Przedmiotem wynalazku jest sposób i uklad do dwubiegunowego przetwarzania napiecia lub pradu na czestotliwosc, majacy zastosowanie w ukladach pomiarowych i automatyce, a zwlaszcza w automatyce cyfro¬ wej.Stan techniki. Znane sa sposoby przetwarzania napiecia lub pradu na czestotliwosc, polegajace na przestra- janiu multiwibratorów astabilnych napieciem polaryzacji lub tez polegajace na wykorzystaniu prostych konwer¬ terów integracyjnych z pojedynczym calkowaniem.Uklady multiwibratorowe sa wylacznie przetwornikami jednobiegunowymi, to jest przetwarzajacymi na¬ piecia dodatnie albo ujemne, co wynika z zasady dzialania tych ukladów. Mozliwosc przetwarzania napiec lub pradów o polaryzacji dodatniej i ujemnej istnieje w przetwornikach integracyjnych. Przetworniki napiecia lub pradu na czestotliwosc, dzialajace na zasadzie integracyjnej budowane sa jednak przewaznie równiez jako jedno- biegunowe, co potwierdzaja publikacje naukowo-techniczne np. artykul pod tytulem „Einfacher Spannungs i ;;r — Frequenz Umsetze" Elektronik, RFN, Juli 1975. Wynika to glównie ze znacznie mniejszego zapotrze¬ bowania na przetworniki dwubiegunowe, trudnosci przesylania polaryzacji sygnalu zmierzonego i wiekszej roz¬ budowy tych ukladów w stosunku do przetworników jednobiegunowych.Przetworniki jednobiegunowe napiecie — czestotliwosc wedlug polskiego opisu patentowego nr P. 169460 zawieraja integrator Millera, który sklada sie ze wzmacniacza operacyjnego, rezystora szeregowego, kondensatora przylaczonego równolegle do wzmacniacza oraz klucza. Na wyjsciu wzmacniacza calkujacego znajduje sie dyskryminator, który jest polaczony zwrotnie z kluczem wchodzacym w sklad wspomnianego integratora.Wyjsciem przetwornika jest wyjscie integratora lub dyskryminatora. Znane sa równiez prostsze uklady przetwor¬ ników jednobiegunowych nie zawierajace generatora ladunku kompensacyjnego.Nie znane sa z literatury technicznej i patentowej przetworniki dwubiegunowe napiecia lub pradu na czesto¬ tliwosc.Istota wynalazku. W sposobie dwubiegunowego przetwarzania wedlug wynalazku piloksztaltne napiecie otrzymane z wyjscia integratora, odpowiadajace przetwarzaniu napiecia lub pradu o polaryzacji dodatniej podaje2 97 627 sie na uklad inwersji, a odwrócony sygnal wprowadza sie na dodatkowe uklady; porównywacza, generatora i klucza i tak przetworzony sygnal podaje sie na drugie wejscie ukladu polaryzacji, na wyjsciach którego uzys¬ kuje sie przetworzony sygnal w postaci impulsów od napiec lub pradów o dwubiegunowej polaryzacji oraz sygnal rozróznialnosci tej polaryzacji.Uklad do dwubiegunowego przetwarzania napiecia lub pradu na czestotliwosc zawiera uklad inwersji polaczony z wyjsciem integratora i równoczesnie polaczony z dodatkowym ukladem porównujacym, sterujacym zwrotnie integratorem poprzez dodatkowy generator ladunku kompensacyjnego i dodatkowy klucz, z kolei zas wyjscia wspomnianego generatora i drugiego generatora sa polaczone z ukladem polaryzacji, na wyjsciu którego uzyskuje sie sygnal wyjsciowy w postaci impulsów oraz dwustanowy sygnal polaryzacji.W odniesieniu do znanego stanu techniki zastosowanie w ukladzie wedlug wynalazku ukladu inwersji, dodatkowych ukladów porównywaczy, generatora i klucza, ma ten korzystny skutek, ze pozwala na przetwa¬ rzanie napiec lub pradów o polaryzacji dodatniej i ujemnej, zas dodatkowy uklad polaryzacji pozwala na roz¬ róznienie polaryzacji sygnalu przetwarzanego. Wykorzystanie dwubiegunowego przetwornika oprócz samej istoty przetwarzania dwubiegunowego pozwala na znacznie lepsze w porównaniu z przetwarzaniem jednobjegunowym tlumienie szeregowych sygnalów zaklócajacych.Objasnienie rysunku. Przedmiot wynalazku zostal objasniony w przykladzie wykonania na rysunku przed¬ stawiajacym schemat blokowy ukladu realizujacego sposób dwubiegunowego przetwarzania napiecia lub pradu na czestotliwosc.Przyklad realizacji wynalazku. W sposobie dwubiegunowego przetwarzania napiecia lub pradu na czesto¬ tliwosc, piloksztaltne napiecie otrzymane z wyjscia integratora 1 odpowiadajace przetwarzaniu napiecia lub pradu o polaryzacji dodatniej, podaje sie na uklad inwersji 3, a odwrócony sygnal wprowadza sie na dodatkowe uklady: porównywacza 7, generatora 8 i klucza 9 i tak przetworzony sygnal podaje sie na drugie wejscie f X 2 ukladu polaryzacji 6, na wyjsciach którego uzyskuje sie przetworzony sygnal w postaci impulsów od napiec i pradów o dwubiegunowej polaryzacji oraz sygnal rozróznialnosci tej polaryzacji.Uklad do dwubiegunowego przetwarzania napiecia lub pradu na czestotliwosc jest zaopatrzony w integra¬ tor 1 zbudowany na wzmacniaczu operacyjnym, zawierajacy elementy stalej calkowania w postaci rezystora Ri, kondensatora Ci oraz rezystorów R sprzezenia zwrotnego. Wyjscie integratora 1 jest polaczone z wejsciem ukladu porównujacego 2 oraz z wejsciem ukladu inwersji 3, zas wyjscie ukladu porównujacego 2 jest polaczone z wejsciem generatora 4, którego wyjscie jest polaczone z wejsciem klucza 5 oraz z jednym z wejsc ukladu polaryzacji 6.Natomiast wyjscie ukladu inwersji 3 jest polaczone z wejsciem dodatkowego ukladu porównujacego 7, którego wyjscie jest dolaczone do wyjscia drugiego generatora 8. Z kolei wyjscie drugiego generatora 8 jest polaczone z wejsciem dodatkowego klucza 9 oraz z drugim wejsciem ukladu polaryzacji 6. Wyjscie kluczy 5 i 9 poprzez rezystory R sprzezenia zwrotnego steruja zwrotnie integratorem 1.Dzialanie ukladu. Wprowadzony na wejscie integratora 1 sygnal mierzony w postaci napiecia lub pradu zostaje scalkowany w integratorze 1, na wyjsciu którego uzyskuje sie napiecie piloksztaltne, narastajace dla ujemnego sygnalu wejsciowego oraz opadajace dla dodatniego sygnalu wejsciowego.Wyjsciowe napiecie piloksztaltne odpowiadajace sygnalowi wejsciowemu o polaryzacji ujemnej steruje bezposrednio ukladem porównujacym 2, który wyzwala impulsy ladunku kompensacyjnego T1 generatora 4.Impulsy T1 poprzez klucz 5 i rezystor R sprzezenia zwrotnego steruja zwrotnie integratorem 1. Impulsy te jednoczesnie sa wprowadzone do ukladu polaryzacji 6 i stanowia sygnal wyjsciowy odpowiadajacy przetwarzaniu napiec lub pradów o polaryzacji ujemnej.Wyjsciowe napiecie piloksztaltne odpowiadajace sygnalowi wejsciowemu o polaryzacji dodatniej, steruje poprzez uklad inwersji 3 porównujacym ukladem pomocniczym 7, który wyzwala impulsy ladunku kompensa¬ cyjnego T2 generatora pomocniczego 8. Impulsy T2 poprzez klucz 9 i rezystor R sprzezenia zwrotnego steruja zwrotnie integratorem 1. Jednoczesnie zas impulsy te sa wprowadzane do ukladu polaryzacji 6 i stanowia sygnal wyjsciowy odpowiadajacy przetwarzaniu napiec lub pradów o polaryzacji dodatniej. Zadaniem ukladu polary¬ zacji 6 jest sumowanie impulsów T1 i T2 oraz wyróznianie, który z generatorów 4 czy 8 aktualnie generuje impulsy wyjsciowe.Na dodatkowym wyjsciu „Znak" ukladu polaryzacji 6 uzyskuje sie informacje o polaryzacji bez potrzeby analizowania szerokosci impulsów. Stanowi „1" na wyjsciu tym odpowiada dodatnia polaryzacja sygnalu prze¬ twarzanego, zas stanowi „0" polaryzacja ujemna.W przypadku wykorzystywania ukladu dwubiegunowego przetwornika na obiekcie oddalonym od systemu centralnej rejestracji, z uwagi na koszty kabli, istnieje mozliwosc rozrózniania polaryzacji sygnalu przetwarzanego na podstawie analizowania szerokosci impulsów wyjsciowych T1 i T2 w dodatkowym ukladzie polaryzacji usy¬ tuowanym na koncu kabla pomiarowego przy urzadzeniu centralnej rejestracji.97 627 3 PL