Przedmiotem wynalazku jest olej chlodzacy do obróbki metali skrawaniem skladajacy sie z oleju mineralnego pochodnego rafinacji ropy naftowej oraz dodatków uszlachetniajacych opartych mie¬ dzy innymi na zwiazkach chloru i aktywnej siar¬ ki poprawiajacych wlasciwosci smarne, przeciw- zuzyciowe, przeciw korozyjne, a przeznaczone do obróbki metali zgrubnej i wykanczajacej jak to¬ czenie, przecinanie, przeciaganie, frezowanie i dlu¬ towanie zwlaszcza kól zebatych jak równiez wal- cowainie przez zgniot wielowypustow na walkach.Olej chlodzacy stosowany do obróbki metali skrawaniem poza dobrymi wlasnosciami smarny¬ mi, przecjwzuzyciowymi, chlodzacymi i antykoro¬ zyjnymi nie powinien zawierac ani wydzielac skladników szkodliwych dla zdrowia lub o nie¬ przyjemnym zapachu, jak równiez nie powinien powodowac podraznien alergicznych skóry.Dotychczas znane i stosowane oleje chlodzace oparte na rafinowanych olejach mineralnych po¬ siadaja dodatki zawierajace znaczne ilosci orga¬ nicznych zwiazków chloru oraz aktywnej siarki i fosforu. Zawartosc dodatków ilosciowo w zna¬ nych olejach chlodzacych wynosi czystego sklad¬ nika chloru od 0,7tyo do 5,3°/o oraz aktywnej siar¬ ki 0,4 do 5*/o co daje duze stezenie szkodliwych dla zdrowia skladników powodujacych zmiany alergiczne skóry u pracowników obslugi. Znaczne zawartosci wyrndeniionych dodatków powoduja wy¬ dzielanie w czasie skrawania oporów wplywaja- cych niekorzystnie na higiene atmosfery otacza¬ jacej stanowisko robocze. Do obróbek specjalnych stosowane sa jako oleje do obróbki skrawaniem samoistne oleje silnikowe.Celem wynalazku jest wyeliminowanie ze zna¬ nych olejów skladników powodujacych zmiany aler¬ giczne skóry i wydzielanie oparów przy zachowa¬ niu lub poprawianiu wlasciwosci techniczno-tech- noflogioznych.Dla osiagniecia tego celu wytyczono zadanie opracowania oleju chlodzacego do obróbki metali skrawaniem nadajacego sie do stosowania przy róznych rodzajach obróbki, nie toksycznego i nie wydzielajacy oparów.W zaleznosci od przeznaczenia do rodzaju ob¬ róbki opracowano kilka odmian olejów chlodza¬ cych wedlug wynalazku opartych na bazowym oleju hydraulicznym przepracowanym i oczysz¬ czonym o róznej lepkosci i rózniacych sie do¬ datkami.W zaleznosci od przeznaczenia do rodzaju ob¬ róbki skrawaniem opracowano kilka odmian ole¬ jów chlodzacych wedlug wynalazku opartych na bazowym oleju hydraulicznym przepracowanym i oczyszczonym o róznej lepkosci i rózniajcych sie dodatkami.Jak juz podano bazowym skladnikiem oleju chlodzacego wedlug wynalazku jest przepracowany i oczyszczony oleij hydrauliczny otrzymywany z po¬ chodnych skladników ropy naftowej o lepkosci 97739 r3 wzgledniej 1,57 do 4,85°^50°C. Olej ten przed stasowaniem go jako skladnika oleju chlodzace¬ go powinien byc eksploatowany zgodnie z prze¬ znaczaniem przez okres okolo 5 tysiecy godzin a nastepnie odwirowany i oczyszczony prizez pluka¬ nie zmiekczona woda technologiczna. Jako do¬ datki oleju wedlug wynalazku stosowane sa zwiaz¬ ki organiczne chloru w postaci chloroparafiny, zwiazki aktywnej siarki w postaci dwusiarczku molibdenu, olej nieemulgujacy do obróbki metali skladajace sie z rafinowanych olejów mineral¬ nych pochodnych ropy naftowej o lepkosci 35 do 60 c St. w temp. 20°C, olej silnikowy typu lux o lepkosci 13,6 do 15,5°E/50°C oraz olej do prze¬ kladni samochodowych typu hipol o lepkosci 2,37 do 2,95°E/100°C, i olej maszynowy o lepkosci 8 do 10° ic Slt/i5(0oC.Olej wedlug wynalazku nie powoduje zmian alergicznych ,skóry i równoczesnie zapewnia wzrost trwalosci narzedzi skrawajacych oraz wplywa na zwiekszenie gladkosci powierzchni obrabianej.Zgodnie z wynalazkiem rozwiazanie tego za¬ gadnienia polega na opracowaniu oleju chlodza¬ cego zlozonego z oleju hydraulicznego produktu rafinacji ropy naftowej, przepracowanego i oczysz¬ czonego jaiko bazy w ilosci od 90% do 95% oraz dodatków w postaci organiicznych zwiazków chlo¬ ru w ilosci 1 do 2%, zwiazków siarki 0,05% do 2 do 5% znanych olejów chlodzacych oraz 2 do 4% olejów przekladniowych lub silnikowych.Zastosowanie wyzej wymienionych komponen¬ tów o minimalnej zawartosci zwiazków aktywnej siarki oraz oleju hydnaulicznelgo przepracowane¬ go jako bazy daje nieoczekiwanie dobre wyniki tak ze, otrzymany olej chlodzacy do skrawania nie jest toksyczny, nie wydziela szkodliwych opa¬ rów nie powoduje zmian alergicznych skóry przy czyni stosowanie oleju wedlug wynalazku wydat¬ nie wplywa na zwiekszenie gladkosci obrabianej powierzchni przy zachowaniu dobrych warunków smarowania i chlodzenia.Ponizej podano przyklady receptury olejów chlo¬ dzacych do obróbki metali gdzie przyklad I sto¬ sowany do frezowania i dlutowania uzebien, przy¬ klad II do toczenia i przecinania na automatach, przyklad III istosowany do jprzeciajganiia ioraz przy¬ klad IV do walcowania uzebien wielowypustów.Poszczególne rodzaje olejów chlodzacych we¬ dlug wynalazku oparte sa na bazie oleju hydrau¬ licznego przepracowanego o róznych lepkosciach, prizy czyni ilosci komponentów w przykladach po¬ dane sa objetosciowo.Przyklad I. 90% olej hydrauliczny przepra¬ cowany o lepkosci 3,05 do 4„fl5Ei/150oC, % olej do przekladni samochodowych typu hipol o lepkosci 2,3(7 do 2,95°EV100°C, 2% chloroparafiny, 2,95% rafinowany olej nieemulgujacy do obróbki skrawaniem o lepkosci 35—60 c St/20°C 0,0i5% dwusiarczku molibdenu.Przyklad II. 90% olej hydrauliczny prze¬ pracowany o lepkosci 3,95 do 4,85°E/50°C, % rafinowany olej nieemulgujacy do obróbki skrawaniem o lepkosci 35 do 60 c SV20°C, 97739 , 4 2% olej do przekladni samochodowych typu hipol o lepkosci 2,37 do 2,95°E/100°C, 2*95% olej maszynowy o lepkosci kinemat. 8 do c SM50°C 0,05% dwusiarczek molibdenu.Przyklad III. 95% olej hydrauliczny prze¬ pracowany o lepkosci 2,95 do 3,56°E/50°C, 2% olej do przekladni samochodowych typu hipol o lepkosci 2,37 do 2,95°E/50°C, 2% olej silnikowy typu lux o lepkosci 13,6 do ,5°E/50°C 0,95% Ohloropairafiny, 0,05% dwusiarczek molibdenu.Przyklad IV. 90% olej hydrauliczny o lep- kosci 2,95 do 3,56^V!50oC, % olej do przekladni samochodowych typu hipol o lepkosci 2,37 do 2,95°E/50°C, 2% olej silnikowy typu lux o lepkosci 13,6 do ,5oE/50°C 2,95% chloroparafiny, 0,05% dwusiarczek molibdenu.Sposób wytwarzania oleju chlodzacego do ob¬ róbki skrawaniem polega na mieszaniu w tempe¬ raturze 85°C w okreslonych wyzej proporcjach dodatków jak oleju do przekladni samochodo¬ wych, oleju silnikowego, oleju maszynowego oraz chloroparafiny i dwusiarczku molibdenu przez okres potrzebny dla Uzyskania jednolitej cieczy.Uzyskana w powyzszy sposób mieszanine do- datków miesza sie nastepnie w temperaturze 60 do 65°C z olejem hydraulicznym bazowym przy¬ gotowanym oddzielnie.Mieszanie tych skladników nalezy prowadzic w mieszadle mechanicznym do momentu uzyskania jednolicie przezroczystej mieszaniny. Olej hydrau¬ liczny bazowy przygotowany jest z oleju hydrau¬ licznego przepracowanego, który byl uprzednio eksploatowany zgodnie z przeznaczeniem przez okolo 5000 godzin a nastepnie odwirowany w wi- 40 rótwce i plukany zmiekczona woda technologiczna.Przygotowany w wyzej podany sposób olej chlo¬ dzacy wedlug wynalazku przez zmiane proporcji skladników i zmiane lepkosci oleju hydrauliczne¬ go bazowego mozna stosowac do wszystkich ro- 45 dzajów obróbek skrawajacych zgrubnych i do¬ kladnych uzyskujac przy stosowaniu nawet du¬ zych obciazen skrawajacych zwiekszenie zywot¬ nosci urzadzen i zwiekszona gladkosc powierzchni.Olej wyzej wymieniony ze wzgledu na minimalna 50 zawartosc dodatków nieaktywnej siarki i stoso¬ wania komponentów w postaci olejów przepraco¬ wanych nie powoduje podraznien alergjicznych skóry u obslugujacych stanowisko robocze pracow¬ ników. 55 W czasie eksplatacji oleju wedlug wynalazku nie wydzielaja sie równiez zadne opary, które za¬ nieczyszczalyby atmosfere otaczajaca stanowisko pracy. PL