Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywa¬ nia destylatów prózniowych wysokiej jakosci, na¬ dajacych, sie jako surowce do produkcji (mineral¬ nych olejów smarowych, oraz jako surowiec dla .procesów destrukcyjnych, przez zastosowanie re¬ akcji utleniania ciezkich destylatów prózniowych przed luib w czasie procesu ich redestylacjd i/lufo przed procesem rafinacji selektywnej.Destylaty prózniowe, zwlaszcza ciezkie np. wrza¬ ce w temperaturze powyzej 450°C, otrzymywane w procesie rozdestylowania pod zmniejszonym cisnieniem pozostalosci atmosferycznej ropy nafto¬ wej, poza cennymi skladnikami olejów smarowych oraz wymaganymi w surowcu dla krakingu katali¬ tycznego, zawieraja znaczne ilasci wielkoczastecz¬ kowych zwiajzków zywicznych i asfaltowych, po¬ siadajacych w swojej strukturze metale i siarke, co eliminuje mozliwosc wykorzystania tych desty¬ latów jako surowców do produkcji olejów smaro¬ wych wysokiej jakosci lub jako surowca dla kra¬ kingu katalitycznego.Powszechnie znane jest w przemysle rafineryj¬ nym wydzielanie tych zwiazków poprzez stosowa¬ nie procesów odasfaltowania i odzywJczania, za pomoca kwasu siairkowego lulb za pomoca nisko- czasteczkowych weglowodorów nasyconych, glów¬ nie n-alkanów np. propanem ((opisy patentowe USA Nr a 202 605 oraz Nr a 379 639). Znane sa tez sposoby usuwania tych zwiajzków za pomoca cieklych wyzszych weglowodorów parafinowych zawierajacych 5—10 atltJmów wegla w czasteczce (opisy patentowe USA Nr 3 2718 4115 i Nr 3 334043).Stosuje sie równiez procesy rafinacji selektywnej rozpuszczalnikami Jak np. furfurol, fenol, krezole.Jednak procesy odasfaltowania i odzywiczania za pomoca kwasu siarkowego sa oieekonomiczne i bardzo uciazliwe. Wada natomiast procesów od¬ asfaltowania propanem lub wyzszymi weglowodo¬ rami n-alkanowymi jest niedostateczne wydziela¬ ni nie niskoczasteczkowych zywic z weglowodorowej czesci destylatu, oraz niepozadanych zarówno w olejach jak tez w surowcu dla krakingu katali¬ tycznego wielopierscieniowych wejglowodorów aro¬ matycznych, które rozpuszczaja sie w tych roz- puszczalnikach. Równiez stosowanie bezposrednio rafinacji selektywnej posiada wady, gdyz duza czesc wymienionych weglowodorów przechodzi podczas procesu do rafiinaibu, pogarszajac jego ja¬ kosc.Stwierdzono, ze trudnosci tych mozna uniknac prowadzac proces wedlulg wynalazku, polegajacy na zastosowaniu reakcji utleniania ciezkich desty¬ latów prózniowych przed procesem ich redestyla- ciji lub w czasie tego procesu — w przypadku produkcji surowca dla procesów destrukcyjnych, lub przed procesem rafinacji selektywnej — w przypadku produkcji surowców do wytwarzania olejów smarowych.Wedlug wynalazku, jak przedstawiono w sche- maoiie filg. 1, ciezki destylat prózniowy A poddaje 987583 98758 4 sie w dowolnym reaktorze 1, najkorzystniej ruro¬ wym, utlenianiu powietrzem B, powietrzem wzlbo- gaiconym w tlen lub innym dowolnym utleniaczem np. KMn04, doprowadzanym oddzielnym przewo¬ dem, przy czym proces prowadzi sie pod cisnie¬ niem od 0,01 do 30 ata, w temiperatunze od 140 dp 400°C, w czaisie od 1 do 600 minut, korzystnie w obecnosci pary wodnej C, lub gazu obojetnego np. azotu, doprowadzanej ppd cisnieniem do 30 ata od¬ dzielnym przewodem lub lacznie ze .skladnikiem B.Nastepnie utleniony i odigazowany destylat D wjprowadza sie poprzez wymiennik ciepla 2 lub piec, do kolumny redestylacyjmej 3, gdzie zostaje poddany rozdestylowaniu na frakcje E lub E* oraz pozostalosc F. fW przypadku gdy uzyskuje sie frakcje E* — sizeroka, jest ona odprowadzana z ukladu, stano¬ wiac surowiec dla krakinlgu. katalitycznego. Nato¬ miast gdy uzyskiwane sa frakcje E — waskie, zo¬ staja one poddane procesowi rafinacji selektywnej w kolumnie 4, za pomoca rozpuszczalnika G, g|dzie uzyskuje sie racBinaty H i ekstrakty J. Pozolstalosc F z kolumny 3 wykorzystywana jest jako komjpo- nent oleju opalowego, surowiec dla (produkcji asfal¬ tu lub gotowy asfalt, lub surowiec do produkcji koksu naiftowego. Ratfinat H jest surowcem do produkcji olejów smarowych, a ekstrakt J kompo¬ nentem surowca do produkcji asfaltów, oleju opa¬ lowego lub sadzy.W przypaidku prowadzenia procesu utleniania wedlug schematu przedstawianego na fig. 2, w) ko¬ lumnie destylacyjnej 1, do której wprowadza sie destylat A, ppwietrze B lub .powietrze wzbogaco¬ ne w tlen lub inny utleniacz, oraz pare wodna C lub igaz obojetny, otrzymuje sie destylaty E, kiero¬ wane dalej do kolumny 4 lub frakcje E' stano¬ wiace surowiec dla krakingu katalitycznego oraz pozostalosc F.W prowadzonym wedlug wynalazku procesie utleniania ciezkich destylatów (prózniowych, zwiaz- ki /zywiczne policyfcliczne oraz skladniki nilsko- cizasteczkowe, bogate w metale i heteroatomy, ule¬ gaja polimeryzacji i kondensacji, tworzac zwiazki o wyzszym ciezarze czasteczkowym lub tez prze¬ ksztalcaja sie w asifalteny. Tym samym wzrasta wzgledna lotnosc destylatów prózniowych w sto¬ sunku do pozostalosci, przy jednoczesnym obniza¬ niu sie w tych destylatach zawartosci metali i siar¬ ki, które w procesie destylacji pozostaja w (pozo¬ stalosci F. Otrzymane destylaty, ze wzigledu na ni¬ ska zawartosc zwiazków metaloorganicznych oraz nizsza zawartosc siarki, stanowia odpowiedni suro¬ wiec dla procesów krakingu katalitycznego, jak równiez surowiec dla uzyskania w procesie rafi¬ nacji selektywnej wysok©jakosciowych rafinatów do produkcji olejów smarowych, o duzej wydaj¬ nosci procesu, gdyz nie wymalgaja one glebokiej rafinacji selektywnej.(Przyklady stosowania wynalazku.P r z yik l a d I. 1000 g ciezkiego destylatu o tem¬ peraturze poczatku wrzenia 455°C, otrzymanego w procesie rozdestylowania pod zmniejsizonym cisnie¬ niem pozostalosci atmosferycznej ropy naftowej, rozdestylowano na frakcje, których wlasnosci po¬ dano w tabeli.Przyklad II. 1000 g destylatu prózniowego opisanego w przykladzie I, poddano utlenianiu po¬ wietrzem w sposób ciagly, w reaktorze, rurowym w temperaturze 350°C, pod cisnieniem 1,0 ata w czasie 2 minut, w obecnosci azotu, a nastepnie utleniony destylat poddano rozdestylowaniu na frakcje, których wlasnosci podano w tabeli.Przyklad III. 1000 g destylatu prózniowego opilsanelgo w przykladzie I, poddano utlenianiu po¬ wietrzem w sposób ciagly, w relaktorze rurowym w temperaturze 220°C, pod cisnieniem 5,0 a|ta w" czasie 60 minut, w obecnosci azotu, a nastepnie utleniony destylat poddano rozdestylowaniu na frakcje, których wlasnosci podano w tialbeli.Przyklad IV. 1000 g destylatu prózniowego opisanego w przykladzie I, poddano utlenianiu po¬ wietrzem w isposób ciagly, w reaktorze rurowym w temperaturze 1i80°C, pod cisnieniem 30,0 ata w czasie 600 minut, w obecnsci azotu,, a nastejpnie utleniony destylat poddano rozdestylowaniu na frakcje, których wlasnosci podano w tabeli.Tabela Przyklad frakcja wrzaca do 490° wydajnosc w °/o wagowych h70D wiskaznik lepkosci zawiartosc V iw ppm zawartosc Ni w (ppm zawartosc Fe w p(pm frakcja. 1 wrzaca W 4jg0^5i25°C wydajnosc W Vo wagowych h'7°D wiskaznik lepkosci zawartosc V w ppm zawartosc iNi w (ppm zawartosc iPe w ip|pm (pozostalosc (po destylacji Iwydajnosc w °/o wagiowyich ae|pkoscV ao°Cwcst 1 ii. 26,0 1,4972 €1,5 0^015 0,il6 M 97 y0 1,50116 42,8 0,076 0,30 1J5 3^5 L26 II 27,5 1,4970 60,0 0,105 040 o,ao 36/) 11,60115 44y0 0,0(5 0A5 0,90 &6,0 150 w 26,5 1,4960 611,0 0^).5 0,07 0,60 '35,0 1,5010 46,(0 0,05 0,00 0,80 38,0 * 220 IV 21fi 1,4950 60y5 0,0(5 0,011 0,5 ,34,0 1,5010 47,5 0,05 0^34 0j5 38,5 277 15 98758 6 mi c F f , —r^ 6 ^^^^^^ 4 H 3 , PL