Opis patentowy opublikowano: 31.08.1978 97820 MKP B29h 21/00 B29c 17/10 Int. Cl2. B29H 21/00 B29C 17/10 Twórcywynalazku: Jerzy Kowalewski, Zygmunt Polito Uprawniony z patentu tymczasowego: Dolnoslaskie Zaklady Metalurgiczne „Dozamet", Nowa Sól (Polska) Wiertlo Wynalazek dotyczy wiertla przeznaczonego do wiercenia otworów w materialach elastoplastycznych^ zwlaszcza w gumie i pracujacego w polaczeniu z obrabiarkami, w których wiertlo wykonuje co najmniej ruch posuwowy. Wiercenie otworów w materialach elastoplastycznych, a wiec równiez i w gumie, zwiazane jest do tej pory z powaznymi trudnosciami wynikajacymi glównie z wlasciwosci fizycznych skrawanego materialu. Uzywane obecnie do tego celu wiertla krete lub wiertla do kanalów nadaja sie jedynie do wiercenia niewielkich otworów, poniewaz przy wierceniu wiekszych momentalnie sie zacieraja. W tych przypadkach maja wiec zastosowanie inne metody obróbki, jak np. przepalanie lub przebijanie, które sa malo wydajne lub tez powoduja powstawanie zagrozen. Wynalazek niniejszy ma na celu opracowanie wiertla o udoskonalonej konstrukcji, nadajacego sie do wier¬ cenia w gumie otworów o wiekszych srednicach. Cel ten osiagnieto dzieki temu, ze na dolnej krawedzi czolowej tulejki, stanowiacej czesc robocza wiertla, wykonane sa dwie pochyle krawedzie tnace, rozdzielone dwoma, nacietymi na powierzchni tulejki, ukosnymi rowkami odprowadzajacymi, z których jeden laczy sie z, równiez nacietym na powierzchni tulejki i dochodzacym do jej otworu osiowego, otworem wylotowym, przy czym otwór osiowy zakonczony jest, dochodzaca do górnej krawedzi otworu wylotowego, powierzchnia slizgowa - stanowia¬ ca fragment powierzchni czaszy kulistej. Ponadto obie krawedzie tnace pochylone sa w tym samym kierun¬ ku - przeciwnym do kierunku obrotu wiertla - i pod tym samym katem a wynoszacym 3* 10° oraz, ze ukosne rowki odprowadzajace nachylone sa w kierunku przeciwnym do obrotu wiertla pod katem j3 spelniajacym nierównosc 0° < 0 < 30° i wynoszacym korzystnie 10 -s- 20°. Wiertlo wedlug wynalazku umozliwia wiercenie otworów w gumie o srednicach przekraczajacych 20 mm. Jest to o tyle istotne, ze otwory o takich srednicach wykonane sa najczesciej w wykladzinach gumowych, stoso¬ wanych w duzych ilosciach- jako material dzwiekochlonny lub uszczelniajacy - w róznego rodzaju mechaniz¬ mach i urzadzeniach, zwlaszcza odlewniczych. Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, którego fig. 1 przedstawia wiertlo w widoku od strony otworu wylotowego a fig. 2 - wiertlo w czesciowym przekroju osiowym.97 820 Wiertlo przedstawione na rysunku, zawiera walcowa czesc chwytowa 1 oraz polaczona z nia, czesc robo¬ cza — wykonana w postaci tulejki 2. Na dolnej krawedzi czolowej tej tulejki wykonane sa dwie pochyle krawe¬ dzie tnace 3, przedzielone dwoma ukosnymi rowkami odprowadzajacymi 4. Obie krawedzie tnace pochylone sa w tym samym kierunku — przeciwnym do kierunku obrotu wiertla — pod katem a wynoszacym 3 -r 10°. Rów¬ niez oba rowki odprowadzajace 4 nachylone sa w kierunku przeciwnym do obrotu wiertla pod katem fi spelniaja¬ cym nierównosc 0° ru wylotowego 5, który naciety jest na powierzchni tulejki 2 w ten sposób, ze laczy sie z otworem osiowym 6. Otwór ten zakonczony jest w poblizu czesci chwytowej 1 powierzchnia slizgowa 7 -- stanowiaca fragment po¬ wierzchni czaszy kulistej, która laczy sie plynnie z górnymi krawedziami otworu wylotowego. Podczas pracy wiertlo obraca sie dookola swojej osi i równoczesnie zaglebia sie ruchem posuwowym w kierunku poosiowym. Punkty wierzcholkowe obu krawedzi tnacych 3 zdzieraja jednoczesnie dwie warstwy skrawanego materialu, które sa wypychane otworem osiowym 6 do góry. Podczas tego ruchu dochodzi on do powierzchni slizgowej 7. Slizgajac sie po niej, zostaje stopniowo wypychany przez otwór wylotowy 5 na zewnatrz wiertla, tworzac w ten sposób miejsce dla nastepnych warstw skrawanego materialu. PL