Przedmiotem wynalazku jest elektroniczny sygnalizator optyczny o impulsowymi swiatle znajdujacy zastosowanie zwlaszcza w miej¬ scach o duzym poziomie halasu, w szczególnosci do alarmowania dolowych zalóg górniczych. Sygnali¬ zator ten nadaje sie ponadto do stosowania na po¬ jazdach uprzywilejowanych, do oznaczania miejsc niebezpiecznych takich jak przejazdy kolejowe, jako zródlo swiatla ostrzegawczego na przyklad w lotni¬ ctwie itp.Stan techniki. Ze zgloszenia patentowego nr P-162414 pt. „Sposób sygnalizacji optycznej dla alarmowania zalogi w kopalni podziemnej" znany jest elektroniczny sygnalizator wytwarzajacy silne impulsy swietlne z okreslona czestotliwoscia. Sygna¬ lizator ten ma na wejsciu konwencjonalny niesy¬ metryczny podwajacz napiecia, zbudowany z dwóch kondensatorów i dwóch diod, który jest przylaczony do zródla zasilania poprzec rezystorowy ogranicznik pradu. Do wyjsciowych zacisków pod- wajacza sa równolegle przylaczone: przekaznikowy uklad impulsowy, skladajacy sie z uzwojenia prze¬ kaznika elektromagnetycznego i regulacyjnego re¬ zystora posobnie z nim polaczonego, uklad zaplo¬ nowy oraz lampa wyladowcza.Uklad zaplonowy sklada sie z ukladu RC, w któ¬ rym kondensator jest zbocznikowany uzwojeniem pierwotnym transformatora polaczonym posobnie ze zwiemym zestykiem przekaznika. Wtórne uzwo¬ jenie transformatora wyladowczego jest polaczone z elektroda zaplonowa lampy wyladowczej i jedna z jej elektrod glównych. W momencie osiagniecia takiej wartosci napiecia na uzwojeniiu przekaznika, przy którym nastepuje jego zadzialanie, zestyk za¬ myka pierwotny obwód transformatora, w którym nastepuje wyladowanie kondensatora, zas impuls wysokiego napiecia, powstaly w obwodzie wtórnym transformatora, powoduje zjonizowanie lampy wy¬ ladowczej i jej zaplon. Czestotliwosc blysków swietlnych jest regulowana przez dobieranie war¬ tosci napiecia zadzialania przekaznika nastawianiem regulacyjnego rezystora. W sygnalizatorze tym, ze wzgledu na zaleznosc czasu ladowania kondensatora wyjsciowego powielacza napiecia, od napiecia zasi¬ lania sygnalizatora, ilosc impulsów swietlnych za¬ lezy od wartosci napiecia zasilajacego, co ogranicza jego zastosowanie wszedzie tam gdzie wystepuja duze spadki napiecia. Zastosowanie przekaznika elektromagnetycznego jako generatora impulsów, ze wzgledu na zjawisko klejenia sie styków, zwlaszcza w przekaznikach kontaktronowych, zmniejsza nie¬ zawodnosc dzialania sygnalizatora i ogranicza moz¬ liwosc jego zastosowania.Ze zgloszenia nr P-159290 znany jest uklad ele¬ ktrycznej migajacej cyklicznie lampy ostrzegawczej, wyposazonej w generator prajdu przemiennego za¬ silany z akumulatora. Do wyjscia generatora jest przylaczony jednopolówkowy prostownik, zbudo¬ wany z dwóch posobnie polaczonych diod i konden¬ satora wygladzajacego, do którego sa przylaczone 99 54299 542 równolegle lampa wyladowcza i uklad zaplonowy.Uklad zaplonowy jest utworzony z transformatora impulsowego i tyrystora, którego zlacze katoda — anoda jest polaczone posobnie z uzwojeniem pier¬ wotnym transformatora, zbocznikowanych konden¬ satorem zaplonowym. Anoda1 tyrystora i jedna z okladzin kondensatora zaplonowego jest poprzez rezystor przylaczona do jednej z glównych elektrod lampy wyladowczej, zas druga okladzina i zwarte koncówki obu uzwojen transformatora sa przyla¬ czone do drugiej elektrody. Druga koncówka wtór¬ nego uzwojenia jest polaczona z elektroda zaplono¬ wa lampy wyladowczej. Bramka tyrystora jest przylaczona poprzez oddzielajacy kondensator do wspólnego punktu polaczen obu diod prostownika.Równiez iw tym ukladzie czestotliwosc impulsów swietlnych jest uzalezniona od napiecia wyjsciowego z generatora i ponadto, ze wzgledu na sterowanie napieciowe tyrystorem, zmienia sie pod wplywem zmian tempelratuiry. Koniecznosc stosowania gene¬ ratora odpowiedniej mocy prowadzi do rozbudowa¬ nia jego ukladu, co obniza niezawodnosc dzialania sygnalizatora, obecnosc zas akumulatora, ze wzgle¬ du na potrzebe dodatkowej jego obslugi na ladowa¬ nie i konserwacjie, utrudnia uzywanie go na dole w kopalna.Ze zgloszenia patentowego nr P-H66854 znany jest uklad sygnalizacji optycznej przeznaczony do wspólpracy z siecia alarmowa w kopalni. Uklad ten sklada sie z dwóch odrebnych bloków. Jeden z nich jest zasilany z sieci energetycznej, na przy¬ klad dolowej sieci oswietleniowej i dostarcza energii do wytworzenia impulsu swietlnego oraz zasila transformatorowofcyryisorowyi uklad zaplonowy.Blok drugi, podlaczony do teletechnicznej sieci alar¬ mowej, zasila generator impulsów zbudowany na tranzystorze lawinowym, który z koled sterujje tyry¬ storem w ukladzie zaplonowym bloku pierwszego.Blok pierwszy jest utworzony z separujacego transformatora, do którego wtórnego uzwojenia sa poprzez prostownicza diode podlaczone równolegle dwa kondensatory, kazdy posobnie polaczony z od¬ rebnym rezystorem. Do jednego z kondensatorów jest przylaczona lampa wyladowcza, do drugiego zas jest równolegle przylaczony konwencjonalny uklad zaplonowy, w którym zlacze katoda — anoda tyrystora jest posobnie polaczone z pierwotnym uzwojeniem transformatora zaplonowego, zas uzwo¬ jenie wtórne jest przylaczone do katody lampy wy¬ ladowczej i elektrody sterujacej.Blok drugi otrzymuje z sieci teletechnicznej syg¬ naly, modulowany alarmowy i akustyczny w ra¬ mach dwustronnej glosno-mflwiacefr lacznosci po¬ miedzy dyspozytorem a dolem kopalni. W bloku drugim oddzielny transformator separujacy uzwoje¬ niem pierwotnym jest przylaczony do sieci sygnali¬ zacyjnej, zas do uzwojenia wtórnego, poprzez diode prostownicza posobnie polaczona z rezystorem ogra¬ niczajacymi, sa równolegle polaczone: kondensator wygladzajacy, rezystor uplywowy i zlacze ko¬ lektor — emiter tranzystora lawinowego, poprzez posobnie polaczony rezystor emiterowy. Do miejsca polaczenia emitera z rezystorem emiterowym przy¬ laczony jest rezystor ograniczajacy, podlaczony z drugiej strony do bramki tyrystora w ukladzie zaplonowym bioto pierwszego. Impulsy napieciowe z rezystora emiterowego steruja wejsciem tyrystora.[Ten znany uklad sygnalizacji wytwarza impulsy swietlne, których czestotliwosc jest zalezna od * zmian poziomu sygnalu alarmowego i wymaga sto¬ sowania dwóch transformatorów oraz doprowadze¬ nia do kazdego sygnalizatora oddzielnego kabla teletechnicznego i oddzielnego kabla eneigetyczne- go. Ponadto wymaga on stalego doprowadzenia na- piecia co przy zdarzajacych sie uszkodzeniach stwa¬ rza zagrozenie dla obslugi.Istota wynalazku. Wynalazek dotyczy sygnaliza¬ tora optycznego o impulsowym swietle, w którym zródlem swiatla jest lampa wyladowcza, wyposa- zony w generator impulsów taktujacych zbudowany na tranzystorach lawinowych oraz w zasilacze na¬ piecia i znany transformatorowy uklad zaplonowy sterowany tyrystorem. Wyjscie zaplonowego ukladu jest przylaczone do zaplonowej elektrody lampy wyladowczej. Istota wynalazku jest to, ze sygnali¬ zator ma uklad sterowania tyrystorem zlozony ze stabilizatora pradu i generatora impulsów taktuja¬ cych, przylaczonego do wyjscia tego stabilizatora, przy czym wyjscie generatora jest polaczone z bramka tyrystora znajdujacego sie w zaplonowym ukladzie. Sygnalizator ma co najmniej dwa uklady z wyladowcza lampa, polaczone ze soba równolegle, kazdy wyposazony w oddzielny zasilacz napiecia.Zasilacze te sa zbocznikowane ukladem rozladowa- nia zlozonym z separujacej diody posobnie polaczo¬ nej z uplywowym rezystorem, przy czym od strony zasilania zaplonowy uklad jest przylaczony) do wspólnego punktu polaczenia separujacej diody z uplywowym rezystorem. Stabilizator pradu i ge- nerator impulsów traktujacych sa zbudowane na tranzystorach o tym samym typie przewodnosci.Jest korzystne, gdy uklad sterowania tyrystorem ma odrebny zasilacz napiecia przylaczony do wejs¬ cia stabilizatora pradu. 40 Czestotliwosc impulsów swietlnych sygnalizatora wedlug wynalazku jest niezalezna od wahan na¬ piecia zasilajacego dzieki wprowadzeniu stabiliza¬ tora pradu w uklad zasilania generatora impulsów taktujacych. Dzialanie sygnalizatora nie zalezy od 45 zmian temperatury w zakresie praktycznie spoty¬ kanych temperatur otoczenia, co zostalo osiagniete przez pradowe sterowanie bramki tyrystora. Sygna¬ lizator nie wymaga stosowania transformatora rdze-? niowego oraz stalej obecnosci napiecia zasilania. 90 Dzieki zastosowaniu w nim ukladu rozladowania jest on bezpieczny w obsludze podczas konserwacji.Przez zwielokrotnienie ilosci lamp wyladowczych i ich ukladów zasilania uzyskuje sie wysoka nie¬ zawodnosc pracy tego sygnalizatora. 55 Objasnienie figur rysunku. Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blo¬ kowy sygnalizatora, a fig. 2 jego schemat ideowy.Przyklad realizacji. Przykladowe rozwiazanie ele- w ktronicznego sygnalizatora optyczniego, zgodnie z wynalazkiem, jest w szczególnosci przeznaczone do alarmowania dolowej zalogi w kopalni, zatrudnio¬ nej w miejscach o duzym poziomie halasu, gdzie akustyczne sygnaly alarmowe nie sa skuteczne. 85 Sygnalizator ten ma na wejsciu 3wa równolegle ze99 soba polaczone glówne zasilacze 1 napiecia, do wyjsc których sa przylaczone wyladowcze lampy 2.Ponadto jest on wyposazony w transformatorowy zaplonowy uiklad 3 sterowany tyrystorem 4. Wyjscie zaplonowego ukladu 3 jest polaczone z zaplonowy¬ mi elektrodami wyladowczych lamp 2. Oprócz tego sygnalizator zawiera odrebny zasilacz 5 napiecia o odwrotnej polaryzacji w stosunku do masy w po¬ równaniu do glównych zasilaczy 1. Do wyjscia tego powielacza 5 jest poprzez stabilizator 6 pradu przy¬ laczony jednostopniowy generator 7 impulsów tak¬ tuj acych, zbudowany na tranzystorze ziefektem prze¬ bicia lawinowego. Wyjscie generatora 7 jest pola¬ czone z bramka tytylstora 4 znajdujacego sie w za¬ plonowym ukladzie 3. Zaplonowy uklad 3 jest przy¬ laczony do glównych zalsilaczy 1 poprzez separujace diody 8. Glówne zasilacze 1 sa równoczesnie po¬ przez te diody 8 przylaczone do uplywowego rezy¬ stora 9. (Zasilacze 1 i 5 sa zbudowane w ukladzie niesymetrycznego podwajacza napiecia. Stabilizator 6 pradu jest zbudowany w znanym ukladzie jedno- stopniowym na tranzystorze 10 typu npn, natomiast generatofl 7 jest jednostopniowym, generatorem z lawinowym tranzystorem 11, równiez typu npn.Baza tego lawinowego tranzystora 11 jest poprzez rezylstor 12 polajczona z jego emiterem, natomiast zlacze bramka — katoda tyrystora 4 jest wlaczone posotomie poprzez emdlterowany Tezyistor 13, w obwód rozladowania (kondensatora 14 generatora 7.Sygnalizator jetet zasilany napieciem przemiennym na pirzyklad z dolowej sieci oswietleniowej dopro¬ wadzonej do rejonu alarmowania w ukladzie nie¬ zaleznym. Generator 7 impulsów taktujacych ste¬ ruje zaplonowym ukladem 3 wytwarzajacym impul¬ sy wysokiego napiecia do zainicjowania zaplonu wyladowczych lamp 2 zasilanych z glównych zasi¬ laczy 1. Zaplonowy uklad 3 jest zasilany niezaleznie poprzez separujace diody 8 z glównych zalsilaczy 1.W chwili zalaczenia na wejsciowe zaciski sygnali¬ zatora napiecia przemiennego laduja sie elektroli¬ tyczne kondensatory glównych zasilaczy 1, które sa zródlem energii dla wyladowczych lamp 2 oraz po¬ przez separujace diody 8 kondensator zaplonowego ukladu 3. W tym samym czasie z odrebnego zasila¬ cza 5 poprzez stabilizator 6 pradu laduje sie konden¬ sator 14 generatora 7 do napiecia równego napieciu przebicia lawinowego tranzystora 11.Czas ladowania kondensatora 14, który przy usta¬ lonych parametrach stabilizatora 6 pradu jest wiel¬ koscia stala, wyznacza czestotliwosc impulsów tak¬ tujacych generatora 7, która jest w duzych grani¬ cach niezalezna od zmian napiecia zasilania i zmian temperatury. W chwili przebicia lawinowego 542 6 w tranzystorze 11 gwaltownie maleje rezystancja zlacza kolektor-emiter co powoduje szybkie rozla¬ dowanie kondensatora 14 przez obwód bramka — katoda tyrystora 4. Impuls pradu rozladowania feon- 8 densatora 14 powoduje z kolei stan przewodzenia tyrystora 4 i rozladowanie kondensatora w zaplono¬ wym ukladzie 3 poprzez uzwojenie pierwotne trans¬ formatora* Iimpu/lls wysokiego napiecia wyinduko- wany w uzwojeniu wtórnym transformatora zaplo- io nowego ukladu 3 przylozony pomiedzy katode i za¬ plonowa elektrode wyladowczych lamp 2 inicjuje jonizacje i ich zaplon. W chwili zaplonu wyladow¬ cze lampy 2 zawieraja elektrolityczne kondensatory glównych zasilaczy 1, powodujac ich rozladowanie. ii Po rozladowaniu kondensatora 14 lawinowy tranzy¬ stor 11 wraca do stanu nieprzewodzenia, a po rozla¬ dowaniu elektrolitycznych kondensatorów glównych zasilaczy 1 wyladowcze lampy 2 równiez przestaja przewodzic. Nastepuje rozpoczecie nowego cyklu so pracy.I PL