Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wy¬ konywania wytloczek sposobem rozpeczania z równo¬ czesnym dodatkowym rozciaganiem zwlaszcza do elementów maszyn i powlok a szczególnie do ka¬ roserii samochodowych.Znane jest urzadzenie, które sklada sie z cent- rycznie osadzonego klina w postaci ostroslupa scie¬ tego zwróconego wieksza podstawa ku górze, któ¬ rego dolna podstawa polaczona jest na stale z tlo- czyskiem silownika hydraulicznego. Plyta górna silownika hydraulicznego osadzona jest w podsta¬ wie przyrzadu, po której przemieszczaja sie seg¬ menty ksztaltujace, nadajace wymagany ksztalt po¬ wloce. Wewnetrzne powierzchnie segmentów ksztal¬ tujacych, pochylone wzgledem osi pionowej styka¬ ja sie z powierzchniami bocznymi klina i uzyskuja od niego ruch w kierunku promieniowym.Wada znanego urzadzenia jest to, ze rozpecza- nie nastepuje równoczesnie wzdluz calego obwodu ksztaltowanej powloki powodujac pojawienie sie fald drugiego rodzaju, których likwidacja wymaga zastosowania bardzo znacznego wydluzenia obwo¬ dowego. Ponadto bezposrednie polaczenie klina z tloczyskiem silownika hydraulicznego w ukladzie ciagnacym wymaga dokladnego uszczelnienia tlo- czyska w plycie górnej silownika. Uszczelnienie ta¬ kie ma mala zywotnosc.Istota rozwiazania wedlug wynalazku polega na zastosowaniu przyrzadu skladajacego sie z podsta¬ wy typu skrzynkowego z otworem przelotowym w osi pionowej. Na górnej powierzchni podstawy wykonane sa rowki prowaflzace, po których pro¬ mieniowo przemieszczaja sie wsporniki srodkowe i wsporniki naroznikowe, do których przymocowa¬ ne sa w zaleznosci od potrzeb wzorniki wlasciwe i wzorniki pomocnicze. Prostopadle do podstawy i stycznie do wsporników umieszczony jest klin ruchomy w postaci ostroslupa scietego wielobocz- nego, skierowany wieksza podstawa w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu roboczego przy czym katy pochylenia powierzchni bocznych klina stykajacych sie ze wspornikami srodkowymi sa rózne, od katów pochylenia powierzchni bocznych klina stykajacych sie ze wspornikami narozniko¬ wymi.W zaleznosci od tego, która z powlok ma stano- * wic wytloczke uzyteczna, wzorniki wlasciwe mo¬ cuje sie albo do wsporników naroznikowych albo do wsporników srodkowych. Mniejsza podstawa; klina na stale polaczona jest kotwa, która za po¬ srednictwem ciegiel polaczona jest z glowica tloczyska silownika hydraulicznego usytuowanego pod podstawa wspólosiowo z klinem. Kazdy ze wsporników polaczony jest na sztywno z tloczys- kami zamocowanych w podstawie i promieniowo usytuowanych silowników pneumatycznych.Zaleta urzadzenia wedlug wynalazku sa korzyst¬ ne rezultaty uzyskiwane w wiernym^ odwzorowa¬ niu powierzchni segmentów ksztaltujacych, ca ma* zasadnicze znaczenie w produkcji wytloczek, oraz 95 67295 672 3 4 unikniecie pojawienia sie fald drugiego rodzaju.Polaczenie silownika hydraulicznego z klinem za posrednictwem ciegiel eliminuje koniecznosc sto¬ sowania uszczelnienia na tloczysku w przypadku bezposredniego polaczenia tegoz tloczyska z klinem.Zapewnia to zwiekszenie zywotnosci urzadzenia.Urzadzenie wedlug wynalazku uwidocznione na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok urza¬ dzenia w przekroju poprzecznym, fig. 2 — usta¬ wienie wzorników wlasciwych i wzorników pomoc¬ niczych w polozeniu wyjsciowym, fig. 3, fig. 4 i fig. — wzajemne ustawienie wzorników wlasciwych i wzorników pomocniczych w kolejnych fazach ksztaltowania?' *-— ¦. .. .Poidstawa * I4 urzadzenia wedlug wynalazku po¬ siada sztywna budowe skrzyniowa o ksztalcie ko¬ lowym 4tLte»#|iaLoboku, przy czym w jej plycie gór¬ nej wiifoftSne^aa promieniowo usytuowane rowki prowadzace 2/^cTTfctórych przemieszczaja sie wspor¬ niki naroznikowe 3 i wsporniki srodkowe 4. Do wsporników srodkowych 4 przymocowane sa wzor¬ niki wlasciwe 5 a do wsporników naroznikowych — wzorniki pomocnicze 6. Prostopadle do podstawy 1 i stycznie do wsporników 3 i 4 umieszczony jest ruchomy klin 7 o konstrukcji ostroslupa scietego, wielobocznego skierowany wieksza podstawa w kie¬ runku przeciwnym do kierunku ruchu. Katy a po¬ chylenia powierzchni bocznych klina . stykajacych sie ze wspornikami srodkowymi 4 sa rózne od ka¬ tów p pochylenia powierzchni bocznych klina sty¬ kajacych sie ze wspornikami naroznikowymi 3.Przy czym wieksza wartosc kata pochylenia czyli wieksza predkosc dobiera sie dla tych wsporników, do których przymocowane sa wzorniki wlasciwe, to znaczy te które ksztaltuja powloke uzyteczna.Moga to byc raz powloki naroznikowe, a w innym przypadku krzywizny wieloplaszczyznowe, usytuo¬ wane miedzy odcinkami naroznikowymi.Klin 1 mniejsza podstawa polaczony jest z kotwa 8, która poprzez ciegla 9 polaczona jest z glowica tloczyska 10 silownika hydraulicznego 11 usytuo¬ wanego wspólosiowo z klinem 7 pod podstawa 1.Podstawa kazdego ze wsporników 3 i 4 polaczona jest na sztywno z umocowanymi w komorze pod¬ stawy 1 i usytuowanymi promieniowo, silownikami pneumatycznymi 12. Tloczyska silowników pneu¬ matycznych 12 z podstawami wsporników 3 i 4 lacza plytki oporowe 13.Uruchomienie silownika hydraulicznego 11 po¬ laczonego z klinem 7 za posrednictwem ciegiel 9 powoduje ruch roboczy klina 7 ku dolowi. Sciany boczne klina 7 opierajace sie o wsporniki 3 i 4 po¬ woduja ich ruch promieniowy na zewnatrz na sku¬ tek czego nastepuje rozciaganie powloki utworzo- N nej ze zwinietego pasa blachy i zgrzanego czolowo i obciagniecie jej na wzornikach naroznikowych 6 i wlasciwych 5. Dzieki róznicy katów nachylenia bocznych scian klina 7 uzyskujemy inna predkosc rozsuwania wsporników srodkowych 4 i inna pred¬ kosc rozsuwania wsporników naroznikowych 3.Wyjsciowe polozenie wsporników naroznikowych 3 i wsporników srodkowych 4 (fig. 2) oraz ich predkosci sa tak dobrane aby w pierwszej fazie ro- peczanie (fig. 3) powloka zostala wstepnie napieta . 5 przez jej ulozenie sie na wzornikach pomocni¬ czych 6.W drugiej fazie (fig. 4) blacha przylega na ca¬ lej powierzchni do wzorników wlasciwych 5 oraz liniowo styka sie z wzornikami pomocniczymi 6, a w koncowej czesci tej fazy wierzcholki wszyst¬ kich wzorników leza na jednej linii obwodowej.W ostatniej fazie procesu (fig. 5) powloka jest do¬ datkowo obciagana na wzorniku wlasciwym 5 uzy¬ skujac ostatecznie wymagany ksztalt wytloczki.Tak uksztaltowana powloke rozcina sie na poszcze¬ gólne elementy wytloczek.Ruch powrotny wsporników 3 i 4 w kierunku do srodka uzyskiwany jest za pomoca silowników pneumatycznych 12, które osadzone sa na stale, promieniowo pod kazdym ze wsporników w komo¬ rze podstawy 1.Ruch wsporników 3 i 4 powiazany jest z ruchem tloczysk silowników pneumatycznych 12 poprzez sztywne polaczenie plytkami oporowymi 13. PL