Przedmiotem wynalazku jest termojonowy detektor, zwlaszcza do chromatografów i analizatorów gazu, pracujacy w ukladzie przetwornika analogowego dajacego sygnal elektryczny, zalezny od wartosci strumienia masy badanego gazu i jego rodzaju.Przedmiot wynalazku jest przeznaczony glównie do przeprowadzania chromatograficznych analiz sladowych ilosci pestycydów fosforo-organicznych, insektycydów i szeregu biologicznie aktywnych zwiazków, szczególnie wykorzystywanych w dziedzinie ochrony naturalnego srodowiska czlowieka.Stan techniki. Znany jest z instrukcji obslugi termojonowy detektor produkowany przez brytyjska firme Pye Unicam, zaopatrzony w jednolity cylindryczny korpus, w którego dolnej czesci jest usytuowany palnik metalowy. Do palnika jest doprowadzony badany gaz oraz wodór, a na zewnatrz tego palnika jest doprowadzone odrebnym wlotem powietrze.W górnej czesci korpusu sa zamocowane koncentrycznie z korpusem elektrody w postaci anody i katody.Anoda jest uksztaltowana w postaci wydluzonego cylindra zaopatrzonego w dolnej czesci w koncówke z bromku cezu. Katoda zas posiada ksztalt wydluzonego walca i jest usytuowana na osi palnika. Elektrody sa odizolowane od siebie oraz od korpusu materialem izolacyjnym, przy czym odleglosc ich od dyszy palnika jest stosunkowo mala. Metalowy palnik i katoda znacznie zblizone do siebie moga byc zródlem termoemisji elektronów powodujacych dodatkowe szumy detektora. Dla zapalenia palnika niezbedne jest wyciagniecie elektrod z korpusu, a po zapaleniu ponowne ich wlozenie. Stwarza to mozliwosci niecentrycznego ulozenia tych elektrod wzgledem palnika, poniewaz poprawne ulozenie ich w korpusie jest niekontrolowane wizualnie. Górna czesc korpusu jest zaopatrzona w otwór dla wydalania spalin.Istota wynalazku. Korpus termojonowego detektora wzdluz swej osi posiada jedna sciane scieta z umieszczonym w niej otworem, wglebi którego w komorze jonizacyjnej jest usytuowany ruchomy uklad elektrod anoda-katoda, przy czym koncówka anody jest zaopatrzona w pierscien utworzony z soli alkalicznych, zas wspomniane elektrody sa trwale zamocowane w prostokatnej plytce tak, ze odleglosc miedzy anoda i katoda2 99 339 jest stala, a katoda jest znacznie oddalona od dyszy palnika, przy czym oddalenie to jest zmienne i regulowane droga kolejnych przyblizen katody do palnika w kierunku pionowym, w góre lub w dól, natomiast grzejna spirala zapalajaca plomien palnika jest usytuowana ponad katoda w komorze jonizacyjnej detektora.Umieszczenie w znacznej odleglosci ukladu elektrod od dyszy palnika pozwala na zwiekszenie czulosci i selektywnosci detektora na zwiazki fosforowo-organiczne badane w obecnosci weglowodorów i równoczesnie zapobiega powstawaniu dodatkowych szumów detektora wyniklych z termoemisji.Mozliwosc regulowania ruchomym ukladem elektrod ma ten korzystny skutek, ze w procesie wyparowywania soli alkalicznych z pierscienia koncówki anody, przy zmniejszaniu sie srednicy wewnetrznej tego pierscienia, mozna go zblizac do strefy plomienia palnika o wyzszej temperaturze, utrzymujac te same parametry d tektora i zwiekszajac jego zywotnosc.* Zastosowanie..w detektorze ruchomego ukladu elektrod ma te dodatkowa zalete, ze detektor jest latwy w konserwacji, prosty w obsludze i niezawodny w eksploatacji.Objasnienie rysunku. Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku przedstawiajacym schemat detektora w przekrojupodluznym. ¦ ¦ • . Przyklad realizacji wynalazku. Termojonowy detektor wedlug wynalazku jest zbudowany z metalowego korpusu 1 uksztaltowanego w ppstaci walca. Korpus 1 jest zamocowany w podstawie 2, w której jest usytuowany kwarcowy palnik 3 uszczelniony przy pomocy miedzianego stozka 4 i specjalnej nakretki 5* Do palnika 3 poprzez kanaliki wydrazone w podstawie 2 jest doprowadzony wodór, azot i substancja badana. Na zewnatrz palnika 3 odrebnym wlotem uksztaltowanym w podstawie 2 jest doprowadzone powietrze, którego odpowiedni kierunek reguluje specjalna nakretka 5 braz dwie tulejki 6 i 7 ulozone cylindrycznie w stosunku do palnika 3.W izolacyjnej tulejce 7 jest umieszczona anoda 8, nad nia zas kulista katoda 9, przy czym koncówka anody 8 jest zaopatrzona w pierscien 10 ze sprasowanej soli alkalicznej. Anoda 8 poprzez wyprowadzenie 11 jest podlaczona do dodatniego bieguna napiecia polaryzacji, zas katoda 9 poprzez wyprowadzenie 12 jest podlaczona do ukladów mierzacych prad jonizacyjny detektora. Ugory detektor jest zamkniety wieczkiem 13, w którym znajduja sie otwory dla wydalania gazów i produktów spalania badanych substancji.Korpus 1 wzdluz swej osi posiada jedna sciane scieta z umieszczonym w niej otworem, w glebi którego w komorze jonizacyjnej jest usytuowany ruchomy uklad elektrod w postaci anody 8 i katody 9 zamocowanych trwale w prostokatnej plytce 14. Odleglosc anody od katody jest stala, natomiast katoda 9 jest znacznie oddalona od dyszy palnika 3, przy czym oddalenie to jest zmienne i regulowane droga kolejnych przyblizen katody 9 do palnika 3 w kierunku pionowym, w góre lub w dól. Nad katoda 9 w komorze jonizacyjnej jest usytuowana grzejna spiralna 15 zapalajaca plomien palnika 3. Pole elektryczne komory jonizacyjnej jest wytwarzane miedzy anoda 8 i katoda 9. Jonizacja badanej substancji nastepuje w plomieniu wodoro-tlenowym w obecnosci par soli alkalicznych.Nosniki pradu elektrycznego sa zbierane na elektrodach komory jonizacyjnej w wyniku czego plynie prad jonizacyjny. Prad ten gwaltownie rosnie, gdy w badanej substancji pojawiaja sie czasteczki zawierajace halogeny.Podstawowe parametry detektora jak czulosc, selektywnosc i zakres liniowosci sa tym lepsze im wieksza ilosc par soli alkalicznych znajduje sie w sferze jonizacji. zas na zewnatrz tego palnika, odrebnym wlotem jest doprowadzone powietrze, regulowane specjalna nakretka oraz dwoma tulejkami ulozonymi cylindrycznie do palnika, przy czym w jednej izolacyjnej tulejce jest umieszczona anoda, a nad nia na osi palnika, w komorze jonizacyjnej jest usytuowana w postaci kulistej katoda, znamienny tym, ze korpus (1) wzdluz swej osi posiada jedna sciane scieta z umieszczonym w niej otworem, w glebi którego, w komorze jonizacyjnej jest usytuowany ruchomy uklad elektrod anoda—katoda, przy czym koncówka anody (8) jest zaopatrzona w pierscien (10) z soli alkalicznych, zas wspomniane elektrody sa trwale zamocowane w prostokatnej plytce (14) tak, ze odleglosc miedzy anoda (8) i katoda (9) jest stala, a katoda (9) jest znacznie oddalona od dyszy palnika (3), przy czym oddalenie to jest zmienne i regulowane droga kolejnych przyblizen katody (9) do palnika (3) w kierunku pionowym, w góre lub w dól, natomiast grzejna spirala (15) zapalajaca plomien palnika (3) jest usytuowana ponad katoda (9) w komorze jonizacyjnej detektora.99 339 P.odukty spalania DWyjfcto olektrometr podlaczenie napiecia polaryzacji {+) 41 Na + substancja badana PL