Przedmiotem wynalazku jest uchwyt do krazka 2 tasma stosowany w urzadzeniach do nawijania lub rozwijania tasmy, szczególnie tasmy dziurko¬ wanej do elektronicznych maszyn cyfrowych. Tas¬ ma moze byc na uchwyt nawijana lub krazek z tasma zaopatrzony w tuleje wewnetrzna albo bez tulei mpze byc na uchwyt zakladany.W znanych urzadzeniach do nawijania lub rozwi¬ jania tasmy stosowane sa uchwyty, na które moz¬ na zakladac krazek tasmy nawiniety na tuleje we¬ wnetrzna do której jest przymocowany koniec tas¬ my. Stosowane sa równiez uchwyty na które tas¬ ma moze byc tylko nawijana bezposrednio oraz uchwyty na które tasma moze byc zakladana wraz z tuleja lub nawijana bezposrednio.Znane dotychczas uchwyty na które tasma moze byc zakladana z tuleja wewnetrzna nie umozli¬ wiaja w przypadku zwijania tasmy bezposredniego zdjecia i ponownego zalozenia zwinietego na nich krazka tasmy. Uchwyty takie maja zwykle duza bezwladnosc, której pokonanie podczas rozwijania lub nawijania tasmy wymaga zuzycia duzej ilosci energii.Celem wynalazku jest umozliwienie latwego i szybkiego zakladania na uchwyt tasmy zarówno bezposrednio jak i wraz z tuleja wewnetrzna oraz ograniczenie bezwladnosci uchwytu. Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie uchwytu zawiera¬ jacego niepelny pierscien sprezysty, którego konce sa rozpierane przez sztywny element. Pierscien sprezysty jest utwierdzony do ramienia osadzonego na wale urzadzenia nawijajacego lub rozwijajace¬ go tasme jednym ze swych konców lub w srodku swego obwodu. Do rozpierania lub zwalniania kon¬ ców pierscienia sluzy sztywny element, który ma mozliwosc przemieszczania sie prostoliniowego lub obrotowego.Dla lepszego dopasowania do powierzchni wew¬ netrznej tulei na która bywa nawijana tasma, po¬ wierzchnia pierscienia rozpreznego jest pokryta tworzywem latwoodksztalcalnym. Podczas rozpre¬ zania wzrasta srednica pierscienia sprezystego, któ¬ ry chwyta za wewnetrzna powierzchnie tulei lub krazka tasmy, a przemieszczajacy sie koniec lub oba konce pierscienia chwytaja za koniec tasmy dociskajac go do odpowiedniej pólki.Przez zastosowanie odksztalcalnego pierscienia i wykonujacego krótki ruch sztywnego elementu rozpierajacego uzyskano mozliwosc szybkiego, la¬ twego i pewnego mocowania krazka z tasma w róznych przypadkach, gdy tasma jest nawinieta na tuleje, gdy tasma jest zwinieta bez tulei i gdy ta¬ sma ma byc dopiero na uchwyt nawijana. Istnieje mozliwosc wykonania pierscienia o malej grubosci scianki oraz lekkiego ramienia, do którego jest umocowany pierscien, dzieki czemu bezwladnosc uchwytu moze byc bardzo mala.Wynalazek schematycznie zostal pokazany na za¬ laczonych rysunkach na których Fig. 1 przedstawia widok w kierunku osi urzadzenia nawijaja- 96 0179601? S 4 cego lub rozwijajacego uchwytu w którym piers¬ cien sprezysty jest utwierdzony na jednym ze swych konców, oraz zaopatrzonego w przesuwny sztywny element rozpierajacy konce pierscienia.Fig. 2 przedstawia widok w kierunku osi urzadze¬ nia nawijajacego lub rozwijajacego uchwytu w któ¬ rym pierscien sprezysty jest utwierdzony w srodku i zaopatrzony w lozyskowany na osi element roz¬ pierajacy. Fig. 3 przedstawia przekrój osiowy uchwytu pokazanego na Fig. 2.Uchwyt w wykonaniu przedstawionym na Fig. 1 sklada sie z osadzonego na wale urzadzenia na¬ wijajacego lub rozwijajacego ramienia 1 z pólka 2 do której jest przytwierdzony jednym koncem nie¬ pelny pierscien sprezysty 3. Na ramieniu 1 jest prowadzony prostoliniowo sztywny element 4 roz¬ pierajacy konce pierscienia 3. Nawijana tasma 5 jest swoim koncem wkladana miedzy swobodny koniec pierscienia 3 a pólke 2 ramienia 1. Przy zakladaniu tasmy 5 sztywny element 4 znajduje sie w polozeniu. pokazanym linia przerywana.Pierscien sprezysty 3 przyjmuje ksztalt pokazany linia przerywana. Miedzy jego koncem a pólka 2 istnieje szczelina w która mozna wsunac koniec tasmy 5. Celem zamocowania tasmy, sztywny ele¬ ment 4, nalezy przesunac w kierunku pokazanym strzalka. Polozenie elementu 4 i ksztalt pierscienia sprezystego 3 przy zamocowanej tasmie, pokazano liniami ciaglymi. Koniec tasmy 5 jest scisniety mie¬ dzy pólka 2 a koncem pierscienia 3.W celu zwolnienia tasmy, nalezy sztywny ele¬ ment 4 przesunac w kierunku przeciwnym. Nawi¬ niety krazek tasmy moze byc wtedy zsuniety z uchwytu a w razie potrzeby ponownie nan wlo¬ zony.Uchwyt w wykonaniu przedstawionym na Fig. 2 i Fig. 3 ma osadzone na wale urzadzenia nawija¬ jacego lub rozwijajacego ramie 6 zaopatrzone w dwie pólki 7 i 8 oraz niepelny pierscien sprezysty 3 który jest przytwierdzony do pólki 7. Sztywny element 4 rozpierajacy konce pierscienia sprezy¬ stego 3 jest ulozyskowany na osi 9 osadzonej wc wspornikach 10 znajdujacych sie na ramieniu 6.Znajdujaca sie na powierzchni' pierscienia sprezy¬ stego 3 warstwa tworzywa latwo odksztalcalnego 11, przykladowo gumy, ulatwia dopasowanie sie pierscienia do wewnetrznej powierzchni tulei 12, na której moze byc nawijana tasma.Dzialanie uchwytu jest analogiczne do dzialania uchwytu przedstawionego na Fig. L Dla zalozenia tasmy nalezy obrócic sztywny element 4 do polo¬ zenia pokazanego linia przerywana, wówczas pier¬ scien sprezysty 3 przyjmuje ksztalt pokazany rów¬ niez linia przerywana. Pomiedzy jego koncami a pólka 8 powstaje wtedy szczelina w która moz¬ na równiez wsuwac koniec tasmy. Tuleja 12 na która jest nawijana tasma, jest mocowana ciernie, na tworzywie latwoodksztalcalnym przez obrócenie sztywnego elementu 4, w kierunku pokazanym strzalka. PL