Przedmiotem wynalazku jest aparat do elektro¬ forezy w zelu poliakryloamidowym znajdujacy zas¬ tosowanie w laboratoriach fizjologicznych do prac naukowych i w laboratoriach klinicznych i szpi¬ talnych do celów diagnostycznych. Aparat umoz¬ liwia zwlaszcza rozdzielanie bialek, enzymów, kwa¬ sów nukleinowych, polinukleotydów, hormonów itp. w polu elektrycznym. W aparacie tym mozna równiez dokonywac izoelektroogniskowania bialek i oznaczania ich punktu izoelektrycznego w grad¬ iencie pH, jak i oznaczenia ciezarów czasteczko¬ wych bialek i kwasów nukleinowych.Znany jest aparat do elektroforezy w zelu po¬ liakryloamidowym wykonany ze szkla organicznego, majacy ksztalt prostopadloscianu skladajacego sie z dwóch naczyn i pokrywy, przy czym jedno na¬ czynie znajduje sie nad drugim, zas w dolnym zamocowana jest pompka perystaltyczna przezna¬ czona do przepompowywania plynu buforowego z jednego naczynia do drugiego w celu utrzymywa¬ nia stalej temperatury plynu i równomiernego roz¬ mieszczenia stezen skladników buforowych. Do umo¬ cowania w aparacie rurek ze spolimeryzowanym zelem sluza listwy gumowe z otworami, osadzone w dnie górnego naczynia. Kazda taka listwa przy¬ stosowana jest do przytrzymywania kilku rurek.Kazde naczynie ma elektrode platynowa w pos¬ taci cienkiego drutu nawinietego na szklany nosnik na calej jego dlugosci.Aparat ma duza pojemnosc wymagajaca znacz- S0 nej ilosci plynu buforowego i wymaga duzej ostroz¬ nosci przy poslugiwaniu sie nim, ze wzgledu na konstrukcje elektrod. Przed kazda elektroforeza •zachodzi koniecznosc rozebrania i ponownego zlo¬ zenia aparatu, co utrudnia jego obsluge.Znany jest inny aparat o identycznym przezna¬ czeniu, skladajacy sie z dwóch prostopadloscien- nych naczyn ze szkla organicznego, ustawionych jedno nad drugim, z których górne ma podstawe a w niej wykonane otwory do umieszczania rurek ze spolimeryzowanym zelem. Rurki mocowane sa w otworach podstawy przy pomocy pierscienia z gwintem, skosnego kolnierza i pierscienia gumowe¬ go. Aparat ten wyposazony jest w elektrody we¬ glowe.Aparat ten, obok stosunkowo znacznych wymia¬ rów gabarytowych, co wymaga duzej ilosci plynu buforowego, wymaga takze pracochlonnej obslugi, gdyz zachodzi koniecznosc mocowania najpierw kazdej z kilkunastu rurek do podstawy przy po¬ mocy pierscienia i kolnierza, a po zakonczeniu ele¬ ktroforezy wykrecenia ich z podstawy.Oba opisane aparaty umozliwiaja uzywanie rurek z zelem tylko o dlugosci ograniczonej wysokoscia dolnego naczynia, wchodzacego w sklad aparatu.Przedmiotem wynalazku jest aparat do elektro¬ forezy w zelu poliakryloamidowym o dwóch szczel¬ nie oddzielonych od siebie przestrzeniach przezna¬ czonych dla roztworu elektrolitu, którego czesc znajduje sie w przezroczystym naczyniu wchodza- 97 41297 412 cym w sklad aparatu, przy czym aparat ten ma elementy mocujace i uszczelniajace rurki ze spoli¬ meryzowanym zelem oraz dwie elektrody z drutu platynowego nawiniete na elektroizolacyjnym nos¬ niku, zas kazda elektroda umieszczona jest w innej przestrzeni.Istota wynalazku polega na tym, ze glówna czesc aparatu stanowi rura wykonana z chemicznie od¬ pornego tworzywa sztucznego, podzielona na dwie czesci pozioma przegroda, zawierajaca szereg ot¬ worów z uszczelkami, przy czym górna czesc rury jest krótsza i wypelniona czesciowo roztworem elektrolitu, natomiast w przegrodzie jest zamoco¬ wany szczelnie walec stanowiacy nosnik elektrod, utworzony z dwóch nierównej cfrugosci odcinków, majacych wewnetrzne wzdluzne kanaly ustawione naprzeciwko siebie. Na poboczu obu odcinków walca nawiniete sa elektrody szczelnie wprowadzone do wzdluznych kanalów i polaczone z odpowiadaja¬ cymi im elektrycznymi przewodami w izolacji, przy czym przewody te sa na zewnatrz wyprowadzone poprzez uszczelniony kanal promieniowy wykonany w dluzszej dolnej czesci walca, tuz pod przegroda.Dolna czesc rury ma na poboczu szereg okienek, zas dolne odcinki rurek i dolny odcinek walca z elektroda znajduja sie w roztworze elektrolitu, zawartym w przezroczystym naczyniu. Jest korzys¬ tne, gdy dolna czesc rury ma dodatkowy otwór usytuowany w poblizu przegrody, przeznaczony do wyprowadzania przewodów na zewnatrz rury.Aparat zgodny z wynalazkiem odznacza sie pros¬ tota konstrukcji, ma male rozmiary, dzieki czemu nie wymaga duzej ilosci roztworu elektrolitu i mo¬ ze byc latwo umieszczany w chlodni, natomiast rurki z zelem moga byc dogodnie i szybko umoco¬ wane w przegrodzie, w *otworach z uszczelkami.Rura z przegroda i osadzonymi w niej rurkami z zelem oraz nosnikiem elektrod moze byc usta¬ wiona badz nad przezroczystym naczyniem z roz¬ tworem elektrolitu, badz wewnatrz takiego naczy¬ nia, którego wymiary moga byc dostosowane do róz¬ nej dlugosci rurek wypelnionych zelem. Aparat za¬ pewnia uzyskanie rozdzialów z dobra rozdzielczos¬ cia^ dziala niezawodnie i nie podlega uszkodzeniom mechanicznym.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rys»inku, na którym fig. 1 przedstawia rure z wyposazeniem w przekroju wzdluznym, fig. 2 te sama rure w widoku z góry, zas fig. 3 nosnik elektrod w czesciowym przekroju wzdluznym.Przykladowe rozwiazanie aparatu wedlug wyna¬ lazku przedstawia sie nastepujaco. Podstawowa czesc aparatu stanowi cylindryczna rura 1 wyko¬ nana z polietylenu, której wnetrze jest przedzielone na dwie nierówne czesci pozioma przegroda 2 wy¬ konana z tego samego materialu, szczelnie dzielaca rure 1 na dwie przestrzenie. W srodku przegrody 2 zamocowany jest szczelnie walec 3, stanowiacy nos¬ nik elektrod 4, wykonanych z drutu platynowego w postaci jednego zwoju, nawinietego na powierz¬ chni walca 3 na jego górnym odcinku 5 i dolnym odcinku 6. W przegrodzie 2, na okregu wokól wal¬ ca 3, znajduje sie szereg otworów 7 z gumowymi uszczelkami 8, w których sa osadzone dwustronnie otwarte rurki 9 ze spolimeryzowanym zelem po- liakryloamidowym, wypelniajacym je na dlugosci mniejszej od ich dlugosci. Do elektrod 4 doprowa¬ dzone sa, poprzez wzdluzne kanaly 10 i 11 wyko- nane wewnatrz odcinków 5 i 6 walca 2, elektryczne przewody 12 i 13 w izolacji, polaczone ze zródlem 14 napiecia stalego, przechodzace przez dodatkowy otwór 15 wykonany w rurze 1, pod przegroda 2.Górna, krótsza czesc rury 1 wypelniona jest roz- io tworem elektrolitu 16, który ma poziom powyzej górnych krawedzi rurek 9 z zelem i elektrody 4 nawinietej na górnym odcinku 5 walca 3. W dolnej, znacznie dluzszej czesci rury 1 wykonane sa okien¬ ka- 17, umozliwiajace obserwacje rurek 9 z zelem.Wewnatrz tej dolnej czesci rury 1 wstawione jest przezroczyste naczynie 18 wypelnione roztworem elektrolitu 16, tak ze ten roztwór obejmuje dolna czesc rurek 9 i elektrode 4 nawinieta na dolnym odcinku 6 walca 3. Walec 3 wykonany jest ze szkla organicznego i jest utworzony z dwóch nierównej dlugosci odcinków 5 i 6, jednego usytuowanego nad przegroda 2, a drugiego pod nia. Odcinki 5 i 6 maja wzdluzne kanaly 7 i 8 ustawione naprzeciwko siebie i nad centralnym otworem 19 wykonanym w przegrodzie 2, wokól którego sa zamocowane oba odcinki 5 i 6 walca 3. Nawiniete na poboczu walca 3 elektrody 4 sa wprowadzone przez uszczelnione zywica epoksydowa otwory 20 do kanalów 7 i 8 i polaczone lutowiem 21 z elektrycznymi przewoda mi 12 i 13. Lutowie 21 wypelnia koncowe odcinki obu kanalów 7 i 8. Przewody 12, 13 wyprowadzone sa z kanalów 7, 8 poprzez uszczelniony zywica epo¬ ksydowa promieniowy kanal 22, wykonany w dol¬ nym odcinku 6 walca 3, tuz pod przegroda 2. 85 Poslugiwanie sie aparatem jest nastepujace. Rurki 9 ze spolimeryzowanym zelem umieszcza sie tak w uszczelkach 8, by ich kilkumilimetrowy odcinek wystawal nad uszczelka 8 i by roztwór elektro¬ litu 16 zakrywal je oraz elektrode 4. Rure 1 z rur- 40 kami 9, zawierajacymi próbki, wstawia sie do prze¬ zroczystego naczynia 18, z roztworem elektrolitu 16, tak by zanurzeniu ulegla dolna elektroda 4 i konce rurek 9. Calosc umieszcza Sie w chlodziarce, a przewody 12 i 13 laczy ze zródlem 14 napiecia 45 stalego i pozostawia na okreslony, scisle dobrany czas. Po zakonczeniu procesu elektroforezy rurki 9 wyjmuje sie z aparatu, z rurek 9 usuwa sie zel i poddaje dalszym wymaganym badaniom. Elektro¬ foreze prowadzi sie w zakresach pH od 2 do 12 50 i stezeniu zelu poliakryloamidowego od 2% do 15%, jak i w gradiencie stezenia tego zelu. PL