Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania steroidowych posiadajacych w pozycji 17 lancuch bocz¬ ny zawierajacy funkcje tlenowe.Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalazku odpowiadaja wzorowi ogólnemu 1, w którym R oznacza grupe hydroksylowa ewentualnie podstawiona, a X oznacza lancuch alifatyczny o C3 - C7 podstawiony grupa hydroksylowa lub karboksylowa.Zwiazki otrzymywane sposobem wedlug wynalazku stanowia cenne pólprodukty do syntezy czynnych metabolitów witaminy D3, a niektóre z nich sa hormonami linienia owadów.Znany sposób dobudowy lancucha bocznego steroidów polega na reakcji Grignard'a prowadzonej na grupie karboksylowej znajdujacej sie w lancuchu bocznym w pozycji 17. Sposób ten jest malo uzyteczny, bowiem produkty wyjsciowe, a mianowicie uboczny produkt utleniania cholesterolu, kwasy zólciowe lub sterole roslinne sa trudno dostepne w wiekszych ilosciach.Celem wynalazku jest opracowanie syntezy pochodnych steroidowych o wzorze 1, w którym RiXmaja wyzej podane znaczenie, ze stosunkowo latwo dostepnego androst-5-en-30-olu, która jednoczesnie pozwala osiagnac wysoka wydajnosc koncowego produktu o pozadanej budowie przestrzennej.Stwierdzono, ze cel ten osiaga sie, jezeli pochodna kwasu pregnanowego o wzorze 2, w którym R ma wyzej podane znaczenie a R" oznacza nizsza grupe alkilowa, poddaje sie alkilowaniu halogenkiem alkilowym o wzorze YR\ gdzie Y oznacza chlorowiec, a R' grupe alkilowa o Ci - C5 zawierajaca ewentualnie grupy alkoksylowe, po czym grupe estrowa w pozycji C2o redukuje sie do grupy metylowej, nastepnie hydrolizuje sie w srodowisku kwasnym, w celu usuniecia grup zabezpieczajacych przy C3 i C25, po czym grupe ketonowa poddaje sie reakcji z odczynnikiem Grignard'a.Wedlug wynalazku konstrukcje lancucha bocznego prowadzi sie poddajac pochodna 17-ketoandrostanu reakcji Reformackiegoz bromooctanem etylu i cynkiem, powstaly hydroksyester acetyluje sie, a nastepnie selek¬ tywnie pirolizuje w warunkach destylacji prózniowej. Wszystkie trzy powyzsze reakcje mozna prowadzic nie2 96649 wyodrebniajac zwiazków posrednich. Produkt pirolizy — nienasycony (A17) — ester poddaje sie katalitycznemu wodorowaniu wobec czerni platynowej w roztworze etanolowym (w tych warunkach wiazania podwójne znajdu¬ jace sie w ukladzie pierscieni przewaznie nie ulegaja wodorowaniu).Produkt wodorowania — nasycony ester etylowy przeprowadza sie nastepnie w ester metylowy, poprzez hydrolize zasadowa i estryfikacje dwuazometanem. Po zabezpieczeniu utworzonych w trakcie wyzej wspomnia¬ nej hydrolizy grup hydroksylowych w postaci alkoksylanów, ester metylowy poddaje sie alkilowaniu w poloze¬ niu a do grupy estrowej, dzialajac nan odpowiednim halogenkiem w zaleznosci od charakteru pozadanego lancu¬ cha bocznego.Reakcje alkilowania prowadzi sie w niskiej temperaturze, w rozpuszczalniku aprotycznym (np. tetrahydro- furan lub eter), generujac najpierw anion silna zasada (np. dwuizopropyloamidkiem litu), a nastepnie dodajac halogenek wHMPTA (heksametylotrójamid kwasu fosforowego). Zwykla przeróbka mieszaniny reakcyjnej pozwala na wydzielenie z duza wydajnoscia produktu alkilowania, który poprzez redukcje zlozonym wodorkiem, tosylowanie i ponowna redukcje kompleksowym wodorkiem przeprowadza sie w zwiazek zawierajacy grupe metylowa-pray Clorchafakterystyczna dla wiekszosci zwiazków naturalnych. ^*r z y k l a dv Otrzymywanie 25-hydroksycholesterolu z octanu androstenolonu. * a/ Otrzymywanie jestru etylowego kwasu 3j3-acetoksy-170-hydroksy -17-izopregn- 5-en-21-owego z octanu andfx$t%-en:30-ylu (reakcja Reformackiego)2a. ^6Qg*octaml andfc^t-5-en-30-ylu (octan androstenolonu) rozpuszczono w 510 ml suchego benzenu, dodano 69 g aktywowanego cynku, wkroplono okolo 1/10 przygotowanej porcji 21 g bromooctanu etylu i dodano krysztalek jodu. Mieszanine ogrzano do zapoczatkowania reakcji stale intensywnie mieszajac, a nastepnie wylaczono ogrzewanie, wkroplono pozostala ilosc odczynnika i ponownie ogrzano do wrzenia. Po dwóch godzi¬ nach wylaczono ogrzewanie, mieszanine schlodzono w lazni z lodem, dodano 200 ml 2N HC1 i produkt ekstra¬ howano eterem. Po wysuszeniu warstwe eterowa odparowano uzyskujac surowy produkt reakcji (74,5 g), zawie¬ rajacy okolo 8% wlasciwego produktu reakcji (z widma protonowego rezonansu jadrowego). b/ Acetylowanie estru etylowego kwasu 30-acetoksy-l 7/3- hydroksy-17- izopregn-5-en-21-owego.Surowy produkt po reakcji Reformackiego (74,5 g) rozpuszczono w 600 ml bezwodnika octowego, dodano kilka kropli pirydyny i grzano do wrzenia przez 30 godzin. Nastepnie bezwodnik octowy oddestylowano pod zmniejszonym cisnieniem uzyskujac surowy dwuoctan. Przez krystalizacje z metanolu uzyskano próbke anali¬ tyczna estru etylowego kwasu 3(3, 17|3-dwuacetoksy-l7-izopregn-5-en-21-owego, temperatura topnienia 94,5-95,5°C (igly), [a\lD6 = -60° /CHCl3, c = 1,1/, analiza elementarna: obliczono dla C2 7H4 o06 %C - 70,40, %H - 8,75, znaleziono %C - 70,30, %H - 8,72.Widmo NMR /100 MHz/ 8 /CDC13/= 5,37 /m, 1H, C6-H/, 4,59 /m, 1H, C3-H/, 4,11 /q, 2H, O-CH^-CHa, J = 7 Hz/, 2,01 /s, 3H, CH_3 -CO-/, 1,25/t, 3H, 0-CH2-CH_3, J = 7 Hz/, 1,03 /s, 3H,C19-H/, 0,85/s,3H,C18-H/.Widmo IR^max /CHC13/ cm-1 = 1730 i 1260.Widmo masowe m/e = 400 /M-CH3COOH/, 340 /M-2CH3COOH/. c/ Selektywna piroliza estru etylowego kwasu 3/3, 17|3-dwuacetoksy-17- izopregn-5-en-21 -owego.Zacetylowany surowy produkt reakcji Reformackiego poddano pirolizie, ogrzewajac pod wysoka próznia (okolo 1 mm Hg). Reakcje prowadzono w skróconym zestawie do destylacji, kolbe destylacyjna ogrzewano palnikiem Bunsena tak, aby destylacja przebiegala z umiarkowana szybkoscia. Po przedestylowaniu prawie calej ilosci steroidu, jasnozólty destylat rozpuszczono w niewielkiej ilosci metanolu i pozostawiono na noc w zamrazal- niku. Nastepnego dnia wydzielone krysztaly odsaczono, przemyto minimalna iloscia metanolu i wysuszono na powietrzu. W polaczeniu z drugim rzutem krystalizacyjnym uzyskano 24 g /40% z octanu andros-5-en- 3j3-ylu/ czystego estru etylowego kwasu 30-acetoksypregna-5,17-dien-21-owego, temperatura topnienia 116—118°C (igly) - lit2a. 117°C, [a]}/ = -69° /CHC13, c = 1,1/ - lit2a. [a]^3 = -69,8°, analiza elementarna: obliczono dla C2 5 H3 604 %C - 74,96, %H - 9,06, znaleziono %C - 74,64, %H -8,91.Widmo NMR /100 MHz/ 5 /CDC13/ = 5,45 /t, 1H, C20-H, J = 2,5 Hz/, 5,33 /m, 1H, C6-H/, 4,53 /m, 1H, C3-H/, 4,07 / 1,02 /s, 3H, Ci 9-H/, 0,81 /s, 3H, Cx 8-H/.Widmo IRymax/KBr/ cm-1 = 1730, 1700, 1650, 1240.Widmo UVXmax/etanoi/ nm = 222 /£ = 16500/- lit^b. Xmax = 222 nm ^ = 16600/ Widmo masowe m/e = 400 /M+/, 355 /M^C2H50/, 340/M~CH*€€»1#, i96649 3 d/ Selektywne wodorowanie estru etylowego kwasu 3j3-acetoksypregna-5,17-dien-21-owego. 13 g estru etylowego 3j3-acetoksypregna-5,17-dien-21-owego rozpuszczono w 250 ml 96% etanolu i doda* no do uprzednio zredukowanego 1 g Pt02 w 50 ml 96% etanolu. Mieszanine intensywnie wytrzasano przez 4 godziny az do pochloniecia sie obliczonej ilosci wodoru. Nastepnie katalizator odsaczono, rozpuszczalnik odpa¬ rowano uzyskujac czysty ester etylowy kwasu 30-acetoksypregn-5-en-21-owego, temperatura topnienia I05,5-107,5°C (plytki z metanolu), [a]lD6 = -48° /CHCi3, c = 1,25/, analiza elementarna: obliczono dla C2 s H3 804./ %C - 74,59 %H-952 znaleziono %C - 74,54 %H-9,76.Widmo NMR /100 MHz/ 6 /CDC13/= 5,38 /m, 1H, C6-H/, 4,60 /m, 1H, C3-H/, 4,11 la, 2H, 0-CH2-CH3, J = 7 Hz/, 2,01 /s, 3H, CH3-CO-/, 1,25 /t, 3H, 0-CH2-CH3, J = 7 Hz/, 1,03 /s, 3H, C19-H/, 0,63/s,3H,C18-H/.Widmo IRjmax/CHCl3/ cm"1 = 1725,1260.Widmo masowe m/e = 342 /M-CH3COOH/. e/ Hydroliza estru etylowego kwasu 30-acetoksy-pregn-5-en-21-owego. 13 g estru etylowego kwasu 30-acetoksypregn-5-en-21-owego rozpuszczono w 150 ml metanolu, dodano g KOH rozpuszczonego w 15 ml wody i ogrzewano do wrzenia przez 2 godziny. Po schlodzeniu dodano 50 ml wody, nadmiar metanolu odpedzono na wyparce, po czym mieszanine zobojetniono 5% kwasem solnym. Wy¬ dzielony w postaci zawiesiny kwas ekstrahowano octanem etylu, warstwe organiczna przemyto solanka i wysu¬ szono bezwodnym Na2S04 i odparowano uzyskujac 12 g surowego Kwasu 30-hydroksyprvgn-5-en-21-owego /wid¬ mo IRpmax/KBr/ cm-1 zawiera charakter/styczne dla kwasów karboksylowyeh silne pasmo drgan walencyjnych O-H w obszarze 3300-2200, ponadto pasmo drgan walencyjnych 1715 oraz p^sma hydroksylowe 3400 i 1060/. f/ Estryflkacja dwuazometanem kwasu 30-hydroksy-pregn-5-en-21-owego. 12 g kwasu 30-hydroksypregn-5-en-2! -owego rozpuszczono w 120 ml metanolu i potraktowano swiezo przyrzadzonym roztworem dwuazometanu. Przebieg reakcji sledzono za pomoca chromatografu cienkowarstwo¬ wej. Dwuazometan dodawano do momentu calkowitego zaniku kwasu. Nastepnie rozpuszczalniki usunieto pod zmniejszonym cisnieniem (wyparka), uzyskujac 12 g estru metylowego kwasu 3j3-hydroksypregn-5-en-21-owego, temperatura topnienia 127-130°C (wodny aceton) - lit3. 132-133°C, [a]\J = -60° /CHCl3, c = 1,0/-lit3, [a]w = — 63,5° — zwiazek ten jest higroskopijny, krystalizuje w postaci wodzianu i stad moga sie brac niewielkie róznice w stalych fizycznych w stosunku do opisanych w literaturze.Widmo NMR /100 MHz/ 8 /CDC13/ = 5,34 /m, 1H, C6-H/, 3,64 /s, 3H, -0-CH3/, 3,49 /m, 1H, C3-H/, 1,82 /woda krystalizacyjna/, 0,98 /s, 3H, Cx 9-H/, 0,59 /s, 3H, Ci 8-H/.Widmo IRimax/CHCl3/ cm-1 = 3450, 1730, 1050.Widmo masowe m/e = 346 /M+/, 328 /M-H20/, 313 /328-CH3/. g/ Eteryfikacja dwuhydropiranem estru metylowego kwasu 3j3-hydroksypregn-5-en-21 -owego.Zawiesine 6,5 g estru metylowego kwasu 3j3-hydroksypregn-5-en-21-owego w 50 ml absolutnego eteru po¬ traktowano 5 ml dwuhydropiranu i 0,1 g TsOH i zostawiono na kilkanascie godzin *v temperaturze pokojowej. Po czym rozcienczono octanem etylu, przemyto 2% NaOH, woda i solanka, warstwe organiczna wysuszono (bez¬ wodnym Na2S04) i odparowano. Otrzymany bezbarwny olej rozpuszczono w niewielkiej ilosci metanolu i po¬ zostawiono na kilka dni w zamrazalniku. Wydzielone krysztaly odsaczono, przemyto minimalna iloscia zimnego metanolu i wysuszono na powietrzu, uzyskujac 5,3 g (81%) czystego estru metylowego kwasu 30-piranyloksy- pregn-5-en-21-owego, temperatura topnienia 90-120°C (igly), [a]^6 = -43° /CHC13, c = 1,0, /analiza elementar¬ na: obliczono dla C27H2404 %C - 75,31, %H - 9,83, znaleziono %C - 75,55, %H - 9,98.Widmo NMR /60 MHz/ 5 /CDC13/ = 5,34 /m, 1H, C6-H/, 4,73 /m, 1H, 2'-THP-H/, 3,65 /s, 3H, -0-CH3/, 1,00 /s, 3H, Ci 9-H/, 0,60 /s, 3H, d 8-H/.Widmo IR imax /CHCl3/cm_1 = 1730, 1035.Widmo masowe m/e = 399 /M-OCH3/, 346 /M-dwuhydropiran/, 328 /346- H20/, 85 /C5H90+/. h/ Otrzymywanie 2-metylo-2-/3'-bromopropylo/-l ,3-dioksalanu4.W 1 litrowej kolbie zaopatrzonej w lapacz kropel polaczony poprzez pionowa chlodnice i nasadke z bocz¬ na rurka z odbieralnikiem, umieszczono 250 ml 40% kwasu bromowodorowego, 120 ml wody i 96 g (0,75 mola) a-acetylo-7-butyrolaktonu. Nastepnie mieszanine reakcyjna, silnie spieniona przez wydzielajacy sie C02, ostro¬ znie ogrzano stale zwiekszajac temperature, tak jednak, aby piana nie przedostawala sie do lapacza kropel. Po4 96649 kilkunastu minutach, kiedy kolor mieszaniny z zóltego przeszedl w czarny, C02 przestal sie wydzielac i rozpo¬ czela sie destylacja, która prowadzono tak szybko jak to bylo mozliwe.Po zebraniu 300 ml destylatu dodano do kolby destylacyjnej 150 ml wody i zebrano dalsze 100 ml destyla¬ tu. Zólta warstwe organiczna w destylacie oddzielono, warstwe wodna ekstrahowano eterem, ekstrakty eterowe polaczono z warstwa organiczna i wysuszono bezwodnym CaCl2. Eter oddestylowano poprzez 30 centymetrowa kolumne wypelniona szklanymi spiralkami. Pozostalosc wazaca 51 g przedestylowano pod zmniejszonym cisnie¬ niem przez krótki deflegmator typu Vigreux, zbierajac 46 g frakcji wrzacej w zakresie 74-77°C (p = 14 mm Hg).Otrzymany 5-bromopentan-2-on mial dane spektralne zgodne ze struktura: widmo NMR /60 MHz/ 6 /CDCU = 3,43 /t, 2H, Br-CH2 -, J = Hz/, 2,63 /t, 2H, -CH2-CO-CH3, J^7 Hz/, 2,15 /s, 3H, -CO-CH_3/; widmo IR (film) imax = 1710 cm"l.Mieszanine 16,5 g 5-bromo-pentan-2-onu, 6,82 g glikolu etylenowego i katalitycznej ilosci TsOH w 40 ml suchego benzenu umieszczono w 100 ml kolbce zaopatrzonej w nasadke do katalizacji i chlodnice zwrotna.Mieszanine reakcyjna ogrzewano do wrzenia przez 6 godzin do momentu calkowitego zaniku wyjsciowego ketonu (chromatografia cienkowarstwowa). Po czym oddestylowano benzen, a pod zmniejszonym cisnieniem pozostalosc, uzyskujac 12 g frakcji destylujacej w zakresie 97—101°C (p = 14 mm Hg) i bedacej czystym 2-me- tylo-2-/3'- bromopropylo/-l,3-dioksalanem, który do reakcji alkilowania redestylowano.Widmo NMR /60 MHz/ 5 /CDC13/ = 3,93 /s, 4H, protony z pierscienia dioksalonowego/, 3,41 /t, 2H, Br-CH2-, J = 7 Hz/, 2,1-1,6 /m, 4H, BrCH2 -CH_2 -CH_2-/, 1,29 /s, 3H, -CH3/; widmo IR (film) imax - brak absorpcji w zakresie 1600-1800 cm"l, silne pasmo C—O 1060 cm"l. i/ Alkilowanie estru metylowego kwasu 30-piranyloksypregn-5-en-21-owego.W dobrze wysuszonym reaktorze o pojemnosci 250 ml i wyposazonym w mieszadlo magnetyczne, septum, termometr (do -78°C), wkraplacz z wyrównywaniem cisnienia i wlot argonu, umisszczono 10 ml tetrahydrofura- nu swiezo przedestylowanego znad LiAlH4 w strumieniu argonu. Wkraplacz natomiast napelniono roztworem 2,58 g estru metylowego kwasu 30-piranylcksypregn-5-en-21 -owego w 20 ml tetrahydrofuranu (jak wyzej). Po dokladnym zamknieciu aparatury przy niewielkim nadcisnieniu argonu, reaktor zanurzono w lazni z suchym lodem i acetonem tak, ze temperatura wewnatrz nie byla nizsza niz —30°C. Nastepnie przez septum wstrzyknie¬ to 1,82 g dwuizopropyloaminy (18 moli) i 10 ml 1,8 Mn-BuLi (18 mmoli) i po kilku minutach, stale mieszajac, wkroplono powoli roztwór steroidu i zostawiono na godzine dla generacji anionu.Po uplywie tego czasu temperature mieszaniny obnizono ponizej —60°C, przez zwiekszenie zanurzenia reaktora w lazni i wstrzyknieto 3,23 g 2-metylo-2-/3'-bromopropylo/- 1,3-dioksalanu w 8 ml heksametylotrój- amidu kwasu fosforowego (HMPTA, destylowany znad sit molekularnych w strumieniu argonu). Po uplywie 5 godzin laznie chlodzaca usunieto, a zawartosc reaktora rozcienczono eterem (300 ml) i szybko kilka razy prze¬ myto woda i solanka. Warstwe organiczna wysuszono bezwodnym Na2S04 i odparowano. Oleista pozostalosc rozpuszczono w niewielkiej ilosci metanolu i zostawiono do krystalizacji na kilka dni w zamrazalniku. Wydzielone krysztaly odsaczono, przemyto minimalna iloscia metanolu i wysuszono na powietrzu, uzyskujac 1,25 g czystego estru metylowego kwasu 3j3-piranyloksy-25-etylenodioksy- 27-nor-cnolest-5-en-21-owego.Chromatografia lugów krystalizacyjnych umozliwila uzyskanie dodatkowo 0,85 g produktu o nastepuja¬ cych danych spektralnych: widmo NMR /100 MHz/ 5 /CDC13/= 5,36 /m, 1H, C6-H/, 4,72 /m, 1H, 2'-THP-H/, 3,92 /s, 4H, protony z pierscienia dioksalonowego/, 3,65 /s, 3H, -0-CH3/, 1,28 /s, 3H, C26-H/, 1,00 /s, 3H, Ci9-H/ 0,70 /s, 3H, Ci8-H/; widmo IR /KBr/i^^cnT1 = 1730 /-COOCH3/, 1070, 1045; widmo masowe m/e = 474 /M-dwuhydropiran/, 456 /474-H20/, 87 /C4H702/, 85 /C5H90+/. j/ Redukcja glinowodorkiem litowym estru metylowego kwasu 3/3-piranyloksy- 25-etylenodioksy-27-nor- -cholest-5-en-21-owego. 1 g estru metylowego kwasu 30-piranyloksy-25-etylenodioksy-27-nor-cholest- 5-en-21 -owego rozpuszczono w 120 ml absolutnego eteru etylowego, dodano 2,5 g LiAlH4 i ogrzewano do wrzenia przez 2,5 godziny. Po ochlodzeniu mieszaniny, rozlozono nadmiar wodorku przez ostrozne wkraplanie (przy silnym mieszaniu) nasy¬ conego roztworu Na2S04. Po ustaniu intensywnego pienienia, zawartosc nadal mieszano, az do calkowitego zbielenia. Nastepnie dodano niewielka ilosc bezwodnego Na2S04 i po godzinie odsaczono wydzielony osad.Przesacz odparowano na wyparce uzyskujac 0,88 g krystalicznego 3/3-piranyloksy- 25-etylenodioksy-27- -nor-cholest-5-en-21.olu, widmo NMR /100 MHz/ 8 /CDC13/ = 5,35 /m, 1H, C6-H/, 4,70 /m, 1H, 2'-THP-H/, 3,92 /s, 4H, protony z pierscienia dioksalonowego/, 1,31 /s, 3H, C26 -H/, 1,01 /s, 3H, C19-H/, 0,70 /s, 3H, C18-H/; widmo IR /nujol/ imax cm"1 = 3450 /-OH/, 1140, 1035; widmo masowe m/e = 87 /C4H7027,85 /C5H9(T/.96 649 5 k/ Tosylowanie 3j3-piranyloksy-25-etylenodioksy-27-nor-cholest-5- en-21-olu. 730 mg 3|3-piranyloksy-25-etylenodioksy-27-nor-cholest-5-en-21-olu rozpuszczono w 10 ml suchej pirydy¬ ny, dodano 500 mg krystalizowanego chlorku p-toluenosulfonowego i pozostawiono na dwie doby. Po czym wylano do zimnego nasyconego roztworu wodnego NaHC03 i kilkakrotnie ekstrahowano octanem etylu. Pola¬ czone warstwy organiczne przemyto kilka razy woda i solanka, wysuszono bezwodnym Na2 S04 i odparowano na wyparce. Resztki rozpuszczalników usunieto przez wielogodzinne trzymanie pod wysoka próznia. Uzyskano 596 mg czystego, krystalicznego p-toluenosulfonianu 30-piranyloksy-25-etylenodioksy- 27-nor-cholest-5-en-21- -olu, widmo NMR /l00 MHz/ 5 /CDC13 = 7,78 /d/ 2H, J = 8,5 Hz/ i 7,33 /d, 2H, J = 8,5 Hz/ (protony aroma¬ tyczne), 5,34 /m, 1H, C6-H/, 4,71 /m, 1H, 2'-THP-H/, 3,89 /s, 4H, protony z pierscienia dioksalonowego/, 2,42 /s, 3H, CH3-0 1,22 /s, 3H, C26-H/, 0,99 /s, 3H, ^,9-H/, 0,61 /s, ?H, C18-H/; widmo IR /nujol/jmax cm'l = 1600,1180, 1035. 1/ Redukcja glinowodorkiem litowym p-toluenosulfonianu 30-piranyloksy-25-etylenodioksy-27-nor-cholest- -5-en-21-olu. 412 mg p-toluenosulfonianu 3|3-piranyloksy-25-etylenodioksy-27 -nor-cholest- 5-en-21-olu rozpuszczono w 80 ml absolutnego eteru etylowego, dodano 1,2 g OAIH4 i ogrzewano do wrzenia przez 6,5 godziny. Po ochlodzeniu' mieszaniny, rozlozono nadmiar wodorku przez ostrozne wkraplanie(przy silnym mieszaniu) nasy¬ conego roztworu Na2S04. Po ustaniu intensywnego pienienia, zawartosc nadal mieszano, az do calkowitego zbielenia. Nastepnie dodano niewielka ilosc bezwodnego Na2 S04 i po godzinie odsaczono wydzielony osad.Przesacz odparowano na wyparce uzyskujac 289 mg 30-piranyloksy-25-etyienodioksy- 27-nor-cholest-5-enu, widmo NMR /100 MHz/ 6 /CDC13/ = 5,30 /m, 1H, C6-H/, 4,68 /m 1H, 2'-THP-H/, 3,92 /s, 4H, protony z pierscienia dioksalonowego/, 1,33 /s, 3H, C26-H/, 1,09 /s, 3H, C19—H/, 0,71 /s, 3H, Ci 8—H/; widmo IR/nu- jol/ imax cm"1 = 1060, 1035; widmo masowe m/e = 499 /M-CH3/, 430 /M-dwuhydropiran/, 412 /430-H2O/, 87/C4H7 02+/,85/C5H9 07. m/ Usuwanie grup zabezpieczajacych 30-piranyloksy-25-etylenodioksy-27- nor-cholest-5-enu. 255 mg 30-piranyloksy-25-etylenodioksy-27-nor-choles4-5-enu rozpuszczono w 50 ml acetonu, dodano 50 mg kwasu p-toluenosulfonowego (jednowodnego) i pozostawiono na kilkanascie godzin. Nastepnie dodano 300 ml octanu etylu, przemyto nastepnie NaHC03, woda isolanica i wysuszono (Na2S04). Po odparowaniu rozpuszczalnika uzyskano 182 mg krystalicznego 3j3-hydroksy-27-nor-cholest-5-en-25-onu. Próbke analityczna uzyskano przez krystalizacje z 96% etanolu, a nastepnie wielogodzinne suszenie w wysokiej prózni, w temperatu¬ rze wrzacego toluenu. Tak otrzymany spiek mial temperature topnienia 113°C (lit.5 114°), analiza elementarna: obliczono dla C26H4202 %C - 80,77, %H - 10,95, znaleziono %C - 80,41, %H - 10,95.Widmo NMR /100 MHz/ 6 /CDC13/ = 5,31 /m, 1H, C6-H/, 3,53 /m, 1H, C3-H/, 2,11 /s, 3H, -CO-CH3/, 1.01 /s, 3H, d 9-H/, 0,94 /d, 3H, d 2 x -H, J = 6 Hz/, 0,68 /s, 3H, d 8-H/; Widmo IR/KBr/imax cm"1 = 3500 /-OH/, 1710 /-C=0/, 1060; Widmo masowe m/e = 386 /M+/, 371 /M-CH3/, 368 /M-H20/, 353 /368-CH3/. n/ Acetylowanie 3j3-hydroksy-27-nor-cholest-5-en-25-onu. 242 mg 30-hydroksy-27-nor-cholest-5-en-25-onu rozpuszczono w 5 ml suchej pirydyny, dodano 5 ml bez¬ wodnika octowego i pozostawiono na kilkanascie godzin. Po czym wylano do zimnego 5% kwasu solnego i trzy¬ krotnie ekstrahowano octanem etylu. Polaczone warstwy organiczne przemyto woda, nastepnie NaHC03, po¬ nownie woda i solanka. Po wysuszeniu bezwodnym Na2S04, rozpuszczalnik odparowano uzyskujac 231 mg -acetoksy-27-nor-cholest-5-en-25-onu. Próbke analityczna uzyskano przez krystalizacje z 96% etanolu i nastep¬ nie wysuszenie w wysokiej prózni w temperaturze 77°C.Zwiazek ten mial temperature topnienia 138-139,5°C (zarówno bez, jak i z domieszka autentycznej próbki) [a]2Ds - 44° /CHC13, c = 1,0/ - lit.lc, [a£5 = -45,3° /CHC13, c = 1,0/, analize elementarna: obliczono dla C28H4403 %C - 78,45, %H - 10,35, znaleziono %C - 78,50, %H - 10,49.Widmo NMR /100 MHz/ 8 /CDC13/ = 5,35 /m, 1H, C6-H/, 4,58 /m, 1H, C3-H/, 2,12 /s, 3H, -CO-CH_3/, 2.02 /s, 3H, CH3_co-0-/, 1,03 /s, 3H, Cx 9-H/, 0,69 /s, 3H, CH_3/; Widmo IR/KBr/ otrzymanej próbki bylo identyczne z widmem autentycznej próbki; widmo masowe m/e = 368/M-CH3COOH/.6 96649 o/ Reakcja Grignarda 30-acetoksy-27-nor-cholest-5-en-25-onu z jodkiem metylomagnezowym1 c.Do roztworu 80 mg 30-acetoksy-27-nor-cholest-5-en-25-onu w 80 ml absolutnego eteru dodano powoli, stale mieszajac, w atmosferze argonu, 3 ml 1,66 M eterowego roztworu jodku metylomagnezowego. Mieszanine grzano do wrzenia przez 2 godziny. Po ochlodzeniu nadmiar CH3MgJ rozlozono dodajac kroplami roztwór wodny NH4Cl. Nastepnie dodano 100 ml eteru, przemyto woda i solanka, wysuszono bezwodnym Na2S04 i odparowano. Uzyskano 70 mg surowego 25-hydroksycholesterolu. Przez rekrystalizacje z metanolu otrzymano próbke analityczna, która byla identyczna spektroskopowo i chromatograficznie z próbka autentyczna. PL