Przedmiotem wynalazku jest ultradzwiekowe urzadzenie znajdujace zastosowanie w diagnostyce medycz¬ nej, zwlaszcza do badan polozniczych, wykorzystujace zjawisko Dopplera.W patencie nr 93554 opisano urzadzenie zaopatrzone w ultradzwiekowa glowice nadawczo-odbiorcza oraz druga glowice nadawczo-odbiorcza lub nadawcza lub odbiorcza. Urzadzenie jest dalej zaopatrzone w uklad przelaczajacy tak skonstruowany, ze albo dwie glowice pracuja jednoczesnie, przy czym jedna pelni wtedy role nadawczej a druga odbiorczej, lub pracuje tylko jedna z glowic jako nadawczo-odbiorcza a druga jest odlaczona.Opisane urzadzenie umozliwia najpierw wykrycie lozyska lub ruchomej struktury plodowej przy pomocy jednej glowicy ultradzwiekowej, a nastepnie wyznaczenie glebokosci polozenia struktury przy pomocy dwóch glowic ultradzwiekowych.Wedlug przykladu wykonania przedmiotu wynalazku dwie glowice sa polaczone gietnym pretem. Dzieki takiemu ich mechanicznemu polaczeniu, po odjeciu od brzucha ciezarnej glowice te pozostaja w stosunku do siebie nieruchome. Mozna wiec zmierzyc odleglosc miedzy nimi i zaleznosci katowe, co nastepnie pozwala na wyznaczenie glebokosci polozenia wykrytej struktury biologicznej.W trakcie prób klinicznych wynalazku wedlug patentu nr 93544 stwierdzono, ze skuteczne przeprowadze¬ nie tego precyzyjnego badania wymaga mozliwosci swobodnego przesuwania kazdej z dwóch glowic ultradzwie¬ kowych. Laczacy glowice gietny pret, o sztywnosci zapewniajacej pózniejsze utrzymanie glowic w niezmienio¬ nym wzgledem siebie polozeniu, stanowil tu powazne utrudnienie. Powstalo wiec zadanie wyeliminowania laczacego preta o znacznej sztywnosci i wynalezienia takiego zespolu srodków technicznych, który nie ograni¬ czajac swobody przesuwania kazdej z glowic, pozwalalby z wystarczajaca dokladnoscia okreslic odleglosc i katy miedzy glowicami, a tym samym wyznaczyc miejsce i glebokosc polozenia wykrytej za pomoca fal ultradzwiekowych struktury. Dalszym celem wynalazku jest rozwiazanie tego zadania za pomoca srodków na tyle prostych, aby ich stosowanie nie wymagalo specjalistycznego przeszkolenia technicznego.2 97 328 Wedlug wynalazku cel ten osiagnieto przez zaopatrzenie jednej glowicy ultradzwiekowej w linial o okres¬ lonej szerokosci, umocowany pod katem do jej osi i zaopatrzony w dwie podzialki, umieszczone jedna przy górnej a druga przy dolnej krawedzi linialu. Druga glowica ma linial tak umocowany, ze jedna jego krawedz lezy w osi nadawanych lub odbieranych fal ultradzwiekowych. Po zlokalizowaniu za pomoca fal ultradzwieko¬ wych poszukiwanej struktury biologicznej wystarczy odczytac wartosci podzialek górnej i dolnej, pierwszego linialu, wskazane przez krawedz robocza drugiego linialu. Nastepnie na podstawie prostych zaleznosci geometrycznych wyznacza sie glebokosc polozenia wykrytej struktury.Wedlug innej korzystnej odmiany wynalazku pierwsza glowica ultradzwiekowa ma identyczny i identycz¬ nie umocowany linial z dwoma podzialkami, zas do drugiej glowicy, pod katem do jej osi, jest przymocowany linial z jedna podzialka. Odczytanie wartosci podzialek w miejscu przecinania sie linialów pozwala wyznaczyc glebokosc polozenia struktury.Wedlug dalszej odmiany wynalazku w obu glowicach sa wykonane otwory o kierunku równoleglym do osi glowic. Do tych otworów sa wlozone konce preta z materialu plastycznego, zas pret jest ulozony na ciele pacjentki. Po zlokalizowaniu za pomoca fal ultradzwiekowych poszukiwanej struktury biologicznej pret wyjmuje sie ze wspomnianych otworów i odrysowuje jego ksztalt na kartce papieru. Prosta konstrukcja wykreslna pozwa¬ la wyznaczyc glebokosc polozenia struktury.Rozwiazanie wedlug wynalazku za pomoca prostych srodków umozliwia ustalenie glebokosci polozenia wykrytej struktury, przy czym w trakcie prowadzenia badania swoboda przesuwania glowic nie jest ograniczona.Przedmiot wynalazku jest dokladniej opisany na przykladzie wykonania w zwiazku z rysunkiem, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie urzadzenie w widoku od przodu, fig. 2 — odmiane urzadzenia w tym samym widoku, a fig. 3 — dalsza odmiane urzadzenia w tym samym widoku.Jak pokazano na fig. 1 rysunku, do ultradzwiekowej glowicy 1, prostopadle do jej osi 2, jest przymocowa¬ ny linial 3, zaopatrzony przy górnej krawedzi w podzialke 4 i przy dolnej krawedzi w identyczna podzialke 5, Do ultradzwiekowej glowicy 6, równolegle do jej osi 7, jest przymocowany linial 8, którego krawedz 9 lezy na przedluzeniu osi 7.Po umieszczeniu glowic 1 i 6 na ciele 10 pacjentki i takim ich ustawieniu, iz poszukiwana biologiczna struktura 11 znajduje sie na przecieciu osi 2 i 7, odczytuje sie wartosci poazialek 4 i 5 wskazane przez kra¬ wedz 9. Z odczytanych wartosci oraz znanej szerokosci linialu 3, na podstawie prostych zaleznosci geometrycz¬ nych, wyznacza sie odleglosc miedzy struktura 11 a glowica 1 i/lub glowica 6.Odmiana urzadzenia, pokazana przykladowo na fig. 2 rysunku, tym sie rózni od opisanego rozwiazania, ze do glowicy 6, prostopadle do jej osi 7, jest umocowany linial 12 zaopatrzony przy dolnej krawedzi w po¬ dzialke 13. Odleglosc miedzy struktura 11 a glowica 1 i/lub 6 ustala sie z odczytania wartosc podzialek 4 i 5 wskazanych przez dolna krawedz linialu 12, wartosci podzialki 13 wskazanej przez dolna krawedz linialu 3 oraz szerokosci linialu 3.W odmianie urzadzenia pokazanej na fig. 3 rysunku w glowicach 1 i 6, równolegle do ich osi 2 i 7, sa wy¬ konane otwory 14 i 15. W otworach sa osadzone konce preta 16 wykonanego z materialu plastycznego. Pret spoczywa swobodnie na ciele 10 pacjentki. Po ustawieniu glowic 1 i 6 tak, iz struktura 11 znajduje sie na prze¬ cieciu ich osi, pret 16 wyjmuje sie z otworów 14, 15 i odrysowuje jego ksztalt na kartce papieru. Nastepnie za pomoca konstrukcji wykreslnej wyznacza sie polozenie struktury 11 i ustala glebokosc jej usytuowania. PL