Przedmiotem wynalazku jest sposób biologicznego oczyszczania scieków zwlaszcza gospodarczo-bytowych lub przemyslowych o podobnym skladzie w prostokatnych osadnikach gnilnych. Przedmiotem wynalazku jest równiez urzadzenie do stosowania tego sposobu. Znany i powszechnie stosowany jest sposób biologicznego oczyszczania scieków w osadnikach gnilnych w warunkach anaerobowyeh. Sposób ten polega na doprowadzeniu surowych scieków do pierwszej najwiekszej komory sedementacyjno-fermentacyjnej, gdzie nastepuje sedymentacja zawiesin z jednoczesna fermentacja gromadzacych sie osadów. Scieki po pozbawierniu ich przewazajacej czesci zawiesin i zaszczepieniu procesami gnilnymi w pierwszej komorze, przeplywaja grawitacyjnie do komór nastepnych, ulegajac w nich dalszemu oczyszczaniu w coraz pelniejszym zakresie. Oczyszczone scieki odplywaja do odbiornika. Oplywajace oczyszczo¬ ne scieki wskutek przebiegajacej fermentacji, nasycone sa metanem i siarkowodorem, wykazujac wysokie chemiczne zapotrzebowanie tlenu i cuchnacy zapach. • Prostokatny osadnik gnilny sklada sie z dwu lub wiecej polaczonych ze soba, poziomo usytuowanych komór sedymentacyjno-fermentacyjnych o grawitacyjnym przeplywie scieków przez poszczególne komory. Osadniki gnilne osiagaja najwyzsze sprawnosci oczyszczania scieków w wysokosci 60 do 80% redukcji BZTS oraz 80 do 90% redukcji zawiesin ogólnych. Celem wynalazku jest uzyskanie wyzszego stopnia oczyszczania scieków w prostokatnych osadnikach gnilnych oraz wiekszej ich przepustowosci. Istota wynalazku polega na zmianie w znanym osadniku gnilnym procesu technologicznego oczyszczania scieków z anaerobowego na aerobowy, przez co uzyskuje sie znacznie wyzszy od dotychczas uzyskiwanego stopien oczyszczania scieków oraz kilkakrotnie wieksza przepustowosc oczyszczalni. Urzadzenie wedlug wynalazku stanowi znany osadnik gnilny prostokatny przystosowany technicznie do nowego procesu technolo¬ gicznego oczyszczania scieków. Stopien oczyszczania scieków w tym nowym, po przystosowaniu urzadzeniu wynosi 90 do 95% zmniejszenia BZT$ i zawiesin ogólnych. < Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze do znanych prostokatnych osadników gnilnych wprowadza sie metode osadu czynnego. Wedlug nowego procesu technologicznego oczyszczania w osadnikach gnilnych, scieki surowe doprowadza sie do niarwszei naiwiftWrai komory osadu czvnneao 1.. odzie zostaia one ooddane biologicznemu oczyszczaniu2 97 549 metoda przedluzonego napowietrzania, przy czym niezbedna ilosc tlenu w procesie oczyszczania zostaje dostarczona przez urzadzenia napowietrzajace. Po oczyszczeniu biologicznym, scieki przeplywaja do drugiej komory stanowiacej osadnik wtórny o przeplywie pionowym, gdzie nastepuje sedymentacja osadu, który gromadzi sie w dolnej czesci osadnika w leju z którego jest stale pobierany i przemieszczany do komory osadu czynnego w sposób wymuszony, a jego nadmiar jest przekazywany do komory tlenowej stabilizacji i zageszcza¬ nia. Scieki oczyszczone odprowadza sie przelewami w górnej czesci osadnika wtórnego na zewnatrz oczyszczalni. Nadmiar osadu czynnego jest gromadzony i zageszczany w kolejnej trzeciej komorze gdzie w przypadku wyzszych obciazen osadu czynnfego jest poddawany tlenowej biologicznej stabilizacji a w przypadku obciazen nizszych tylko gromadzony i zageszczany, po czym osad zostaje wydalony poza oczyszczalnie. Wydzielona z osadu woda" nadosadowa jest przekazywana do komory osadu czynnego. Urzadzenie wedlug wynalazku jest uwidocznione w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig, 1 • przedstawia przekrój wzdluzny pionowy osadnika, fig. 2 przekrój poprzeczny pionowy komory osadu czynnego, a fig. 3»rzut poziomy osadnika. Liniami przerywanymi cienkimi zaznaczono na rysunku fragmenty konstrukcji osadników gnilnych zmienione wedlugwynalazku. * Urzadzenie do biologicznego oczyszczania scieków w prostokatnych osadnikach gnilnych sklada sie z trzech zasadniczych czlonów: komory osadu czynnego 2, osadnika wtórnego 9 oraz komory tlenowej biologicznej stabilizacji i zageszczania osadu nadmiernego 15. Komora osadu czynnego 2 jest zaopatrzona w przewód 1 doprowadzania surowych scieków oraz wyposazona wdyfuzory 6 na przyklad w formie rur perforowanych lub filtrosów umieszczonych w dolnej czesci komory celowo przy wzdluznej scianie komory dla spowodowania dobrej cyrkulacji zawartosci komory i sluzacych do napowietrzania scieków przy pomocy urzadzenia napowietrzajacego 3 oraz rurociagu 4 doprowadzajacego powietrze, na którym zainstalowany jest przyrzad 5 do pomiru natezenia przeplywu powietrza. Wewnatrz tej komory, u dolu jest umieszczony podnosnik powietrzny 14 zapewaniajacy stala cyrkulacje osadu czynnego. Naroza w dolnej czesci komory sa zaokraglone dla ulatwienia cyrkulacji scieków. Osadnik wtórny 9 jest uksztaltowany u dolu celowo w ksztalcie leja 10 dla korzystnego pobierania i zageszczania sedymentujacych osadów przez przewód 25 podnosnika powietrznego 14 w trakcie stalej cyrkulacji osadu. Ugory osadnika 9 jest umieszczony przewód 7 odprowadzajacy oczyszczone scieki z komory osadu czynnego 2 do rury centralnej 8 zaopatrzonej w tarcze odbijajaca, która powoduje zmniejszenie energii strumienia wplywajacych scieków oraz umieszczone sa poziome przelewy 11 i koryta 12 sluzce do odprowadza¬ nia oczyszczonych scieków do przewodu odplywowego 13. ¦ Komora osadu nadmiernego albo tlenowej biologicznej stabilizacji 15 jest wyposazona równiez w dyfuzory 16 sluzace do napowietrzania nadmiernego osadu czynnego w celu jego tlenowej stabilizacji, przy pomocy urzadzenia napowietrzajacego 3. Komora 15 jest wyposazona w swobodnie plywajaca pompe 20 polaczona elastycznym wezem 21 z separatorem 19 do przekazywania wydzielonej wody nadosadowej do komory osadu czynnego 2. Separator 19 stanowi urzadzenie do rozdzielania i kierowania osadu dostarczanego przez podnosnik powietrzny 14 z osadnika wtórnego 9 do komory osadu czynnego 2 przewodem 17 albo do komory tlenowej biologicznej stabilizacji i zageszczania osadu nadmiernego 15 przewodem 18. W urzadzeniu wedlug wynalazku pozostawiono przewody wentylacyjne 22 z pierwotnego wyposazenia osadnika gnilnego a zbedne otwory przeplywowe 23 miedzy komorami zlikwidowano* Istniejacy odplyw 24 zamknieto w sposób pozwalajacy na jego dalsze w razie potrzeby uzytkowanie,, * Niezbedna do zastosowania sposobu i urzadzenia wedlug wynalazku przebudowa polega na wylaczeniu osadnika gnilnego z pracy poprzez wstrzymanie doplywu scieków surowych, wypompowanie osadów i scieków z poszczególnych komór oraz na wyplukaniu i oczyszczeniu wszelkich elementów osadnika. Po zainstalowaniu urzadzen w komorach oraz po wykonaniu odplywu scieków nalezy doprowadzic scieki surowe, do komory osadu czynnego. Nastepnie po uruchomieniu urzadzen napowietrzajacych rozpoczac mozna hodowle osadu czynnego, jedna z metod znanych w technologii scieków. Po wyhodowaniu osadu czynnego w ilosci od 3,0—8,0 kg suchej masy/m3 komory, mozna rozpoczac proces oczyszczania scieków. Obciazenie komory ladunkiem zanieczyszczen wynosi 0,20-0,80 kg BZT5/m3 • doba, a obciazenie osadu czynnego 0,05-0,25 kg BZT5/kg suchej masy • doba osadu. Czas sedymentacji scieków w osadniku wtórnym, przy przeplywie sredniogodzinowym wynosi 3—10 h, a obciazenie hydrauliczne osadnika nie przekracza 1,5 m3/m2 • h. Obciazenie hydrauliczne przelewów osadnika wtórnego nie jest wieksze od 5,0—7,5 m3/mb • h. Przyrost osadu czynnego wynosi 0,6-0,8 kg suchej masy/kg BZT5 usunietego. Ilosc dostarczanego powietrza zapewnia sprawny przebieg procesu oczyszczania scieków wraz z czesciowa lub pelna stabilizacja nadmiernego osadu czynnego, oraz wymagana wydajnosc podnosników powietrznych. Obliczenia dotyczace czasu napowietrzania oraz ilosci powietrza wykonuje sie na podstawie ogólnie obowiazujacych zasad. Ilosc recyrkulatu oblicza sie w oparciu o bilans suchej masy osadu. <97 549 3 Zaleta wynalazku jest uzyskanie w wyniku intensyfikacji procesu oczyszczania scieków, w istniejacych niskosprawnych urzadzeniach kilkakrotnie wyzszych efektów techniczno-ekonomicznych, nie na drodze inwesty¬ cji lecz na drodze adaptacji i modernizacji. Konwencjonalne sposoby zwiekszenia przepustowosci oraz stopnia oczyszczania scieków w istniejacych oczyszczalniach skladajacych sie z wielokomorowych osadników gnilnych polegaja na rozbudowie oczyszczalni o czesc biologiczna skladajaca sie ze zlóz biologicznych z osadników wtórnych oraz przepompowni lub z komór osadu czynnego z osadnikami wtórnymi i przepompowni, a takze z urzadzen do przeróbki osadów, wzglednie jezeli warunki lokalne na to pozwalaja, na budowie filtrów piaskowych wraz z komorami dozujacymi. Powyzsze efekty osiagnac mozna sposobami konwencjonalnymi jedynie w drodze dzialalnosci inwestycyjnej. * PL