Opis patentowy opublikowano: 31.08.1978 97581 MKP E21b 29/02 Int. Cl1. E21B 29/02 CZYTELNIA Ur-edu Pa+eateweo Twórcywynalazku: Wladyslaw Klara, Kazimierz Griesgraber, Józef Stanek, Stefan Lusina, Edward Godzik, Jolanta Nowak Uprawniony z patentu tymczasowego; Instytut Górnictwa Naftowego i Gazownictwa, Kraków (Polska) Sposób oraz urzadzenie do urywania rur zwlaszcza rur pluczkowych w otworze wiertniczym Sposób oraz urzadzenie do urywania rur zwlaszcza rur pluczkowych w otworze wiertniczym ma zasto¬ sowanie szczególnie w wiertnictwie obrotowym przy robotach geofizyczno-wiertniczych.Znane i stosowane dotychczas sposoby urywania rur pluczkowych w otworze wiertniczym polegaly na jednostronnym odpalaniu ladunku materialu wybuchowego i wywolywaniu jednokierunkowej fali detonacyjnej, która powodowala rozrywanie rury w wielu kierunkach równoczesnie powodujac wzdluzne i poprzeczne speka¬ nia, a przy tym uszkodzenie rury na duzym odcinku. Urzadzenia do tego celu posiadaly duzy ladunek materialu wybuchowego i wymagaly stosowania skupionego materialu wybuchowego, w okreslonej jednostce dlugosci przewodu rurowego. Czesto za duzy ladunek tego materialu powodowal zbyt silny wybuch, uszkadzajacy nieraz rure okladzinowa w otworze a nawet i strefe przyodwiertorowa. Bylo to przyczyna dodatkowych awarii wiertni¬ czych kosztownych i trudnych do usuniecia.Znane sa równiez torpedy stosowane do uwalniania rur pluczkowych na polaczeniach gwintowych, polega¬ jace na rozluznieniu polaczenia przez dokonanie odstrzalu materialu wybuchowego na wysokosci zwornika.Wszystkie te metody nie mogly miec zastosowania w przewodach rurowych o malych srednicach, glównie ze wzgledu na niewielka przestrzen do umieszczenia wystarczajaco duzego ladunku wybuchowego dla uzyskania efektu uciecia rury.Sposób urywania rur zwlaszcza rur pluczkowych w otworze wiertniczym wedlug wynalazku polega na tym, ze maly ladunek materialu wybuchowego inicjuje sie dwustronnie i wywoluje sie dwukierunkowa fala detonacyjna, a powstale cisnienie na zbiegu tych fal, ukierunkowuje fale detonacyjna, w plaszczyznie prostopa¬ dlej do sciany rury urywanej. Urzadzenie do urywania rur zwlaszcza rur pluczkowych w otworze wiertniczym ma, korzystnie w tym celu, ladunek materialu wybuchowego wykonany z detonatorów, zwlaszcza heksogeno- wych z wydrazonymi kanalami, dwa zapalniki elektryczne na przeciwleglych koncach tego ladunku oraz pier¬ scien dystansowy pomiedzy glowica dolna a ostatnim detonatorem.Urzadzenie wedlug wynalazku jest proste i niekosztowne w stosowaniu oraz bezpieczne w uzyciu. Jego stosowanie skraca czas prowadzenia ratunkowych robót wiertniczych na otworze. Urywanie rur pluczkowych sposobem wedlug wynalazku zabezpiecza rury okladzinowe i strefe przyodwiertowa przed uszkodzeniem. <2 97 581 Urzadzenia do urywania rur zwlaszcza rur pluczkowych w otworze wiertniczym jest przedstawione na zalaczonym rysunku w przekroju podluznym.Urzadzenie do urywania rur zwlaszcza rur pluczkowych w otworze wiertniczym sklada sie z rury oslono¬ wej 1 zamknietej z jednej strony glowica górna 2 z korkiem gumowym 3, a w przeciwnej glowica dolna 4.Glowice 2,4 sa uszczelnione pierscieniami 5. < Wewnatrz rury oslonowej 1 znajduje sie ladunek materialu wybuchowego I wykonany z detonatorów heksogenowych 6, z wydrazonymi kanalami 7, osadzonych jeden nad drugim. Do pierwszego od góry detonatora 6 jest podlaczony zapalnik elektryczny 8, a do ostatniego detonatora od dolu jest podlaczony zapalnik 9, Pomiedzy dolna glowica 4 a detonatorem, umieszczony jest pierscien dystansowy 10. Do zapalników 8, 9 sa podlaczone przewody zapalnikowe 11 i 12, a cale urzadzenie jest podwieszane na uchu kablowym 13.Stosowanie wynalazku polega na tym, ze przed zapuszczeniem do otworu, urzadzenie zbroi sie na powie¬ rzchni, przez osadzanie kolejnych detonatorów 6 wewnatrz oslony 1. Pomiedzy detonatorem, a powierzchnia czolowa glowicy dolnej 4 osadza sie pierscien dystansowy 10.Do pierwszego i ostatniego z detonatorów 6 zamocowuje sie w kanalach 7 zapalniki elektryczne 8 i 9.Z zapalników tych wyprowadza sie przewody zapalnikowe 12 i 11 które polaczone szeregowo lub równolegle zostaja nastepnie wyprowadzane poprzez korek gumowy 3 na zewnatrz urzadzenia. Jeden z konców przewodu zapalnikowego laczy sie z zyla pradowa kabla strzalowego, a drugi z masa oplotu kabla lub z masa uchwytu 13.Tak skompletowane urzadzenie zapuszczone zostaje na kablu strzalowym do rur pluczkowych na wysokosc okreslona miejscem urywania rury w otworze. Nastepnie inicjuje sie dwustronnie ladunek materialu wybucho¬ wego I przez równoczesne odpalenie obydwu zapalników 8, 9 impulsem elektrycznym przesylanym poprzez kabel karotazowy z powierzchni. Wywolana w ten sposób dwukierunkowa fala detonacyjna w miejscu nalozenia sie, powoduje powstawanie duzego cisnienia, które ukierunkowuje fala detonacyjna prostopadle do sciany rury powodujac jej urwanie. Po wykonaniu zabiegu, wyciaga sie z rury kabel karotazowy na zewnatrz czasem jeszcze z pozostalym fragmentem urzadzenia. Uwolniony w ten sposób odcinek rur pluczkowych wyciaga sie z otworu znanymi metodami wiertniczymi.Podczas trwania calego zabiegu odpalania ladunku materialu wybuchowego, rury pluczkowe musza znaj¬ dowac sie w stanie naprezenia, przez utrzymywanie ich na podciagu przy pomocy urzadzenia wiertniczego. PL