Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia plaszcza futrzanego.Do wytwarzania wyrobów futrzanych, takich jak plaszcze i temu podobne, z malych zwierzat futer¬ kowych takich jak pizmowce, norki, barany astra- s chanskie i inne, stosuje sie glównie dwa sposoby.Jeden z tych sposobów polega na zszywaniu calych skór lub kawalków ulozonych obok siebie. Sposób ten jest bardzo prosty, lecz ma wady spowodowane znacznymi stratami surowca, oraz z powodu licz- io nych szwów. Wyglad zewnetrzny artykulów wy¬ konanych tym sposobem jest nieestetyczny ze wzg¬ ledu na liczne szwy, które czesto sa widoczne.Inny znany sposób polega na sztukowaniu kawal¬ ków skóry wycietej w liczne zabki w ksztalcie V. 15 Zabki te sa zeszywane jedne z drugimi w taki spo¬ sób, ze zewnetrzny wierzcholek V jednego zabka jest umieszczony w pewnej odleglosci od wewnetrznego wierzcholka V sasiedniego zabka. Sposób ten po¬ zwala otrzymac futrzarski artykul ubraniowy, 20 przedstawiajacy estetyczny wyglad, skutkiem tego, ze szwy sa ukryte, oraz ze mozna wykonac pasy znacznej dlugosci, zlaczone razem zabkami, pocho¬ dzace z tej samej lub podobnej skóry. Sposób ten ma jednak wade, gdyz jest pracochlonny, wymaga 25 wykwalifikowanej kadry technicznej i powoduje znaczne straty surowca.Celem wynalazku jest unikniecie wad znanych sposobów, przez opracowanie sposobu wytwarzania plaszcza futrzanego, który zapewnialby pelne wy- 30 korzystanie surowca pozwalajac otrzymac artykul majacy wyglad estetyczny, rózny od wygladu otrzy¬ manego znanymi sposobami, a pozwolilby ponadto wykorzystac male skórki i prace reczna nie wyma¬ gajaca wysokich kwalifikacji. Cel ten osiagnieto przez opracowanie sposobu wytwarzania plaszcza futrzanego, w którym skóra zwierzecia jest cieta w pasy, a pasy sa zszywane razem ze soba.Zgodnie z wynalazkiem, skóre w ksztalcie ruro¬ wym tnie sie wzdluz linii srubowej, w kcelu otrzy¬ mania pojedynczego pasa o dlugosci odpowiadaja¬ cej wysokosci wykonywanego plaszcza, po czym kilka w ten sposób otrzymanych pasów laczy sie razem wzdluznymi brzegami, w celu otrzymania plaszcza.Po wykrojeniu skóry wedlug tego sposobu uzy¬ skuje sie pasy prostokatne lub w ksztalcie trapezu, majace dlugosc znacznie wieksza od dlugosci sto¬ sowanej skóry, odpowiadajaca wysokosci plaszcza futrzanego, który sie chce wykonac. Zlaczenie tych pasów jedynie wzdluz ich brzegów pozwala na otrzymanie znacznych oszczednosci surowca i czasu.Sposób ten jest równiez korzystny ze wzgledów este¬ tycznych w zwiazku z tym, ze wyrób futrzany mo¬ ze byc wykonany z pasów, pochodzacych kazdy z innego zwierzecia, ale wykonanych w ten sam sposób i usytuowanych na calej wysokosci wyrobu.W celu wykonania powierzchni trapezowej lub prostokatnej, zgodnie z pierwszym przykladem wy¬ konania wedlug wynalazku, wyciaga sie skóre zwie- 97 7933 rzeca w taki sposób, aby otrzymac powierzchnie w przyblizeniu w ksztalcie scietego stozka lub walca.Wykonanie ze skóry powierzchni w przyblizeniu cylindrycznej lub scietego stozka, moze byc uzyska¬ ne przez zwilzenie skóry, w celu umozliwienia jej odksztalcenia, wstawiajac do jej wnetrza odpowied¬ nie urzadzenie rozciagajace skóre, az do otrzyma¬ nia zadanej powierzchni scietego stozka lub cylin¬ drycznej. Nastepnie suszy sie rozciagnieta skóre, po czym usuwa sie urzadzenie rozciagajace, " .W celu wykonania powierzchni trapezowej lub prostokatnej zgodnie z drugim przykladem wyko¬ nania wynalazku, sporzadza sie wykrój skóry zwie¬ rzecia wzdluz linii w przyblizeniu równoleglej do jej kierunku wydluzenia i rozciaga sie skóre, aby otrzymac zadana powierzchnie. Te ostatnia czynnosc wykonuje sie szczególnie latwo. W rzeczywistosci wystarczy zmoczyc skóre, plasko ja rozlozyc rozcia¬ gnac ja az do otrzymania zadanej powierzchni pro¬ stokatnej lub trapezowej oraz przymocowac skóre w tym polozeniu za pomoca odpowiednich srodków.Otrzymane kawalki pasa po wykroju skóry, sa laczone ze soba przez zeszycie w celu otrzymania pasa majacego dlugosc odpowiadajaca wysokosci wyrobu futrzanego który sie chce uzyskac.Przedmiot wynalazku bedzie blizej wyjasniony na zalaczonych rysunkach, na których fig. 1 przedsta¬ wia patron w widoku z przodu, fig. 2 — patron w widoku jak na fig. 1, po zagieciu wedlug nastepne¬ go etapu postepowania, fig. 3 — zastosowanie zgie¬ tego patronu jak na fig. 2, na skórze w postaci stoz¬ ka scietego i plasko rozlozonej, w widoku, fig. 4 — skóre plasko rozlozona po naniesieniu stalych punk¬ tów linii wykroju, w widoku, fig. 5 — pas skóry w ksztalcie trapezu otrzymanego po wykroju skóry jak na fig. 4, w widoku, fig. 6 — geometryczna konstrukcje odnoszaca sie do drugiego przykladu wykonania sposobu, fig. 7 — inna geometryczna konstrukcje odnoszaca sie do tego drugiego przyk¬ ladu wykonania, fig. 8 — skóre w ksztalcie scietego stozka, plasko rozlozona po naniesieniu stalych punktów linii wykroju dla drugiego przykladu wy¬ konania, w widoku, fig. 9 — pas po wykroju skóry jak na fig. 8, w widoku, fig. 10 — plasko usytuo¬ wana skóre w ksztalcie trapezu, w widoku, fig. 11 — patron zgodnie z trzecim przykladem wykonania sposobu, w widoku, fig. 12 — zastosowanie wykro¬ jonego patronu z fig. 11 do skóry z fig. 10, w wido¬ ku, fig. 13 — skóre po naniesieniu stalych punktów linii wykroju, w widoku, fig. 14 — pas skóry jak na fig. 13, i polaczenie otrzymanych kawalków skó¬ ry, w widoku, fig. 15 — skóre w ksztalcie rozlozo¬ nego plasko trapezu, po naniesieniu punktów sta¬ lych linii wykroju wedlug jednego z przykladów wykonania, w widoku, fig. 16 — plasko rozlozona skóre, na której naniesiono zarys linii wykroju wedlug innego przykladu wykonania sposobu, w widoku, fig. 17 — skóre w ksztalcie trapezu, na któ¬ rej naniesiono zarys linii wykroju wedlug jednego z przykladów wykonania sposobu, w widoku, fig. 18 — plaszcz futrzany wykonany sposobem wedlug wynalazku, w widoku.Skóra zwierzecia futerkowego, zwlaszcza malego, po usunieciu przednich lapek i zalataniu pozostalych otworów ma ksztalt rozszerzonej powierzchni ruro- 795 4 wej w poblizu krzyza i zwezonej w poblizu glowy zwierzecia.Sposób wedlug wynalazku zgodnie z pierwszym przykladem wykonania polega na wstepnym eta- pie, na nadaniu skórze zwierzecia ksztaltu w przy¬ blizeniu cylindrycznego, jesli sie chce otrzymac pasy prostokatne, lub w ksztalcie scietego stozka o nie¬ wielkim kacie wierzcholkowym, jesli sie chce otrzy¬ mac pasy majace ksztalt trapezu. W tym celu mo- czy sie skóre, naciaga sie ja na umieszczone wew¬ natrz jej odpowiednie urzadzenie, w celu osiagnie¬ cia stanu, w którym powierzchnia skóry ma ksztalt w przyblizeniu cylindryczny lub ksztalty scietego stozka.Po wysuszeniu skóry usuwa sie wyzej wspomnia¬ ne urzadzenie. Powierzchnia skóry nie ulega po tej czynnosci zadnemu uszkodzeniu. Urzadzenie to moz¬ na wykonac w prosty sposób z dwóch desek lub lat, które mozna rozsuwac jedna w stosunku do dru- giej badz recznie, badz mechanicznie.Z drugiej strony postepuje sie tak, aby powierzch¬ nia skóry byla w przyblizeniu równa powierzchni pasa, który sie chce wykroic ze skóry, unikajac strat surowca.W drugim etapie postepowania, naokolo skóry w przyblizeniu w ksztalcie cylindrycznym lub scietego stozka, wyznacza sie linie wykroju, o dlugosci od¬ powiadajacej dokladnie dlugosci pasa, który sie chce wykonac, tworzaca z osia podluza skóry kat wstepnie okreslony, zalezny od szerokosci pasa i ob¬ wodu poprzecznego przekroju skóry majacej ksztalt cylindryczny lub scietego stozka.W celu wyznaczenia linii wykroju mozna wedlug pierwszego przykladu wykonania postepowac na- stepujaco (fig. 1): Wykonuje sie patron ABCD pasa, który sie chce otrzymac, posiadajacy dlugosc Lo, duza podstawe AB = p i mala podstawe CD = d, przy czym kat za¬ warty miedzy tworzacymi AC i BD stozka jest rów- 40 ny 2a. Wyznacza sie na tym patronie odcinek EF, przy czym punkt E znajduje sie na tworzacej AC a punkt F na tworzacej BD, w taki sposób, aby od¬ cinek EF byl dwusieczna kata wyznaczonego przez odcinki BE, EC, równego 2bi i zeby odcinek EF 45 znajdowal sie w odleglosci D0 — EQ od prostej, przechodzacej przez punkt B, równoleglej do odcin* ka EF, a odleglosc D0 byla równa polowie obwodu duzej podstawy stozka.Wyznacza sie odcinek FG, którego punkt G znaj- 50 duje sie na tworzacej AC i jest równy odcinkowi BF, nastepnie wyznacza sie odcinek GH, którego punkt H lezy na tworzacej BD w ten sposób, ze odcinek GH jest dwusieczna kata utworzonego przez odcinki FG, GC, po • czym wyznacza sie z punktu H w kolejno odcinek HI równy odcinkowi FH, odcinek U, który jest dwusieczna kata utworzonego przez odcinki HI i IC i postepuje sie podobnie w celu wy¬ znaczenia odcinka JK równego odcinkowi HJ, przy czym odcinek KL jest dwusieczna kata utworzone- 6* go przez odcineki JK, KC, oraz odcinków LM, MN, NO, OP, PC. Równosci miedzy róznymi odcinkami i katami sa przedstawione na fig. 1.W rozwazanym przykladzie ostatni odcinek wy¬ znaczony z punktu P przecina tworzaca AC w punk- 65 cie C. Jest to szczególny przypadek wspomnianego?7 powyzej odcinka, gdyz przeciecie wyznaczonego od¬ cinka z tworzaca AC lub BD moze miec miejsce w punkcie polozonym przed lub za punktami C lub D.Zagina sie nastepnie patron ABCD (fig. 2) we¬ dlug odcinka EF w taki sposób, ze punkt G znaj¬ duje sie pod punktem B, nastepnie wedlug odcinka GH w taki sposób, ze punktI znajduje sie pod punk¬ tem F, nastepnie wedlug odcinka IJ w taki sposób, ze punkt K znajduje sie pod punktem H, i w taki sam sposób zagina sie kolejno wedlug odcinków KL, MN i OP. Otrzymuje sie w ten sposób po¬ wierzchnie gladka i zamknieta, ograniczona przez dwie krawedzie EN i BP, przechodzace odpowied¬ nio przez punkty E, F (I), J (M) i N (C) i przez punkty B (G), H (K), L (O) i P Te dwie krawedzie tworza miedzy soba kat a, który jest równy kato¬ wi a, zawartemu miedzy tworzacymi AC i BD i osia patronu z fig. 1. Odleglosc BQ zawarta mie¬ dzy krawedziami EN i BP jest równa odleglosci D0 równej polowie obwodu duzej podstawy stoz¬ ka utworzonego ze skóry.Kladzie sie jedna ze stron patronu AENDPB otrzymanego w ten sposób, na skóre 1, plasko roz¬ lozona (fig. 3) tak ze krawedzie EN i BP patronu pokrywaja sie odpowiednio z krawedziami 2 i 3 skóry 1 oraz, ze punkty E i P odpowiednio pokry¬ waja sie z wierzcholkami 4 i 5 usytuowanymi po przeciwnych stronach jednej przekatnej. _To pokry¬ wanie sie jest mozliwe, poniewaz wielkosc podsta¬ wy D0 stozka scietego, wskutek plaskiego poloze¬ nia skóry, odpowiada odleglosci EQ (fig. 2), a kat zawarty miedzy krawedziami 2 i 3 skóry odpowia¬ da katowi a zawartemu miedzy krawedziami EN i BP zagietego patronu, zas powierzchnia zagietego patronu jest równa powierzchni skóry w ksztalcie scietego stozka. Wynik tego pokrywania sie jest po¬ kazany na fig. 4.Nanosi sie stale punkty jak wskazano na fig. 4, na jedna ze stron skóry 1, wyznacza sie odcinki BF, HJ, LN, a na drugiej stronie, odcinki EG, IK, MO i CP przedstawione linia przerywana.Po zakonczeniu naniesienia stalych punktów wy¬ konuje sie wykrój na jednej ze stron skóry 1 we¬ dlug odcinków BF, HJ, LN, nastepnie z drugiej jej strony wedlug odcinków EG, IK, MO, CP w kierun¬ ku wskazanym strzalkami na fig. 4.Po rozwinieciu skóry 1 w ten sposób wykrojo¬ nej, otrzymuje sie (fig. 5) pas skóry 6 w ksztalcie trapezu, majacego na swoich dwóch koncach skos¬ ne krawedzie RP i EQ, odpowiadajace koncowym krawedziom skóry 1. Pozostale dwa kawalki skóry w ksztalcie trójkata PRC i EQG moga byc przy¬ szyte wedlug krawedzi skosnych RP i EQ. Otrzy¬ muje sie w ten sposób pas skóry, majacej w przy¬ blizeniu ksztalt trapezu, którego powierzchnia jest równa powierzchni skóry 1.Sposób przedstawiony powyzej, moze byc równiez zastosowany do wykonania prostokatnego pasa skóry. W tym przypadku stosuje sie zamiast skóry w ksztalcie scietego stozka, skóre w ksztalcie pro¬ stokata po rozciagnieciu, i prostokatny patron ma¬ jacy powierzchnie odpowiadajaca w przyblizeniu powierzchni skóry. Wyznaczenie takich odcinków jak BE, FG, HI itd. patronu z fig. 1 jest w tym przypadku uproszczona wskutek ich równosci. 793 6 Wedlug drugiego korzystnego przykladu wyko¬ nania sposobu zgodnie z wynalazkiem, nanosi sie stale punkty bezposrednio na skórze 1 majacej ksztalt scietego stozka, tworzace odcinki EG, BF, IK, HJ itd. na fig. 4, to znaczy bez stosowania posredniego patronu takiego jak zostal przedsta¬ wiony na fig.1. • • Nanoszenie stalych punktów lub wyznaczenie wyzej wspomnianych odcinków jest uwarunkowane it znajomoscia katów zawartych miedzy podluznymi krawedziami skóry 1 i odcinkami. Katy te sa okres¬ lone nastepujaco: bt — kat zawarty miedzy odcin¬ kami EG i ER, b2 — kat zawarty miedzy odcinka¬ mi BF i QP, b8 — kat zawarty miedzy odcinkami IK i ER, b4 — kat zawarty miedzy odcinkami HJ i QP, b5 — kat zawarty miedzy odcinkami MO i ER, b6 — kat zawarty miedzy odcinkami LN i QP oraz b7 — kat zawarty miedzy odcinkami CP i ER.Kat bi moze byc wyznaczony z konstrukcji geo¬ metrycznej na fig. 6. Konstrukcja ta przedstawia czesc trapezu ABCD, usytuowanego w poblizu du¬ zej podstawy, odpowiadajacego pasowi, który sie chce otrzymac. Na tej czesci trapezu, wyznacza sie podobnie jak dla patronu z fig. 1, odcinek EF, który jest dwusieczna kata wyznaczonego przez od¬ cinki BE, AC i który jest równolegly do prostej przechodzacej przez B i polozonej w odleglosci D0 od punktu E, przy czym D0 równa sie polowie ob- 3| wodu duzej podstawy stozka utworzonego ze skóry.Nastepnie wyznacza sie odcinek FG równy od¬ cinkowi BF oraz odcinek GH, który jest dwusiecz¬ na kata utworzonego przez odcinki FG, AC.Odcinek BG przecina odcinek EF w punkcie U.St*d« BU = UG = DQ przy czym kat miedzy odcinkami AG/GB = c jest ZU p/2 40 wyznaczony z funkcji sin c = = gdzie GU D0 p jest równe duzej podstawie AB trapezu.Kat miedzy odcinkami EG i EF jest równiez równy katowi miedzy odcinkami BE, EF i katowi miedzy odcinkami EG, ER, który jest poszukiwa- 45 nym katem bi. Stad jt sin I — — bi I = cos b^ gdzie p2 Zaleznosc ta pozwala obliczyc kat bi zawarty miedzy odcinkami EG a krawedzia ER skóry 1, zna¬ jac wielkosc duzej podstawy p trapezu z pasa skó- •• ry, który sie chce wykonac, oraz znajac obwód skó¬ ry 2 D0 duzej podstawy stozka utworzonego ze skó¬ ry.Z konstrukcji na fig. 6 wynika, ze kat miedzy od- .cinkami GF, GF' jest równy katowi miedzy odcin- 66 kami BF BF' który jest równy katowi a zawartemu97 793 8 miedzy prosta BD a prosta BX równolegla do AC, zas kat miedzy odcinkami CG, GF, który jest równy 2b2, jest równiez równy katowi miedzy odcinkami CG i GF", plus kat a, przy czym odcinek GH' jest równolegly do odcinka EF i jest dwusieczna kata miedzy odcinkami CG, GF', a wiec 2bi + a = 2b2 stad b2 = bi + a/2.Z drugiej strony mozna wykazac, rozwazajac konstrukcje geometryczna z fig. 7, która jest podob¬ na do fig. 6, lecz dotyczy trapezu ABCD, odpowia¬ dajacego pasowi, który sie chce wykonac, ze kat miedzy odcinkami KI, U jest równy b3 oraz jest równy bi + a, kat miedzy odcinkami MK, KL jest równy b4 oraz jest równy bl + 3 a/2, kat miedzy odcinkami OM, MN jest równy b5 oraz jest rów¬ ny bl + 2a, kat miedzy odcinkami CO i OP rów¬ ny b6 jest równy bl + 5 a/2.Katy b2, b3, b4, b5, b6 odpowiadaja z drugiej strony odpowiednim katom miedzy odcinkami BF, QP, IK i ER, HJ, QP, MO i ER oraz LN i QP okreslonym poprzednio.Znajac katy bl, b2, b3 itd. wystarczy wiec wy¬ znaczyc lub naniesc stale punkty wyjsciowe na skóre 1, jak wskazano na fig. 8, na jednej ze stron wyznaczyc odcinek EG w taki sposób, ze kat mie¬ dzy odcinkami EG i ER równy bl jest taki ze: cos bl = p/2 Dn a na drugiej stronie odcinek BF w taki sposób, ze kat miedzy odcinkami BF i QP równy b2 jest rów¬ niez równy bl + a/2, po czym na pierwszej stronie odcinek IK w taki sposób, ze kat miedzy odcin¬ kami IK i ER jest równy b3 = bl + a. Nastepnie wyznacza sie kolejno odcinki HJ, MO, LN i CP, tworzace z prostymi ER lub QP odpowiednie katy b4, b5, b6 i b7, wiedzac, ze kat bn odpowiadajacy odcinkowi a moze byc obliczony z zaleznosci: bn = bl + (n — 1) — 2 Wycina sie nastepnie skóre 1 wedlug odcinków EG, BF, IK, HJ, MO, LN i CP zgodnie z kierun¬ kiem wskazanym strzalkami na fig. 8. Po rozwi¬ nieciu skóry 1 w ten sposób skrojonej, otrzymuje sie pas 7, przedstawiony na fig. 9 majacy na swoich koncach skosne krawedzie RP i EQ. Ten sposób moze byc równiez zastosowany do wykonania pro¬ stokatnych pasów, pod warunkiem, ze surowcem jest skóra w przyblizeniu w ksztalcie cylindrycznym.W tym przypadku wyznaczenie poszczególnych od¬ cinków wykroju jest uproszczone z racji równosci katów bl,b2, b3 itd.Przyklad I. Nalezalo otrzymac pas skóry w ksztalcie trapezu o nastepujacych wymiarach: Lq = 1 m — wysokosc p = 10 cm — dlugosc duzej podstawy trapezu d = 5 cm — dlugosc malej podstawy trapezu.Pas ten mial powierzchnie równa 750 cm2, kat a p-d 5 poprzednio okreslony byl równy Uzyto skóry o powierzchni równej 750 cm2 z ma¬ lych skórek z norek majacych dlugosc 40 cm i sred¬ nia srednice przekroju 19 cm.Nadano tej skórze ksztalt scietego stozka o na- stepujacych wymiarach: Dlugosc — 40 cm Obwód duzej podstawy 2P0 —. 20 cm, Obwód malej podstawy — 19 cm, —19 a wiec a = -—— = 0,05 radiana badz 2,8°. z u Aby wykroic skóre tak przygotowana i otrzymac wspomniany pas skóry, wyznaczono na skórze pla¬ sko polozonej, rózne odcinki dla utworzenia linii wykroju w sposób poprzednio wybrany. Kat bl, wyznaczajacy polozenie pierwszego odcinka jest nastepujacy: cos bl = p/2 = 0,5 skad bl = 60°. 100 = 0,05 radiana lub 2,8°.W celu wyznaczenia polozenia pozostalych od¬ cinków zastosowano ogólna zaleznosc : bn = bl + (n —1) a/2 = 60 + (n — 1) 1,4 stad b2 = 60 + 1,4 = 61,4 a b3 = 60 + 2,8 = 62,8°.W wyniku postepowania zgodnie ze sposobami wedlug wynalazku otrzymano ze skórek malych rozmiarów, pas skóry w ksztalcie trapezu lub czwo¬ rokata, majacy dlugosc znacznie wieksza od dlu- gosci skóry wyjsciowej, to jest zdjetej ze zwierzecia.Przyklad powyzszy wykazal, ze mozna otrzymac pas majacy 1 m dlugosci ze skóry norki, której dlugosc nie przekracza 40 cm. Mozna w ten sposób sporzadzic pasy, których dlugosc odpowiada wyso- kosci wyrobu futrzanego, który ma stanowic goto¬ we ubranie.W celu wykonania ubrania, takiego jak plaszcz, wystarczy nastepnie polaczyc lub zeszyc pasy wed¬ lug podluznych brzegów. 40 Siersc tych pasów, po wykroju skóry jest skie¬ rowana ukosnie w stosunku do brzegów podluznych.Aby zmienic kierunek jej ulozenia, moczy sie pasy, czesze zgrzeblem w kierunku dlugosci pasów, po czym mozna przytrzymac siersc w tym kierunku za 45 pomoca przytrzymujacego srodka, takiego jak lak.W innym przykladzie wykonania sposobu wedlug wynalazku, pierwszy etap obejmuje nadanie skórom zwierzecym ksztaltu w przyblizeniu prostokatnego, jesli sie chce otrzymac pasy prostokatne, lub ksztal- 50 tu w przyblizeniu trapezoidalnego, jesli sie chce otrzymac pasy, majace ksztalt wydluzonego trape¬ zu. W tym celu robi sie wykrój skóry wedlug linii w przyblizeniu równoleglej do kierunku wydluze¬ nia skóry, usytuowanej od krzyza do glowy. Skóra 55 w ten sposób otrzymana ma w przyblizeniu ksztalt trapezu, którego duza podstawa odpowiada obwo¬ dowi krzyza zwierzecia, a mala podstawa odpowia¬ da obwodowi glowy.Nastepnie moczy sie skóre i napina znanym spo- 60 sobem, az skóra stanie sie w przyblizeniu prosto¬ katna lub trapezoidalna.Z drugiej strony postepuje sie tak, aby w wyni¬ ku tej Gzynnosci otrzymana powierzchnia skóry byla w przyblizeniu równa powierzchni pasa, który sie 65 chce otrzymac przy minimalnych stratach.97 793 9 10 Na fig. 10 przedstawiono skóre 10 w ksztalcie trapezu, którego duza podstawa jest równa 2D0i, a kat zawarty miedzy bokami 11 i 12 równy jest 2a.Srodkowa 13, przechodzaca przez srodek 14 pod¬ stawy 2D0i trapezu, przedstawiona jest w postaci linii przerywanej.Utrzymanie rozciagnietej skóry w zadanym ksztal¬ cie moze byc zapewnione przez przybicie gwozdzia¬ mi 15, skóry 10 plasko ulozonej, na przyklad na sto¬ le drewnianym (nie przedstawionym).Po wysuszeniu skóry i usunieciu gwozdzi 15, skóra nie zmienia wymiarów.Wykrój skóry 10 moze byc wykonany w uprzed¬ nio opisany sposób. Po zgieciu skóry 10 wedlug i wzdluz linii srodkowej 13 tak, aby pokryly sie boki 11 i 12, po polaczeniu tych boków 11 i 12 na przyklad przez zeszycie, otrzymuje sie skóre o po¬ wierzchni cylindrycznej lub scietego stozka, która moze byc wykrojona zgodnie z pierwszym przykla¬ dem wykonania sposobu wedlug wynalazku.Korzystnie jest jednak, zgodnie z drugim przy¬ kladem wykonania wynalazku, bezposrednio na skó¬ rze 10 w ksztalcie trapezu wyznaczyc szereg odcin¬ ków wykroju, o dlugosci calkowitej odpowiadajacej dlugosci pasa, który sie chce otrzymac, tworzacych z kierunkiem podluznym skóry kat, który jest za¬ lezny od szerokosci pasa i rozmiarów skóry.Aby wyznaczyc te linie wykroju, nalezy postepo¬ wac nastepujaco (fig. 11): Sporzadza sie patron A1B1C1D1 w ksztalcie tra¬ pezu, który sie chce otrzymac, przy czym trapez ma duza podstawe AA = p1? dlugosc jego jest równa L0i, a kat zawarty miedzy krawedziami podluzny¬ mi BjD! i AA Ci jest równy 2 ala Nastepnie wyznacza sie na tym patronie odcinek Ei Fly przy czym punkt E± znajduje sie na krawe¬ dzi Ai/Cj patronu, a punkt F± ma krawedzi (BtDi) tak, ze odcinek EFi jest dwusieczna kata 2bn, za¬ wartego miedzy odcinkiem B± Kt a krawedzia A± Ci i ze odcinek Et Fi jest polozony w odleglosci D01 równej odcinkowi Ex Q1? od prostej równoleglej przechodzacej przez punkt Bi. Odleglosc D01 jest równa polowie duzej podstawy trapezu ze skóry 10 na fig. 10.Wyznacza sie odcinek F± Gt równy odcinkowi Bi FL przy iczym punkt Gi jest na krawedzi A± Ct a nastepnie odcinek G'i, H± równy odcinkowi Ei Fi, przy czym punkt Ht znajduje sie na krawedzi B± Dt a odcinek Gj Hj jest dwusieczna kata utworzo¬ nego przez odcinki Fx Gx i Gt Cx równego 2b22, oraz wyznacza sie od punktu Hi kolejno odcinek Hi Lx równy odcinkowi Fx Hi odcinek Ii Ji a nastepnie odcinki JjKi, KiLi, LiM^ MiNi, Ni Oj, OiPi i PiCj. Równosci miedzy róznymi odcinkami sa wskazane na fig. 11.Sporzadza sie wykrój patronu AjBiCiDi wedlug odcinków GiHj, KjLi i OiPj przestawionych liniami ciaglymi na fig. 11. Nastepnie naklada sie punkty patronu AjBiHiGi, G^LiKi, K^PiOi, O1P1D1C1 otrzymane w ten sposób, na skóre JO, przy czym wynik tej czynnosci jest wskazany na fig. 12. Trzy pierwsze odcinki GA, KjLi i CjPi sa usytuowane na jednej linii z krawedzia 11 skóry 10, a trzy ostat¬ nie odcinki GiHb KiLi i O^ sa usytuowane w jed¬ nej linii z krawedzia 12. W przykladzie tym, punkt Ei patronu AiEiGA pokrywa sie z punktem 14 skóry 10, przez który przechodzi linia Srodkowa 13, poniewaz odcinek EiOt równa sie polowie duzej podstawy 2D0i trapezu ze skóry 10. Po skonczeniu tej czynnosci nanosi sie na skóre 10, odcinki EiGi, BiHi, HjLi, OiPi i CjDi oraz wycina sie skóre wed¬ lug w ten sposób wyznaczonych linii wykroju, jak wskazuja strzalki na fig. 13.Ostatni element skóry Oi/PAPi jest jeszcze wy- io krojony wedlug linii CiRi. Otrzymane w ten sposób kawalki skóry sa laczone ze soba jak to jest poka¬ zane na fig, 14.Pas 16 (fig. 14) w ten sposób otrzymany ma ksztalt trapezu, zawierajacego poprzeczne szwy GiHi, KjLi i OiPi skierowane zgodnie z osia pod¬ luzna skóry 10 (kierunek kreskowany), który jest równiez kierunkiem siersci futra. Pas 16 ma równiez na swoich koncach dwa szwy skosne QiHi i BiPi w przyblizeniu prostopadle do wymienionego kie- runku osi podluznej.Sposób powyzej przedstawiony moze byc rów¬ niez zastosowany do wykonania czworokatnego pasa skórzanego. W tym przypadku wystarczy uzyc jako surowca wyjsciowego skóre, która po rozcia- gnieciu ma ksztalt czworokata, oraz czworokatny patron majacy powierzchnie w przyblizeniu odpo¬ wiadajaca powierzchni skóry. Wyznaczenia odcin¬ ków GiHj, KiLj i OiPj na skórze 10 jest w tym przypadku uproszczone, poniewaz sa one równe so¬ bie.Wedlug drugiego przykladu wykonania sposobu wedlug wynalazku nanosi sie bezposrednio na skó¬ re 10 w postaci trapezoidalnej, poszczególne odcin¬ ki wykroju EiGi, BiHi, H^i jak na fig. 13. Problem ten jest smialo przedstawiony na rys. 15.Wyznaczenie lub naniesienie odcinków EiGj, BiHi, HiLi i Li?! na skóre 10 (fig. 15) jest zwiazane ze znajomoscia polozenia punktów Ei i Bj oraz na¬ stepujacych katów: 40 bu — kat miedzy odcinkami EiGi a linia srodkowa 13 b22 — kat miedzy odcinkami KiHi i krawedzia 12 b33 — kat miedzy odcinkami NxLi i krawedzia 12 b^ —kat miedzy odcinkami LiPi i krawedzia 12. 45 Kat bu jest równiez równy katowi miedzy od¬ cinkami EiGi i EiFi podobnie jak na fig. 2, a katy &22 bss, b^ sa odpowiednio równe katom miedzy odcinkami GiKj i GiH4, KiO! i KiLi, oraz O^ i OiPi. 50 Wedlug uprzednio opisanego objasnienia odnos¬ nie fig. 6. 59 60 cos bu = Pl/2 Pi jest równe duzej podstawie pasa trapezoidalne- go, który sie chce wykonac, a D0i jest równe po¬ lowe duzej podstawy trapezoidu ze skóry 10.Z drugiej strony mozna wykazac ze: b22 = bu + ai/2 bM = &22 + »i = bu = 3a/2 b44 = b,3 + aj = bu + 5ai/2 gdzie ai jest równe katowi zawartemu miedzy kra- 65 wedziami 11 i 12 skóry 10.97 793 11 Rozwazajac ogólnie, jesli skóra w ksztalcie trape¬ zu bylaby taka, ze jest konieczne wyznaczenie n odcinków takich jak EiG^ BA, H^, itd., kat bn odpowiadajacy odcinkowi n móglby byc obliczony za pomoca zaleznosci: 3at bn — bu — —- + nat W celu bezposredniego wyznaczenia linii wykro¬ ju na skórze 10 w ksztalcie trapezu przedstawione¬ go na fig. 15, postepuje sie nastepujaco.Wyznacza sie od punktu Et polozonego w srodku duzej podstawy 2D0, odcinek EjGi tworzacy z linia srodkowa 13 skóry kat bu taki, ze : cos bu = Pl/2 gdzie Pi i D0i sa okreslone jak poprzednio.Nanosi sie punkt B± na krawedz 12 polozony w odleglosci pi od prostej przechodzacej przez odcinek Wyznacza sie od punktu B± odcinek BA tworza¬ cy z krawedzia 12 kat b^ taki, ze b22 = bn + ai/2.Nanosi sie na krawedz 12 staly punkt Kt taki, ze BjKj = GjHi.Wyznacza sie od punktu Kly odcinek K^ two¬ rzacy z krawedzia 12, kat b88 taki, ze b^ = bu + + Z&tfe i podobnie wyznacza sie odcinek O^ wie¬ dzac, ze kat b44 jest równy bn + Sb^. Ten inny przyklad wykonania sposobu wedlug wynalazku jest równiez mozliwy do zastosowania przy wyko¬ naniu czworokatnego pasa. W przypadku tym wy¬ krój jest uproszczony, gdyz odcinki wykroju takie jak EiGi, BjHi itd sa wzajemnie równolegle.Przyklad II. Nalezy wykonac pas skóry w ksztalcie trapezu o nastepujacych wymiarach: Li! = 1 m dlugosc P! = Idem — srednica duzej podstawy dt = 5 cm — srednica malej podstawy Pas ten mial powierzchnie równa 750 cm2, kat ai poprzednio okreslony byl równy: Pi-dl = 0,05 radiana lub 2,8°.LA 100 Wykorzystano skóre o powierzchni w przyblize¬ niu równej 750 cm2, z norek, majaca dlugosc 40 cm i srednia srednice przekroju 19 cm. Wykrojono te skóre równolegle do kierunku wydluzenia i wy¬ ciagnieto az do otrzymania trapezu o nastepuja¬ cych wymiarach: dlugosc 40 cm (2D01) duza podstawa: 20 cm mala podstawa: 19 cm awiec: / 45 50 &i = —19 = 0,05 radiami lub 2,8°.W celu wykrojenia skóry tak przygotowanej, na¬ niesiono na nia rózne linie wykroju, jak to uprzed¬ nio wyjasniono w oparciu o fig. 15. Kat bt sluzacy do wyznaczenia odcinka E^ jest taki, ze: cos bu = Pl/2 Dni 12 = 0,5 a stad bt = 60°.W celu wyznaczenia polozenia innych odcinków zastosowano ogólna zaleznosc: 3 al ba = bn— 1- n a! lub dla b&: 60 — 4,2 + 5,6 = 61,4° io bS8: 60 —4,2 + 8,4 = 64,2°.Aby sporzadzic wykrój skórzanych pasów, mozna jeszcze postepowac nastepujaco (fig. 16).Rozciagnieto skóre 10 w taki sposób, ze krawedz 16 tworzyla ze srodkowa 13 kat równy b^ i ze przeciwlegla krawedz 17 tworzy z krawedzia 12 kat bn zgodnie z zaleznoscia bn = bn — 3ai/2 + n ai, któ¬ ry w rozwazanym przypadku byl równy. b55 = bu + 7a!/2.Nastepnie naniesiono na tak wyciagnieta skóre, odcinki B1H1, H{Llf Iu1P1 tworzace z krawedzia 12 odpowiednie katy b22, b88, b44 okreslone w sposób wskazany uprzednio, po czym wykrojono skóre wedlug wymienionych odcinków.Oczywiscie nie jest konieczne, aby wymienione katy wykroju blt b2 ... bn i bu, b^ ... dokladnie od¬ powiadaly katom obliczonym na podstawie uprzed¬ nio podanych zaleznosci.W rzeczywistosci mozna dopuscic kilku stopnio¬ we odchylenia, konieczne jest jednak sprawdzenie otrzymanych pasów po wykrojeniu skóry. Jednak zbyt znaczne odchylenie katowe moga znieksztalcac pasy a ponadto powodowac straty surowca. Takie postepowanie powinno byc jednak rozwazone jako uprawniony sposób wykonania.Z przykladu przedstawionego na fig. 17 wynika, ze jesli skóra 10 jest wykrojona wedlug odcinków EiG2 BAN2, H^ i L^Pa tworzacych kat Ci z odcin¬ kami EjGj, HiLi, LjPi, poprzednio okreslonymi, po polaczeniu otrzymuje sie pas trapezoidalny, którego dlugosc jest rózna od dlugosci otrzymanej drugim przykladem wykonania sposobu zgodnie z wynalaz¬ kiem. Jednak ten sposób postepowania moze byc w pewnym przypadku zalecany.Zgodnie z wynalazkiem wyroby futrzane sa ut¬ worzone z pasów skóry usytuowanych w przybli¬ zeniu na calej wysokosci wyrobu, przy czym dlugosc tych pasów jest wieksza od maksymalnej dlugosci skóry zwierzecej. , Na fig. 18 widac, ze pasy skórzane 20 w ksztalcie trapezu, usytuowane na calej dlugosci plaszcza przedstawionego schematycznie maja swoje brzegi 55 podluzne ustawione skosnie w stosunku do kierun¬ ku podluznego 22 skóry zwierzecej, z której pocho¬ dza te pasy.Tak samo krawedz skóry, równolegla do kierun¬ ku 22, jest skosna w stosunku do brzegów 21. 60 z drugiej strony widac, ze pasy 20 nie maja zad¬ nego szwu za wyjatkiem swoich konców, do któ¬ rych sa przyszyte kawalki skóry 23 w postaci trój¬ katów .pozostalych po wykroju skóry. Szwy 24 mog¬ lyby byc zreszta usuniete jesli akceptuje sie pewne 65 straty na koncach pasa, na przyklad w przypadku97 793 13 14 futra taniego. Istnieja równiez naturalnie nieunik¬ nione szwy 25 na pasach 20 w miejscach odpowia¬ dajacych przednim lapom zwierzecia.Pas 20a ma szwy 26 ukosne do brzegów 21. Te skosne szwy 26 sa rozmieszczone w odstepach w przyblizeniu regularnych oraz sa dokladnie równo¬ legle do kierunku 22 siersci zwierzecia.Skosne szwy 26 sa spowodowane wykrojem skó¬ ry zwierzecia wykonanym równolegle do kierunku 22 zgodnie z drugim przykladem wykonania sposo¬ bu wedlug wynalazku.Wykonanie takiego plaszcza jaki jest przedsta¬ wiony na fig. 18 umozliwia zaoszczedzenie ód 10 do 20% skóry. Wyglad takiego plaszcza jest szcze¬ gólnie estetyczny zwlaszcza wskutek rzadkich wi¬ docznych szwów oraz wskutek tego, ze kazdy pas jest wykonany z innego zwierzecia, ale w ten sam sposób.Wówczas gdy skóra ma na przyklad jako ceche szczególna, jednorodna dlugosc siersci i jej gestosc na grzbiecie, na bokach i brzuchu, otrzymuje sie estetyczny wyglad, w przyblizeniu porównywalny do wygladu otrzymanego sposobem sztukowania — wydluzenia.Brak szwów daje mniejszy ciezar i wieksza giet¬ kosc wyrobu.Mozna równiez otrzymac efekty skóry kozlej, mozaike lub wszystkie inne efekty wynikajace z wy¬ obrazni wykonawców plat, stosujac skóry, które nie sa jednakowego koloru majace bardzo zaznaczony brzeg lub rózna gestosc i dlugosc siersci na grzbie¬ cie i brzuchu. Otrzymany pas majacy siersc usytuo¬ wana w kierunku podluznych brzegów, bedzie mial ukosne rysunki bez widocznych szwów.Oczywiscie wynalazek nie jest ograniczony do opisanych przykladów wykonania.Na przyklad wyznaczenia linii wykroju moze byc wykonane za pomoca wstepnie przygotowanych wzorów dla róznych wymiarów skóry i pasów.Sposób wedlug wynalazku mozna równiez stoso¬ wac do wykonania plaszczy z kapturem i dywanów z futra oraz podobnych wyrobów. PL