Przedmiotem wynalazku jest rozpryskiwany srodek przeciw zamarzaniu i sklejaniu mokrych materialów sypkich jak i ich przymarzaniu do stalych powierzchni. Srodek wedlug wynalazku zapobiega zamarzaniu mokrych materialów sypkich, a zwlaszcza surowego wegla brunatnego, jak i sklejaniu odpadów gliniastych i innych sklajajacych sie materialów sypkich na stalych powierzchniach.Znane sa rózne metody, aby za pomoca doprowadzania ciepla zapobiec wytwarzaniu sie oblodzen w mokrych, sypkich ladunkach. Doprowadzanie ciepla nastepuje na przyklad przez spalanie brykietów, przez elektryczne ogrzewanie oporowe lub za pomoca generatora wysokiej czestotliwosci po zalozeniu plyt kondensatorowych, miedzy którymi umieszczony mokry ladunek sypki stanowi dielektryk obarczony stratami.Znana jest poza tym metoda rozmrazania zamarznietych ladunków sypkich za pomoca mokrej pary w specjalnych halach dov rozmrazania. Znana jest równiez metoda spryskiwania wewnetrznych scian srodków transportowych roztworem chlorków ziem alkalicznych co powoduje, ze obladzania zaczyna sie przy nizszych temperaturach (od -10°C). To dzialanie moze byc dodatkowo poprawione przez wylozenie drewnem wewnetrznych scian srodka transportowego. Poza tym znane jest rozmrazanie sypkich ladunków za pomoca promienników ciepla i innych urzadzen wytwarzajacych cieple gazy, oraz rozdrabnianie i wyrzucanie z pojemników zamrozonych materialów za pomoca odpowiednich urzadzen rozkruszajacych.W celu zapobiezenia zamrazania ladunków, wewnetrzne sciany weglarek wykladane sa plytkami polietylenowymi, przysrubowanymi lub przynitowanymi, folia polietylenowa lub spryskiwane sztucznymi tworzywami. Wszystkie te metody wykazuja swoiste wady. Spalanie brykietów zwieksza niebezpieczenstwo pozaru i wymaga zwiekszenia ilosci pracy recznej. Ogrzewanie elektryczne zwlaszcza w zimie, zuzywa duzo energii i jest bardzo drogie, a poza tym chodzi tu o zaburzenia. Przy wszelkich reperacjach wagony musza byc wycofywane z ruchu. Hale do odmrazania sa kosztownymi inwestycjami; stosowanie mokrej pary powoduje uszkadzanie lozysk i urzadzen hamulcowych.Stosowanie roztworów chlorków ziem alkalicznych prowadzi do zwiekszonej korozji pojemników transportowych, urzadzenia spryskujace musza byc stale kontrolowane, a ze wzgledu na przewodnictwo2 99 240 elektryczne roztworów soli powstaja zwarcia w przewodach elektrycznych. Poza tym ponizej -10°C takze wystepuja zamrozenia. Wykladanie drewnem jest bardzo pracochlonne i wymaga wiele drewna, który jako cenny surowiec jest potrzebny w innych galeziach gospodarki. Promienniki i inne urzadzenie wytwarzajace cieple gazy podatne sa na uszkodzenia i przedluzaja znacznie czas rozladowania. Mechanicznymi urzadzeniami rozladowujacymi uszkodzenia sa silnie pojemniki. Wykladanie plytami polietylenowymi jest kosztowne, materialochlonne i pracochlonne, a ich przysrubowywanie wzglednie przynitowanie prowadzi do silnego zwiekszenia korozjiwokól otworów.Folie polietylenowe staja sie w niskich temperaturach kruche i lamliwe, sluza wiec one na ogól jednorazowo. Wykladanie foliajest równiez drogie i pracochlonne.Spryskiwanie tworzywami sztucznymi wymaga kosztownych urzadzen, poza tym zwiekszaja one niebezpieczenstwo ognia przy robotach spawalniczych przy pojemnikach.Wedlug opisu patentowego NRD nr 41700 w celu usuniecia zbrylen i zamarznietego surowego wegla brunatnego, odpadów itp. stosuje sie ciekle woskowe emulsje, dyspersje wzglednie zawiesiny albo inne zwiazki parafinowe. Brak jest blizszych danych odnosnie zastosowanych wniosków i parafin, wobec czego informacje tam zawarte nie sa wystarczajace z technicznego punktu widzenia. Ponadto nie podaje sie jak stosuje sie srodek przy niskich temperaturach tak, aby sam srodek nie ulegal krzepnieciu i w ten sposób przestal nadawac sie do rozpryskiwania.Wymieniony w opisie patentowym NRD nr 71967 srodek rozdzielajacy zawiera jako skladnik nadtleniona parafine przy czym srodek ten stosuje sie do zupelnie innych celów, a ponadto silnie chlonie wode.W opisie patentowym ZSRR nr 332119 opisano wodny roztwór mieszaniny soli amonowych nasyconych kwasów tluszczowych sluzacy do zmniejszenia zbrylania pod wplywem zamarzania materialów sypkich. « Roztwory te nie tworza hydrofobowych warstw i nie wplywaja na zamarzanie materialów sypkich na powierzchni srodków transportowych.Celem wynalazku jest dostarczenie srodka, który zapobiegalby przymarzaniu i przyklejaniu wilgotnych ladunków sypkich do stalych plaszczyzn, a który nie mialby wymienionych wad. Zadanie to zostalo rozwiazane przez opracowanie srodka wedlug wynalazku, który zawiera powlokotwórczy i dobrze przylegajacy do stalych powierzchni hydrofobowy, niepolarny skladnik parafinowy, stanowiacy pozostalosc po oddestylowaniu lotnych kwasów karboksylowych z produktu utleniania powietrzem stalych weglowodorów parafinowych w procesie technicznej syntezy kwasów tluszczowych o dlugosci lancucha skladajacego sie srednio z 18—24 atomów wegla, temperaturze kropienia 40-50°C i liczbie kwasowej 40-70 mgKOH/g oraz frakcje naftowa z oleju ziemnego o temperaturze wrzenia 180—250°C i temperaturze zaplonu powyzej +55°C.Jako frakcje naftowa srodek moze zawierac produkt stanowiacy odciek po odparafinowaniu na sicie molekularnym oleju ziemnego albo silnikowy olej napedowy lub frakcje benzynowa o temperaturze krzepniecia ponizej minus 30°C.Stosunek obu skladników w mieszaninie jest zalezny od zadanej temperatury krzepniecia, to znaczy od temperatury w której srodek przeciw zamarzaniu i sklejaniu bylby rozpylany. Przy nizszych temperaturach zewnetrznych niepolarnego skladnika weglowodorowego, tworzacego powloke moze byc zmniejszone, a przy temperaturach wyzszych srodek moze zawierac wieksze stezenie skladnika wytwarzajacego powloke.Srodek przeciw zamarzaniu i sklejaniu wedlug wynalazku umozliwia znacznie skrócenie czasu rozladunku i trap^portu materialów sypkich przy niskich temperaturach. Zaoszczedza sie przy tym prace ludzka konieczna przy pbecnym stanie techniki w zimie przy rozladowywaniu i naprawach. Unika sie w szczególnosci sklejania odpadów gliniastych, rud i sypkich materialów w przemysle cementowym. Srodek przeciw zamarzaniu i sklejaniu mozna otrzymac bez duzych nakladów finansowych z tanich surowców wyjsciowych. Nie posiada on przewodnictwa elektrycznego i nie moze samym spowodowac zadnych zwarc w przewodach elektrycznych. Daje sie latwo rozpryskiwac w pojemnikach transportowych za pomoca taniego, prostego urzadzenia. Po spryskaniu tworzy na powierzchniach stalych, na przyklad na powierzchniach pojemników transportowych, dobrze przylegajaca trwala i nawet w bardzo niskich temperaturach (ponizej —20°C) silnie hydrofobowa i niemarznaca powloke. ¦ Przy k l ad. Skladnik tworzacy powloke 1 pochodzi z technicznej syntezy kwasów tluszczowych za pomoca utleniania powietrzem stalych parafin i jest pozostaloscia po oddestylowaniu lotnych tluszczowych kwasów karboksylowych. Posiada punkt kropienia od 40—50°C i liczbe kwasowa 40—70 mgkOH/g.Skladnikiem rozpuszczalnikowym 2 jest nafta oswietleniowa (temperatura wrzenia w zakresie 180-250°C; temperatura krzepniecia ponizej -40°C; temperatura zaplonu ponad +55°C.Skladnik 1 stapiano i mieszajac wymieszano ze skladnikiem 2 w takim stosunku, ze 1 tona gotowej mieszaniny zawiera 30% wagowych 1 i 70% wagowych 2. Mieszanina ta jest plynna do -25°C i daje sie rozpryskiwac. Bezposrednio po spryskaniu wewnetrznych powierzchni wagonu transportowego dla wegla99 240 3 brunatnego w temperaturze -I2°C powstaje dobrze przylegajaca, silnie hydrofobowa i mcmarznaca powloka.Zaleznosc pomiedzy temperatura krzepniecia srodka wedlug wynalazku a stosunkiem skladników 1 i 2 w nim zawartych przedstawia tablica I.Tablica I Skladnik (1) %wag. 40 50 Skladnik (2) .j%wag. 90 80 70 60 50 Temperatura krzepniecia ponizej -55 -45 -35 -14 -10 PL