zastrzezenia higieniczne powo¬ duja, ze w praktyce wspomniana metode stosuje sie jedynie w przypadkach klasyfikacji calych pól¬ tusz lub elementów póltuszy przed wykrawaniem miesa. Kolejna metoda polega na subiektywnym szaco¬ waniu zawartosci tluszczu w miesie przez wyszko¬ lonego w tym zakresie pracownika. Jest to metoda bardzo niedokladna. Pewna poprawe w doklad¬ nosci szacowania uzyskuje sie dostarczajac ocenia¬ jacemu graficznych wzorów miesa o okreslonym skladzie tkankowym. w Poprawa dokladnosci osza¬ cowan dotyczy jednak tylko miesa o zblizonym skladzie do wzorcowego. Skuteczna obiektywizacje oszacowania zawartosci tkanki tluszczowej w mie¬ sie uzyskuje sie poprzez stosowanie szablonu inte¬ gracyjnego. W tym przypadku blad oszacowania maleje do srednio okolo 2,2%. Wiekszy blad zda¬ rza sie w przypadkach miesa silnie sciegnistego, gdyz trudno jest rozróznic pod szablonem biala tkanke tluszczowa od równiez bialej tkanki lacz¬ nej, oraz w przypadku badania surowca o specy¬ ficznym warstwowym ukladzie tkanek jak np. bo¬ czek. Zadna z. omawianych metod nie nadaje sie do automatyzacji eliminujacej pobieranie, homoge¬ nizowanie i analizowanie lub czasochlonne i malo dokladne subiektywne szacowanie skladu dla stan¬ daryzacji miesa. Sposób wedlug wynalazku opiera sie na calko¬ wicie innych zasadach i eliminuje wiekszosc man¬ kamentów wystepujacych w opisanych metodach oraz pozwala na calkowite zautomatyzowanie pro¬ cesu pomiarowego. Istota wynalazku polega na stworzeniu systemu 1109 4 integracyjnego opartego na wielokrotnie powtarza¬ nych instrumentalnych testach rozrózniania tkan¬ ki miesniowej od tkanki tluszczowej wykonywa¬ nych w lub na zminimalizowanych obszarach ka- 5 walków miesa stanowiacych badany obiekt, wedlug programu zabezpieczajacego losowy wybór testo¬ wanych obszarów i ustaleniu proporcji wyników testów charakterystycznych dla obu tkanek. Scisla korelacja miedzy zawartoscia tkanki tluszczowej io i zawartoscia tluszczu oznaczanego chemicznie poz¬ wala na posrednie, ale wystarczajaco dokladne okreslenie ilosciowe zawartosci tluszczu w miesie. Istotne znaczenie dla technicznej sprawnosci urzadzenia wedlug wynalazku i dokladnosci pomia- iy rów ma fakt wykonywania testów na zminimali¬ zowanych obszarach kawalków miesa, które dzieki temu przejawiaja wlasciwosci albo jednej albo dru¬ giej tkanki. Fozwala to na stosowanie testów ja¬ kosciowych latwych do technicznego oprzyrzado- 20 wania. Sposób wedlug wynalazku opiera sie na wyko¬ rzystaniu faktu istnienia róznic we wlasciwosciacii fizycznych tkanek miesniowej i tluszczowej poz¬ walajacych na obiektywne rozpoznanie tkanki 2o miesniowej od tkanki tluszczowej. Taka wlasci¬ woscia moze byc rózne przewodnictwo elektryczne, rózna zdolnosc odbicia swiatla widzialnego, rózny stopien absorpcji promieniowania mikrofalowego i rózna podatnosc na mechaniczne odksztalcenie. Wy- 30 brany parametr nie musi scisle funkcyjnie zalezec od procentowej zawartosci tluszczu czy innych skladników w tkance jak równiez nie musi byc - niezalezny od warunków zewnetrzych jak tempe¬ ratura, cisnienie atmosferyczne, wilgotnosc powiet- 35 rza ani czynników powodujacych zmiennosc samej tkanki, jak zawartosc np. mikroelementów, stopien swiezosci, zoologiczne i anatomiczne pochodzenie tkanki miesniowej czy tluszczowej. Pomiar zawar¬ tosci tkanki tluszczowej wedlug wynalazku polega 40 na wielokrotnym mechanicznym powtarzaniu fi¬ zycznego pomiaru rozrózniania tkanki tluszczowej od pozostalych i zliczaniu wszystkich przypadków jednakowego wyniku pomiaru tj. przypadków w których obiekt badany wykazal cechy tkanki 45 tluszczowej w stosunku "do wszystkich przeprowa¬ dzonych pomiarów. Urzadzenie wedlug wynalazku jest uwidocznione w. przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia budowe sondy pomiarowej so a fig. 2 uproszczony schemat calego urzadzenia. Podstawowa czescia urzadzenia jest sonda 1 lub zespól sond wprawianych w ruch przez uklad na¬ pedowy 2 w taki sposób by kolejne sondy dotykaly badanych kawalków miesa 3. Badane mieso poru- 55 sza sie w stosunku do ukladu sond tak by sondy dotykaly kolejno róznych kawalków miesa lub róz¬ nych tych samych kawalków miesa. Do tego sluzy transporter, którego tasme oznaczono na rysunku cyfra 4. Zespól sond polaczony jest przewodami ele- 60 ktrycznymi 5 z ukladem elektromagnetycznym lub elektronicznym 6 ten zas moze byc polaczony do¬ datkowo z komputerem. Sonda pomiarowa 1, której budowe przedstawio¬ no na fig. 1 sklada sie z korpusu 7 w którym za- 65 mocowane sa elektrody 8. Korpus sondy zamoco- \98 109 wany jest na ramieniu 9 laczacym sonde z reszta urzadzenia i sluzacym do wprawiania sondy w ruch posuwisty z góry do dolu i z dolu do góry. Korpus sondy znajduje sie w sztywnej oslonie 10 utrzy¬ mywanej w dolnym polozeniu dzieki sprezynie 11. W dole oslony sa wywiercone otwory 12 przez które przechodza elektrody 8 w przypadku gdy oslona korpusu sondy w czasie jej ruchu z góry na dól napotka na przeszkode, w postaci kawalka miesa. Ruch oslony korpusu sondy w stosunku do korpusu sondy, w czasie którego odslaniaja sie elektrody powoduje jednoczesne zadzialanie wy¬ lacznika elektrycznego 13. Poprzez ramie 9 wypro¬ wadzone sa przewody elektryczne 5 do elektrod 8 oraz od wylacznika 13 do ukladu elektro-magne- tycznego lub elektronicznego 6. Istotna czesc skladowa urzadzenia stanowi uklad elektromagnetyczny luta elektroniczny zawierajacy zespól co najmniej dwóch liczników impulsów 14 z których jeden liczy ilosc wykonywanych testów polegajacych na zetknieciu elektrod 8 z miesem. Licznik ten sterowany jest wylacznikiem 13. Drugi licznik zlicza ilosc zwarc elektrod poprzez tkanke miesniowa — czyli z posród wszystkich zetkniec elektrod z kawalkami miesa, zlicza te dla których dzieki wiekszemu przewodnictwu tkanki miesnio¬ wej od tkanki tluszczowej obwód zostal zamkniety w sensie elektrycznym to jest poplynal prad ele¬ ktryczny o natezeniu wystarczajaco duzym aby spowodowac akcje licznika. Odpowiednio dobiera¬ jac elementy ukladu mozna dowolnie ustalac gra¬ niczna wartosc opornosci warstwy tkanki stykaja¬ cej sie z elektrodami dla której licznik zaczyna liczyc impulsy, inaczej reagujac na tkanke mies¬ niowa i inaczej na tkanke tluszczowa. Napiecie zasilajace, czestotliwosc oraz natezenia pradów plynacych w ukladach dobiera sie tak by wyklu¬ czyc niebezpieczenstwo porazen oraz nie uszkodzic badanego miesa. Mozliwa jest odmiana urzadzenia w której zamiast osobnego ukladu zliczajacego wszystkie kolejne zetkniecia sondy z kawalkami miesa stosuje sie jeden uklad polaczony z elektro¬ dami zawierajacy dwa liczniki ale o róznej czu¬ losci progowej. Dzieki takiemu zróznicowaniu czu¬ losci jeden licznik zlicza wszystkie zetkniecie ele¬ ktrod z miesem niezaleznie od pomiaru sygnalu, natomiast drugi tylko te w których nastapil wyz¬ szy lub nizszy sygnal od zadanego. Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest oparcie metody pomiaru na najbardziej rozpowszechnio¬ nym w cybernetyce ukladzie zerojedynkowym roz¬ rózniajacym tylko dwa stany — impuls i brak im¬ pulsu co pozwala na sprzezenie urzadzenia z róz¬ nymi komputerowymi systemami rejestrujacymi i przetwarzajacymi dane oraz umozliwia programo¬ wane sterowanie surowcami i procesami technolo¬ gicznymi przetwórstwa miesnego. Warunkiem dzialania ukladu jest wymuszenie ruchu kawalków miesa w stosunku do sondy lub zespolu sond, tak by elektrody kolejno stykaly sie z róznymi kawalkami miesa lub róznymi miejsca¬ mi tych samych kawalków wchodzacych w sklad badanej partii surowca. Najprostszym sposobem jest ustawienie sond ponad mechanicznym trans¬ porterem specjalnie do tego celu przeznaczonym lub normalnie stosowanym do potokowego transpor¬ tu miesa w zakladach przetwórczych. Sprezenie urzadzenia z ukladem sterujacym ruchem transpor¬ tera umozliwia zestawienie standartowych szarz 5 surowca lub tez ciagla rejestracje skladu tkanko- m wego przeplywajacego transporterem surowca. Dla tego celu korzystne jest takie dobranie czestotli¬ wosci pomiarów by dla poszczególnych partii su¬ rowca wykonywac je w seriach po 100, 1000 lub 10 10 000 tak by z ukladu zliczajacego mozna bylo uzyskac wynik bezposrednio w procentach tkanki tluszczowej bez dodatkowych dzialan rachunko¬ wych. Na fig. 2 przedstawiono schemat urzadzenia po- 15 kazujacy tasme przenosnika 4 wprawiajaca kawal¬ ki miesa w ruch w kierunku prostopadlym do plaszczyzny rysunku. Odpowiedni dobór konstru¬ kcji transportera moze zapewnic jedno, lub wielo¬ warstwowe ulozenie kawalków miesa i zabezpie- *° czyc przed wzajemnymi kolizjami ruchu sond i miesa. Zastrzezenia patentowe 25 1. Sposób okreslania zawartosci tkanki tluszczo¬ wej i tluszczu w miesie, znamienny tym, ze na kawalkach miesa wchodzacych w sklad partii su¬ rowca wykonuje sie wielokrotnie test jakosciowy, 30 rozrózniajacy lokalnie, w ograniczonym obszarze, w warstwach powierzchniowych tkanke miesniowa od tkanki tluszczowej, oparty na róznych jakoscio¬ wych wlasciwosciach fizycznych obu tkanek, takich jak rózne przewodnictwo elektryczne, rózne wlas- 3o ciwosci dielektryczne, rózna zdolnosc absorpcji i odbicia promieniowania elektromagnetycznego i róz¬ ne wlasciwosci mechaniczne oraz osobno zlicza sie ilosc pomiarów wyróznionych odpowiednio wyso¬ kim lub niskim sygnalem w stosunku do pozosta- 4° lych oraz wszystkie sygnaly, zas ze stosunku uzys¬ kanych w ten sposób liczb wnioskuje sie o pro¬ centowym udziale tkanki tluszczowej lub tluszczu w miesie, przy czym w czasie pomiaru mieso przemieszcza sie w stosunku do tego elementu 45 urzadzenia, który przez posredni lub bezposredni kontakt z miesem dokonuje pomiaru, tak ze pomiar jest wykonywany na coraz to innych kawalkach miesa lub na coraz to innych, miejscach tego sa¬ mego kawalka miesa. 50 2. Urzadzenie do okreslania zawartosci tkanki tluszczowej i tluszczu w miesie, znamienne tym, ze sklada sie z jednej lub kilku sond (1) wyposa¬ zonych w elektrody (8) lub inne elementy detek¬ cyjne powodujace wywolanie odmiennego sygnalu 55 w przypadku powstania posredniego lub bezposred¬ niego kontaktu z tkanka miesniowa, a nie powodu¬ jace wywolanie takiego samego sygnalu w przy¬ padku zetkniecia z tkanka tluszczowa, jak i insta¬ lacji wywolujacej odrebny sygnal przy kazdym 60 powstaniu posredniego lub bezposredniego kontaktu elektrody (8) z badanym obiektem oraz z przynaj¬ mniej dwu liczników liczacych sygnaly (14) w cza¬ sie dzialania urzadzenia. 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, - 65 ze zamiast osobnego ukladu zliczajacego wszystkie98109 7 8 kolejne posrednie lub bezposrednie zetkniecia ele- czony z sondami (1), zawierajacy dwa liczniki (14) ktrod (8) lub innych elementów detekcyjnych z ka- o róznej czulosci progowej, walkami miesa (3), stosuje sie jeden uklad pola- FIG.