowe sa elastyczne i ukladaja sie zgodnie z ich ksztaltem a powielac je mozna w ilosciach dowolnych uzy¬ skujac ksztalty wypukle, wklesle lub mieszane we¬ dlug pierwotnego zalozenia. Poza tym sposób we¬ dlug wynalazku zapewnia mozliwosc latwego retu¬ szu z powodu uzycia podatnego plastycznego two¬ rzywa.

Sposób wykonywania reliefu wedlug wynalazku jest ekonomiczniejszy od innych metod stosowa¬ nych w przemysle, poniewaz nie wymaga zadnych skomplikowanych technologii, urzadzen, nie wy¬ maga stosowania trudno dostepnych i drogich su¬ rowców oraz jest szybszy w realizacji od innych metod, gdyz nie wymaga pracochlonnych przygoto¬ wan wstepnych.

Sposób wedlug wynalazku ilustruje ponizszy przyklad.

Przyklad. Wykonano relief wypukly na tale¬ rzu glebokim o srednicy 19 cm.

Projekt reliefu skladal sie z pasa ornamentu o szerokosci 30 mm biegnacego na obrzezu talerza, przy czym sam ornament mial symetrycznie ulozo¬ ne trzy kwiaty oraz miedzy kwiatami po dziesiec powtarzalnych lisci — razem trzydziesci lisci. Naj¬ pierw wykonano wedlug zadanego projektu dwie gipsowe formy-matryce z elementów powtarzaja¬ cych sie, to jest z kwiatu i z liscia. Nastepnie po zamoczeniu woda pierwszej matrycy wcisnieto w jej wglebienia plasteline zbierajac jej nadmiar równo z powierzchnia, po czym papier „Meta" przycisnieto strona klejowa do matrycy zdejmujac go razem z przyczepionym do niego reliefem kwia¬ tu. W ten sposób odciskano trzy razy ten relief z tej samej matrycy. Tak przygotowane reliefy mo- czono w wodzie do czasu rozmiekniecia warstwy klejowej, po czym poslizgiem kolejno zsunieto re¬ liefy z papieru na odpowiednie miejsce modelu ta¬ lerza uprzednio pokrytego warstwa roztworu sze¬ laku.

Nastepnie w identyczny sposób wykonano odpo¬ wiednia ilosc reliefów lisci z drugiej matrycy. Po przeniesieniu na rozrysowany model talerza trzech elementów kwiatowych i trzydziestu elementów li¬ scia lekko je przycisnieto, a po wyschnieciu kleju wyretuszowano, a nastepnie pokryto roztworem szelaku dla utwardzenia calosci. W ten sposób otrzymano cala kompozycje reliefowa wedlug za¬ danego wzoru.

Claims (4)

Zastrzezenia patentowe

1. Sposób wykonywania reliefów i plaskorzezb w ceramice lub innych tworzywach, znamienny tym, ze z wypuklego pierwowzoru sporzadza sie forme matryce z gipsu lub masy ceramicznej wypalonej na biskwit, po czym po namoczeniu jej w wodzie wciska sie we wzór matrycy wodoodporne plastycz¬ ne tworzywo zbierajac jego nadmiar równo z po¬ wierzchnia matrycy, a nastepnie suchy papier od¬ bijankowy przyciska sie strona klejowa do po¬ wierzchni matrycy i zdejmuje razem z przyczepio¬ nym do niego reliefem lub plaskorzezba z tworzy¬ wa, po czym po namoczeniu go w wodzie i roz¬ mieknieciu warstwy klejowej zsuwa sie relief lub plaskorzezbe z papieru na wyznaczone miejsce na modelu lub formie modelowej, uklada zgodnie z wykresem lekko przyciskajac do podloza, a nastep¬ nie calosc poddaje procesowi suszenia, retuszuje i pokrywa warstwa srodka utrwalajaco-impregnu- jacego.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako wodoodporne plastyczne tworzywo stosuje sie korzystnie plasteline.

3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze po¬ wierzchnie modelu lub formy modelowej przed na¬ niesieniem reliefu pokrywa sie warstwa srodka im¬ pregnujacego.

4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ja* ko srodek utrwalajaco-impregnujacy stosuje sie . korzystnie szelak. 15 20 25 30 35 40 15 PZG Bydg., zam. 186/79, nakl. 90 Cena 45 zl