Przedmiotem wynalazku jest kalkulator do szy¬ bkiego wyznaczania czasu naswietlania barwnych powiekszen fotograficznych w zaleznosci od ustalo¬ nego czasu podstawowego i filtracji swiatla, sprze¬ zony z ruchami elementów nastawczych glowicy filtracyjnej powiekszalnika do fotografii barwnej.Znany jest kalkulator wg patentu nr 59432, slu¬ zacy do wyznaczania czasu naswietlania barwnych powiekszen, posiadajacy kolowy korpus z na¬ niesiona wspólsrodkowo podzialka gestosci filtru zóltego i podzialka wlasciwego czasu naswietlania.Kalkulator ten posiada ponadto podzialke czasu podstawowego i podzialki gestosci filtrów: purpu¬ rowego i niebieskozielonego, naniesione na osob¬ nych pierscieniach polaczonych z osia korpusu.Kalkulator ten stanowi osobny przyrzad, wymaga wiec przenoszenia nastaw galek glowicy na odpo¬ wiednie tarcze kalkulatora.Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia umozliwiajacego bezposrednie sprzezenie wskazan kalkulatora z elementami manipulacyjnymi glo¬ wicy.Istota wynalazku polega na opracowaniu kalku¬ latora posiadajacego uklad planetarny trzech kól stozkowych, osadzonych na wspólnych trzpieniach z galkami nastawczymi filtracji i zamocowanych przesuwnie poosiowo w obudowie glowicy, przy czym miedzy galkami a obudowa glowicy sa umie¬ szczone sprezyny. Na kole z podzialka logarytmicz¬ na czasu podstawowego, polaczonym na stale z o- budowa, osadzony jest obrotowo wspólosiowo pier¬ scien stozkowy z podzialka czasu wlasciwego, a po drugiej stronie kazdego z przesuwnych kól stoz¬ kowych znajduje sie w plaszczyznie pierscienia stozkowego, równoleglej do plaszczyzny czolowej obudowy, kolo stozkowe z podzialka gestosci fil¬ tracji o danej barwie, osadzone na trzpieniu me¬ chanizmu wlaczania filtrów.Urzadzenie wedlug wynalazku uwidocznione jest na zalaczonych rysunkach, na których fig.—-1 przedstawia urzadzenie bez obudowy widziane od strony uzytkownika, z podzialkami w polozeniu zerowym, fig. 2 mechanizm nastawczo-sprzegajacy w przekroju wzdluz linii A—A, fig. 3 mechanizm w polozeniu roboczym, fig. 4 urzadzenie z obudo¬ wa widziane od strony uzytkownika przy ustawie¬ niu przykladowym na gestosc filtracji zóltej 120 i filtracji purpurowej 70.Urzadzenie wedlug wynalazku ma trzy tarcze 9, , 11 oznaczone barwami poszczególnych filtrów stosowanych w metodzie korekcji subtraktywnej, obracajace sie wzgledem stalych wskazników 12, 13, 14. Przelozenie miedzy kolami stozkowymi cier¬ nymi 6, 7, 8 polaczonymi z tarczami 9, 10, 11 i z mechanizmem wprowadzania filtrów w bieg pro¬ mieni swietlnych lampy powiekszalnika, nalezacym do konstrukcji powiekszalnika, a kolami stozkowy¬ mi ciernymi 16 polaczonymi na stale z galkami na¬ stawczymi 3, 4, 5 jest dobrane w sposób uwzgled¬ niajacy wspólczynniki ustalone dla kazdej barwy 95 95395953 3 .4 np. dla zóltej 0,2, dla purpurowej 1, dla niebiesko- zielonej 0,5, zaleznie od wplywu poszczególnych fil¬ trów glowicy na potrzebny czas naswietlania.Wspólne trzpienie galek 3, 4, 5 i kól 16 sa osadzo¬ ne przesuwnie poosiowo w obudowie glowicy przy uzyciu sprezyn 17. Na pierscieniu stozkowym cier¬ nym 15 naniesiona jest podzialka logarytmiczna wlasciwego czasu naswietlania 2, odpowiadajaca .nieruchomej podzialce czasu podstawowego 1.Mechanizm nastawczy dziala nastepujaco. War¬ tosc filtracji ustawia sie zwykle w kolejnosci nor¬ malnego zapisu, a wiec: zólta, purpurowa, niebies- kozielona. W celu dokonania nastawienia filtracji zóltej, wciska sie galke 3 do oporu wlaczajac w ten sposób sprzeglo stozkowe cierne niesamoha- mowne i pokreca sie w kierunku ruchu wskazó¬ wek zegara. i .Tarqza zólta 9 osadzona na kole ciernym 6 obraca sie wtedy w kierunku przeciwnym, usta¬ wiajac coraz wyzsze wartosci na wprost wskaznika 12. Jednoczesnie podzialka 2 na pierscieniu cier¬ nym 15 obraca sie wzgledem podzialki 1 o odpo¬ wiedni kat, na skutek czego te podzialki logaryt¬ miczne znajda sie wzgledem siebie w takim po¬ lozeniu, ze kazda wartosc czasu podstawowego sta¬ nie na wprost odpowiedniej wartosci wlasciwego czasu naswietlania, uwzgledniajacego oslabienie na¬ tezenia swiatla, spowodowane zastosowana filtra¬ cja zólta.Po ustawieniu zadanej filtracji zóltej i zwolnie¬ niu nacisku na galke 3, galka wraca do polozenia pierwotnego pod wplywem sprezyny 17.Przy nastawieniu w ten sam sposób kolejno fil¬ tracji purpurowej i niebieskozielonej kat wzajem¬ nego przemieszczania sie podzialek 1 i 2 odpowie¬ dnio wzrosnie, przy czym wplywy poszczególnych filtracji zostaja skumulowane.W praktyce zawsze przynajmniej jedna z fil¬ tracji zachowuje wartosc zerowa, co odpowiada zasadzie dzialania glowicy filtracyjnej do fotogra¬ fii barwnej. Ma to swoje uzasadnienie w zaloze¬ niach subtraktywnej metody korekcji barwy swiat¬ la, gdyz trzeci filtr oslabialby tylko dzialanie dwó*h pozostalych.Nastawianie wartosci filtracji odbywa sie rów¬ noczesnie z wyznaczaniem odpowiedniego przedlu¬ zenia wlasciwego czasu naswietlania. Omylki sa wykluczone dzieki zastosowaniu barwnego ozna¬ czenia galek. Przejscia z jednej filtracji na inna dokonuje sie zmieniajac wartosci nastawione na poszczególnych tarczach.W praktyce najczesciej nie wykonuje sie kopii zerowej (bez uzycia filtrów), lecz od razu kopie z filtracja zasadnicza podana na opakowaniu barw¬ nego materialu swiatloczulego lub z filtracja wy¬ brana wedlug innych przeslanek. Po doswiadczal¬ nym ustaleniu wlasciwego czasu naswietlania.z ta filtracja mozna za pomoca opisanego urzadzenia znalezc od razu czas podstawowy P potrzebny nastepnie do wyznaczania wlasciwego czasu na¬ swietlania W przy innych filtracjach. Ustawia sie mianowicie filtracje uzyta i naprzeciwko ustalone¬ go czasu naswietlania W odczytuje sie .wartosc czasu podstawowego P potrzebnego przy dalszych operacjach.Stosowanie urzadzenia wedlug wynalazku umo¬ zliwia wysoka dokladnosc wyznaczania czasu na¬ swietlania powiekszen barwnych, wazna przy uzy¬ ciu nowoczesnych materialów barwnych, bez ja¬ kichkolwiek dodatkowych czynnosci ze strony u- zytkownika poza nastawieniem zadanej filtracji i odczytaniem czasu naswietlania potrzebnego przy tej filtracji ma wprost znalezionej uprzednio war¬ tosci czasu podstawowego, tj. czasu naswietlania przy filtracji zerowej. Urzadzenie wyklucza pomyl¬ ki dzieki zastosowaniu barwnych oznaczen galek nastawczych i tarcz wskazujacych wartosci zasto¬ sowanej filtracji. 95953 M- DN-3, zam. 42/78 Cena 45 zl PL