Przedmiotem wynalazku jest sposób tlumienia drgan wielkiej czestotliwosci w glowicy jonizacyjnej, do pomiaru niskich i bardzo niskich cisnien. Glowice te sa lampami zawierajacymi katode, siatkowa anode o do¬ datnim wzgledem katody potencjale, oraz kolektor jonów o potencjale ujemnym wzgledem katody. Ten zestaw elektrod otoczony jest czwarta elektroda przyjmujaca potencjal swobodny wskutek równowagi dodatnich i ujem¬ nych ladunków, lub potencjal scisle okreslony wskutek polaczenia galwanicznego z odpowiednim punktem ukladu zasilajacego.Znane sa trzy sposoby tlumienia drgan w glowicach jonizacyjnych. Pierwszy z nich polega na zmniejszaniu natezenia pradu elektronowego do wartosci mniejszej niz wartosc odpowiadajaca progowi generacji. Powoduje to jednak zmniejszenie pradu jonowego, bedacego sygnalem wyjsciowym glowicy jako przetwornika cisnienia, a ponadto zwieksza uchyby wywolane desorpcja elektronowa.Sposób drugi polega na stosowaniu kondensatorów odsprzegajacych oraz kabli zasilajacych o odpowiedniej dlugosci. Poniewaz jednak drgania zwiazane sa bardziej z czasem przelotu elektronów w glowicy niz z jej obwo¬ dem zewnetrznym, wiec jest to sposób malo skuteczny, a poza tym wymaga doboru dlugosci kabli oddzielnie dla kazdej glowicy i dla kazdego rodzaju drgan.Trzeci sposób opisany w opisie patentowym nr 74071 pt. „Sposób usuwania niepozadanych generacji wiel¬ kiej czestotliwosci w prózniomierzowych glowicach jonizacyjnych" polega na przylozeniu do elektrody ekranu¬ jacej potencjalu o 20% nizszego od jej potencjalu swobodnego. Sposób ten nie moze byc stosowany do glowic triodowych, poniewaz kolektor jonów tych glowic skutecznie ekranuje obszar glowicy, w którym oscyluja elektrony. Obnizenie potencjalu samego kolektora jonów powoduje znaczne zmniejszenie czulosci glowicy.Sposób ten nie moze byc równiez stosowany w przypadku, gdy mierzony jest swobodny potencjal kolektora jako wielkosc proporcjonalna do logarytmu cisnienia. Poza tym sposób ten jest niepraktyczny w przypadku, gdy potencjal elektrody ekranujacej jest nizszy niz potencjal kolektora, gdyz powoduje duze uchyby pomiarowe w zakresie niskich cisnien.Celem wynalazku jest zapewnienie pracy glowicy jonizacyjnej bez wzbudzenia drgan wielkiej czestotliwosci nawet przy maksymalnych wartosciach pradu lampy stosowanych w praktyce.? 97 803 Istota wynalazku polega na tym, ze w glowicy stosuje sie uklad elektrod o odpowiedniej asymetrii. Asyme¬ tria ta moze polegac na zwichrowaniu wzgledem siebie osi elektrod, na przesunieciu równoleglym osi jednej z elektrod wzgledem osi symetrii ukladu elektrod. Mozna tez stosowac elektrody o zróznicowanych ksztaltach geometrycznych np. anoda cylindryczna a kolektor stozkowy, lub jedna z elektrod ma przekrój kwadratowy, a druga kolowy. Dzieki takiej konstrukcji elektrod czas przelotu elektronów w obszarach glowicy zawartych miedzy dwoma przekrojami promieniowymi jest niejednakowy, gdyz rózna jest odleglosc w tych obszarach miedzy anoda a elektroda ja otaczajaca. W zwiazku z tym warunki generacji moga byc spelnione tylko w jednym z tych obszarów, anie w calej glowicy, ze wzgledu na to, ze dla pokrycia strat w generatorze niezbedna jest dostateczna ilosc emitowanych elektronów w obszarze glowicy, w której powstaja drgania musi byc wieksza koncentracja elektronów. Przy takiej konstrukcji elektrod drgania powstaja wiec przy wiekszym natezeniu pradu elektronowego w glowicy.Sposób wedlug wynalazku zostanie wyjasniony przykladowo w oparciu o rysunek, na którym fig. 1 przed¬ stawia schematycznie przekrój glowicy jonizacyjnej typu triodowego z tlumieniem drgan wielkiej czestotliwosci, natomiast fig. 2 — charakterystyke natezenia pradu generacji Isg w zaleznosci od stopnia asymetrii ukladu elektrod, przy napieciu 150 V, co jest wartoscia optymalna przy pomiarze cisnien.W glowicy jonizacyjnej przedstawionej na fig. 1 zastosowano asymetryczne umieszczenie zespolu anody siatkowej 2 i katody 1 wzgledem kolektora 3 przy czym osie anody i kolektora pozostaja równolegle. Elektrody te otoczone sa umieszczona po wewnetrznej stronie banki glowicy elektroda ekranujaca 4.Stopien asymetrii powyzszej glowicy mozna okreslic jako stosunek przesuniecia osi kolektora wzgledem osi asymetrii ukladu do mozliwie maksymalnego jej przesuniecia wzgledem osi ukladu.Jak wynika z charakterystyki przedstawionej na fig. 2 w glowicy wedlug przykladu wykonania drgania wielkiej czestotliwosci wzbudzaja sie przy stopniu asymetrii wiekszym od 0,8 przy natezeniu pradu generacji wiekszym od lOmA. Dla glowicy symetrycznej o wspólczynniku asymetrii równym zero, natezenie pradu generacji wynosi 1,3 mA. Glowica o asymetrycznym ukladzie elektrod zapewnia wiec stabilna prace w zakresie wiekszych wartosci natezen pradu generacji niz w przypadku tradycyjnego ukladu symetrycznego. PL