Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do spawania rur na montazu, o dlugich i skomplikowanych ksztal¬ tach, gdzie niemozliwe jest nadanie rurze ruchu obrotowego a miejsce dookola ruiy jest ograniczone. Urzadzenie jest przeznaczone zwlaszcza dla rur stopowych, kwasoodpornych, spawanych metoda TJG, gdzie bardzo wazna rzecza jest równomierne prowadzenie palnika i spoiwa, co przy recznym operowaniu sprzetem jest niemozliwe.Znane sa urzadzenia do pólautomatycznego, badz tez automatycznego spawania rur, sa one jednak przysto¬ sowane do takich warunków, ze rura jest obracana pod palnikiem czy elektroda. Urzadzenia te moga byc stosowane tylko do luznych odcinków prostych. Jesli trzeba polaczyc rury przebiegajace pomiedzy urzadzenia¬ mi na montazu, trzeba wykonywac spoiny recznie, co jest czasem utrudnione z powodu ograniczonego dostepu a przy spawaniu metoda TJG, która trzeba stosowac do stali stopowych, prawie niemozliwe. Laczenie luznych odcinków gietych tez zwykle trzeba wykonywac recznie.Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia do wykonywania spoin rurowych bez potrzeby nadawania rurze ruchów obrotowych, bez potrzeby wysuwania rury z urzadzenia po spawaniu, z zapewnieniem automatycz¬ nego prowadzenia palnika i automatycznego podawania spoiwa. Urzadzenie powinno umozliwic wykonywanie zlacz w miejscach trudnodostepnych, ciasnych, w których odstep spawanej rury od przeszkody, na przyklad sciany czy nastepnej rury wynosi kilkanascie centymetrów, ponadto urzadzenie musi pracowac w kazdym polo¬ zeniu, spawanej rury. Cel ten osiagnieto przez zastosowanie urzadzenia skladajacego sie z okraglego, dzielonego wzdluz osi korpusu stalego, któiy mozna nalozyc i ustalic na spawanej rurze. W korpusie stalym osadzony jest równiez dwudzielny korpus obrotowy, który uruchamiany jest silniczkiem elektrycznym i przekladnia zebata.Na korpusie obrotowym osadzony jest suport z palnikiem, oraz beben ze spoiwem napedzany silniczkiem elek¬ trycznym. Suport wyposazony jest w mechanizmy .umozliwiajace regulowanie polozenia palnika, przesuwanie go wzdluz osi rury, w poprzek osi oraz pochylanie w obu kierunkach. Prad elektryczny do palnika i silników doprowadzany jest przez pierscien slizgowy umieszczony na czesci obrotowej. Rozwiazanie takie umozliwia nalozenie urzadzenia na rure, ustalenie go na niej, ustawienie palnika nad spoina we wlasciwej odleglosci i pod wlasciwym katem, a po wlaczeniu pradu korpus obrotowy bedzie przesuwal palnik dookola rury nad zlaczem i wykona warstwe spoiny.- 98 304 Przy laczeniu rur grubosciennych konieczne jest wykonanie kolejne kilku, a czasem kilkunastu warstw spoiny. Po zakonczeniu jednego obwodu trzeba wylaczyc prad, ustawic palnik w nowe polozenie i wykonac nastepna warstwe. Polozenie palnika ustalone raz na poczatku zachowuje sie przez caly obwód, gdyz urzadzenie wycentrowane jest na rurze. Zarówno ruch palnika, jak podawanie spoiwa dzieki zastosowaniu napedów mecha¬ nicznych, sa ustalone, jakosc spoiny jest dzieki temu bardzo jednorodna. Przetop do wnetrza rury jest minimalny i nie wplywa w znaczacy sposób na wielkosc przekroju.Urzadzenie jest latwo rozbieralne, nadaje sie do stosowania na montazach. Mozna je stosowac do spawania w oslonie gazowej, na przyklad metoda TJG, elektroda wolframowa w oslonie argonowej. Waz doprowadzajacy argon dolacza sie do palnika bezposrednio w czasie pracy owija sie on na rurze. W czasie przerw na przestawianie palnika mozna go odlaczac i odwijac. Silnik obrotu korpusu z suportem palnika, oraz silnik napedu podawania spoiwa sa silnikami pradu stalego wlaczonymi w ukladzie potencjometrycznym, co pozwala na plynna regulacje ich obrotów. Dó wygaszania luku zastosowano specjalny uklad oporów wlaczanych kolejno przez przekazniki w szereg z pradem spawania. Pozwala to na stopniowe zmniejszanie luku i unikniecie powstawania zaglebienia w spoinie w miejscu naglego przerwania luku. Urzadzenie mozna stosowac do róznych materialów i zapewnia ono wykonanie bardzo równomiernych polaczen, jakoscia znacznie przewyzszajacych spoiny reczne.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, w którym fig. 1 przedsta¬ wia urzadzenie w przekroju podluznym, a fig. 2 — schemat polaczen oporów do wygaszania luku.Dwudzielny korpus staly 1 wraz z osadzona na nim tarcza zebata 2, nalozony jest na wkladki centrujace 3, umieszczone na rurze spawanej 4. Wszystkie te elementy sa dwudzielne tak jak korpus, co umozliwia zakladanie ich i zdejmowanie w dowolnym miejscu. Wkladki 3 sa dopasowane zewnetrzna srednica do korpusu, a wewne¬ trzna do rury. Po zlozeniu sa dociagane srubami do korpusu, co powoduje zacisniecie powierzchni stozkowych i ustalenie polaczenia rury, wkladek i korpusu. Korpus staly 1 spina sie na bokach zamkami, z których jeden moze miec forme zawiasy. W korpusie stalym 1 umieszczony jest dwudzielny korpus obrotowy 5, z kólkiem zebatym napedu obrotu 6, uruchamianym przez silnik 7, za posrednictwem przekladni redukujacej 8. Kólko napedu obrotu 6 wspólpracuje z tarcza zebata 2 ustawiona w korpusie stalym 1. Na korpusie obrotowym 5 osadzony jest suport ruchu podluznego 9 i poprzecznego 10 z ramieniem l1. Ramie 11 ma przegub wychylny 12, za posrednictwem którego polaczone jest z plyta 13. Suporty 9 i 10 umozliwiaja regulacje polozenia plyty w stosunku do osi rury i do jej zlacza. Na plycie 13 osadzony jest palnik 14, silnik podawania spoiwa 15, rolka podawania spoiwa 16, rolka dociskowa 17 i beben zapasu spoiwa 18. Rolka 16 napedzana przez silnik 15 doprowadza drut spoiwa do luku wytwarzanego przez palnik. Prad do silników czesci obrotowej doprowadzony jest z czesci stalej przez pierscien slizgowy 19. Przegub wychylny 12 ma os ustawiona na wysokosci spoiny, co umozliwia ustawienie palnika pod zadanym katem. Tak wiec przez zastosowanie suportów 9 i 10, oraz przegubu 12 osiagnieto mozliwosc ustawiania palnika dokladnie nad spoina i pod dowolnym katem wzgledem niej.Po ustawieniu urzadzenia wlacza sie prad i puszcza gaz obojetny wezem do palnika. Wytwarza sie luk elektryczny i zaczyna spawanie. Silnik podawania spoiwa 15 obraca rolke podawania 16, która podaje drut elektro¬ dy z bebna zapasu 18. Rolka podawania 16 ma na obwodzie rowek moletowany, co zapewnia przesuwanie elektrody bezposlizgowo, ze stala predkoscia. Jednoczesnie silnik obrotu 7 zaczyna obracac kólko 6 i zaczyna sie ruch obrotowy korpusu obrotowego 5, a z nim suportów 9, 10 i plyty 13 z palnikiem 14 dookola rury. Po wykonaniu pelnego obrotu urzadzenie zatrzymuje sie dla korekty ustawienia palnika, lub tez dla zdjecia urzadze¬ nia jesli spoina jest zakonczona.Uklad wygaszenia luku elektrycznego sklada sie z szeregu oporów o wartosciach majacych sie do siebie jak liczby 2:1:0,5:0,25:0,25. W czasie normalnej pracy opory sa odpowiednio pozwierane stycznikami. Przed wylaczeniem luku, w odstepach parosekundowych rozlacza sie kolejne styki oporów. Powoduje to stopniowe zmniejszanie sie luku i wypelnienie dolka w spoinie pod palnikiem. Zakonczenie spoiny jest dzieki temu równo- mierniejsze. Uklad ten moze byc tez stosowany przy spawaniu rury cienkosciennej, kiedy zalezy nam na zmniej¬ szeniu luku, dla unikniecia przegrzania materialu.Urzadzenie wedlug wynalazku moze byc konstrukcyjnie rozwiazane wedlug wyzej opisanych zasad dla rur o srednicach zawartych w pewnych zalozonych granicach. Dla kazdorazowej okreslonej srednicy zewnetrznej rury nalezy wtedy wykonac specjalne wkladki centrujace 3, przykladowo urzadzenie skonstruowane dla rur o srednicy od 20 do 51 milimetrów musi miec zapewnione miejsce od obwodu rury do najblizszej przeszkody nie wiecej niz 100 milimetrów, a wzdluz rury okolo 300 milimetrów. Urzadzenie nadaje sie do spawania rur z róznych materialów szczególnie metoda TJG, grubosciennych, stopowych.98 304 3 PL