PL95508B1 - Sterujacy uklad zaworowy - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sterujacy uklad za¬ worowy przeznaczony do stosowania w ukladach hamulcowych pojazdów.

Tego typu zawory sterujace sa normalnie umiesz¬ czone w przewodzie cisnieniowym jednego obwodu hamulcowego, przewaznie obwodu hamulców kól tylnych, w celu ograniczenia lub zredukowania cis¬ nienia wytwarzanego w hamulcach kól tylnych w stosunku do pelnego cisnienia hamowania wy¬ twarzanego w hamulcach kól przednich.

Znane sterujace uklady zaworowe zawieraja nor¬ malnie otwarty zawór sterujacy, który jest przesu¬ wany do stanu zanikniecia wbrew wybieranemu na niego obciazeniu wstepnemu, które zalezy czesto od obciazenia pojazdu. W takim przypadku zawór jest zamontowany na resorowanej lub tez na nie reso¬ rowanej czesci pojazdu, a elementy laczace lacza zawór z inna czescia pojazdu, dzieki czemu wzgled¬ ne przesuniecie pomiedzy resorowana i nie resoro¬ wana czescia pojazdu wynikajace, na przyklad z obciazenia pojazdu, sa przenoszone przez elemen¬ ty laczace w celu zmiany obciazenia wstepnego wy¬ wieranego na uklad zaworowy i zmiany jego cha¬ rakterystyki, to jest zmiany cisnienia wylotowego w stosunku do cisnienia wlotowego. Dzieki temu sila hamowania kól tylnich zmienia sie w stosun¬ ku do sily hamowania kól przednich w zaleznosci oa obciazenia pojazdu.

W niektórych pojazdach mechanicznych, a zwlasz¬ cza pojazdach przemyslowych, gdy sa nie zalado- wane, wiekszosc ciezaru przypada na ich przód, co powoduje, ze rozklad potrzebnej sily hamowania po¬ miedzy przednimi i tylnymi hamulcami przy pojez¬ dzie obciazonym i nie obciazonym znacznie sie róz¬ ni. Przy pojezdzie nie obciazonym jest korzystne, jezeli sila hamowania kól tylnych jest mniejsza od sily hamowania kól przednich. Zmniejsza to opóz¬ nienie pojazdu powodujac jego lepsza stabilnosc w czasie hamowania.

Znane sterujace uklady zaworowe nie zapewnialy wystarczajacego rozkladu sil hamowania w poja¬ zdach przemyslowych, a wiec celem niniejszego wy¬ nalazku jest sterujacy uklad zaworowy korzystny zwlaszcza w zastosowaniu w pojazdach, których wieksza czesc ciezaru przypada na przód.

Sterujacy uklad zaworowy, wedlug niniejszego wynalazku przeznaczony do stosowania w hydrau¬ licznym, cisnieniowym ukladzie hamulcowym po¬ siada wlot i wylot oraz znajdujacy sie normalnie w polozeniu otwartym zawór, posiadajacy suwak zaworowy ustawiany odpowiednio dzialaniem okre¬ slonego z góry cisnienia wlotowego w celu stero¬ wania przeplywem cisnieniowej cieczy pomiedzy wlotem i wylotem oraz sterowane cisnieniem urza¬ dzenie poddane dzialaniu jednostronnie skierowanei sily zaleznej od obciazenia pojazdu, dzialajace pod wplywem cisnienia wlotowego i jednostronnie skierowanej sily w celu zredukowania cisnienia wylotowego po wytworzeniu okreslonego z góry cis¬ nienia wlotowego.3 95 508 4 W korzystnej postaci wyaalaiku, opisanej szcze¬ gólowo ponizej, sterowane cisnieniem urzadzenie zawiera tlok o zmiennej srednicy posiadajacy za¬ konczenie o mniejszej srednicy poddane dzialaniu cisnienia wlotowego i zakonczenie o wiekszej sred¬ nicy poddane dzialaniu cisnienia atmosferycznego i jednostronnie dzialajacej sily skierowanej prze¬ ciwnie do dzialajacej na tlok sily powodowanej cisnieniem wlotowym.

Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania w dwóch postaciach na rysun¬ ku, na którym fig. 1 przedstawia jedna z postaci ukladu zaworowego polaczonego z czescia ukladu hamulcowego w schematycznym przekroju osio¬ wym, iigr^— wykres sily hamowania tylnego ko¬ la w porównaniu z sila hamowania przedniego ko¬ la, 2 porazaniem idealnych krzywych oraz krzy¬ wych uzyskiwanych przy zastosowaniu ukladu za¬ worowego przecfejjawkmego na fig* 1, fig. 3 — inna postac ukladu zaworowego w widoku podobnym jak na fig. 1 oraz fig. 4 — wykres przedstawiaiacy sily hamowania, przy zastosowaniu ukladu zaworowego przedstawionego na-fig. 3, zbudowany podobnie jak wykres przedstawiony na fig. 2.

W celu objasnienia wynalfczku, na fig. 1 rysunku przedstawiono sterujacy uklad zaworowy, który po¬ siada korpus 1 posiadajacy otwór wlotowy 2 i ot¬ wór wylotowy 3 sluzace do polaczenia z obwodem cisnieniowym 4 prowadzacym z cylindra glównego do fiamulca 6 tylnego kola, zawór sterujacy 7 i tlok 8.

Zawór sterujacy 7 posiada suwak zaworowy 9 posiadajacy grzybek 10 wspólpracujacy z pierscie¬ niowym gniazdem 11. Suwak zaworowy 9 jest pod¬ dany za pomoca spiralnej sprezyny 12 sciskanej, obciazeniu wstepnemu dzieki czemu, normalnie jest utrzymywany w, przedstawionym na rysunku, otwartym polozeniu, W czasie pracy, cisnienie pa¬ nujace przy otworze wlotowym 2 oddzialuje na zróznicowane powierzchnie suwaka 9, a gdy sila pochodzaca od cisnienia n^rzewyzszy sileoliejazenia wstepnego, to suwak zostanie przesuniety w rjrawo zamykajac zawór. Przedstawiony zawór*j7 jeskza¬ worem ograniczajacym cisnienie. Pozostaje on zamo¬ kniety do czasu, az cisnienie opadnie dzieki czemu wysokosc cisnienia w otworze wylotowym zawsze zostaje ograniczona do okreslonej z góry wartosci.

Zawór sterujacy moze byc jednak zaworem reduk¬ cyjnym, który przy wzroscie cisnienia przy wlocie otwiera sie i zamyka dawkujac ciecz hydrauliczna w taki sposób, ze cisnienie po stronie wylotowej za¬ woru zwieksza sie w mniejszym stopniu jak cisnie¬ nie po stronie wlotowej.

Zawór 8 posiada tlok 13 posiadajacy polozone przeciwlegle grzybki o róznych powierzchniach przekroju poprzecznego. Mniejszy grzybek 14 jest poddany dzialaniu pelnego cisnienia wlotowego po¬ chodzacego od glównego cylindra, doprowadzonego przewodem 15. Wiekszy grzybek 10 jest poddany dzialaniu jednostronnie dzialajacej sily, która prze¬ ciwstawia sie sile pochodzacej od cisnienia wloto¬ wego dzialajacego na grzybek 14. Skierowane do srodka powierzchnie grzybków 14 i 16 sa wzajem¬ nie polaczone trzpieniem 17 posiadajacym srednice mniejsza od grzybków i sa poddane dzialaniu sil po¬ chodzacych od cisnienia wylotowego z zaworu 7.

Jednostronnie dzialajaca sila Jest wywierana za pomoca spiralnej sprezyny 18 sciskanej za posredni¬ ctwem elementu 19. Jednostronna sila sprezyny 18 jest zmieniana za pomoca ruchu przegubowo zamo¬ cowanej w korpusie 1 dzwigni 21, której polozenie zalezy od obciazenia pojazdu. Zmiane polozenia dzwigni 21 uzyskuje sie, na przyklad przez zamon¬ towanie korpusu 1 na resorowanej czesci pojazdu i polaczenie dzwigni 21 znanym sposobem poprzez lacznik z nie resorowana czescia pojazdu. Sprezyna 18 zapewnia, ze tlok 13 zaworowy nie zostanie przesuniety dopóki zawór 7 nie zostanie zamkniety.

Dzialanie ukladu zaworowego zostanie opisane w odniesieniu do wykresu przedstawionego na fig. 2, który przedstawia rózne krzywe cisnienia hamowa¬ nia przedniego hamulca w stosunku do cisnienia hamowania tylnego hamulca. Przedstawione ciagly¬ mi liniami, krzywe A i B sa odpowiednio idealny¬ mi krzywymi dla pojazdu obciazonego i nie obcia¬ zonego. Krzywa C powstaje, gdy sila hamowania tylnych kól nie jest ograniczona lub zmniejszona w stosunku do sily hamowania kól przednich. Krzy¬ we D i E sa uzyskiwane odpowiednio przy obcia¬ zonym i nie obciazonym pojezdzie, w którym zasto¬ sowano opisany powyzej sterujacy uklad zaworo¬ wy.

Przy obciazonym pojezdzie, dzwignia 21 sciska sprezyne 18 powodujac wzglednie wysoki nacisk wstepny. Wzrost cisnienia wlotowego powoduje za¬ mkniecie zaworu 7 w punkcie F na krzywej O, dzieki czemu cisnienie wylotowe pozostaje stale do czasu zwolnienia hamulca. Jednostronna sila dzia¬ lajaca na tlok 13, jest taka, ze wypadkowe sily wy¬ wieranej przez cisnienie wlotowe na maly grzy¬ bek 14 i sil wywieranych przez cisnienie wylotowe na róznej wielkosci powierzchnie grzybków i trzpie¬ nia 17 nie moze jej pokonac.

Przy nie obciazonym pojezdzie, jednostronnie dzialajaca na tlok 13 sila jest zmniejszona, a zwie¬ kszone, po zamknieciu zaworu 7, cisnienie wloto¬ we oddzialujace na grzybek 14 tloka 13 jest wy¬ starczajaco duze do stopniowego przesuwania tloka wbrew dzialaniu jednostronnej sily. Ruch ten zwie¬ ksza objetosc po stronie wylotowej zaworu 7 zmniej¬ szajac w ten sposób cisnienie wylotowe w miare podwyzszania sie cisnienia wlotowego, co widac na krzywej E wykresu. Opóznianie pojazdu jest wiec zmniejszone, co zmniejsza tendencje do podluznego przychylu pojazdu.

Z fig. 2 wynika, ze przy stosowaniu opisanego po¬ wyzej sterujacego ukladu zaworowego uzyskane krzywe hamowania zblizaja sie do idealnych.

Sterujacy uklad zaworowy przedstawiony na fig. 3 jest w zasadzie podobny do przedstawionego na fig. 1. Do oznaczenia odpowiednich czesci uzyto tu takich samych oznaczników liczbowych. Jedyna róz¬ nica polega na tym, ze w ukladzie przedstawionym na fig. 3 polozenie zaworu 7 zalezy od obciazenia pojazdu. Dzwignia 21 jest zamocowana przegubowo w taki sposób, ze oddzialuje na gniazdo 22 spre¬ zyny w celu zmiany obciazenia wstepnego wywiera¬ nego na suwak zaworowy 9 w zaleznosci od obcia¬ zenia pojazdu. Dzieki temu punkt w którym zawór 7 zostaje zamkniety jest rózny dla róznych obciazen 40 *5 50 555 95 508 6 pojazdu. Jak to widac na fig. 4 zawór 7 zamyka sie w punkcie F przy pojezdzie nie obciazonym. Tak jak w poprzednio opisanym, sterujacym ukladzie'za¬ worowym, zawór 7 jest raczej zaworem redukcyj¬ nym, niz zaworem ograniczajacym cisnienie.

Claims (4)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sterujacy uklad zaworowy przeznaczony do stosowania w hydraulicznym, cisnieniowym ukla¬ dzie hamulcowym pojazdów, posiadajacy wlot i wy¬ lot oraz znajdujacy sie normalnie w polozeniu otwartym zawór posiadajacy suwak zaworowy usta¬ wiany odpowiednio dzialaniem okreslonego z góry cisnienia wlotowego w celu sterowania przeplywem cisnieniowej cieczy pomiedzy wlotem i wylotem, znamienny tym, ze posiada sterowane cisnieniem urzadzenie (8) i wywierajace wstepne, jednostronne obciazenie elementów (18), (21), które wywieraja jed¬ nostronnie skierowana sile na sterowane cisnieniem urzadzenie (8), zalezna od obciazenia pojazdu, przy czym sterowane cisnieniem urzadzenie (8) dziala pod wplywem cisnienia wlotowego oraz jednostron¬ nie skierowanej sily w celu zredukowania cisnie¬ nia wylotowego po wytworzeniu okreslonego z gó¬ ry cisnienia wlotowego.

2. Sterujacy uklad zaworowy, wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze sterowane cisnieniem urzadze¬ nie (8) zawiera tlok (13) o zmiennej srednicy, któ¬ rego przesuniecia zmieniaja objetosc przestrzeni wy¬ lotowej (3) w celu zmniejszenia cisnienia wyloto¬ wego.

3. Sterujacy uklad zaworowy, wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze tlok (13) o zmiennej srednicy posiada zakonczenie (14) o mniejszej srednicy, pod¬ dane dzialaniu cisnienia wlotowego i zakonczenie 5 (16) o wiekszej srednicy poddane dzialaniu cisnie¬ nia atmosferycznego, przy czym jednostronnie obcia¬ zajace elementy (18), (21) wywieraja na tlok sile skierowana przeciwnie do sily powodowanej cisnie¬ nie wlotowym. io 4. Sterujacy uklad zaworowy, wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze tlok posiada czesc (17) o zmniej¬ szonej srednicy polozona pomiedzy zakonczeniem (14) i (16) i poddana dzialaniu cisnienia wylotowe¬ go. 15 5. Sterujacy uklad zaworowy, wedlug zastrz. 1, lub 2, lub 3, lub 4, znamienny tym, ze suwak zawo¬ rowy (9) i sterovrane cisitieniem urzadzenie (8) sa w zasadzie równolegle. 6. Sterujacy uklad zaworowy, wedlug zastrz. 1 20 lub 2 lub 3 lub 4, znamienny tym, ze wywierajace jednostronny nacisk urzadzenie zawiera zamocowa¬ na przegubowo do korpusu (1) dzwignie (21) wy¬ wierajaca sile na sterowane cisnieniem urzadze¬ nie (8). 25 7. Sterujacy uklad zaworowy, wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze dzwignia (21) wywiera jedno¬ stronnie skierowana sile równiez na suwak zaworo¬ wy (*).; 8. Sterujacy uklad zaworowy, wedlug zastrz. 7, 30 znamienny tym, ze wywierajace jednostronny na¬ cisk urzadzenie zawiera sprezyne (19) umieszczona pomiedzy sterowanym cisnieniem urzadzeniem (8) i dzwignia (21).95 508 FlG.2. F\ y — m^;. A _J , F/G.

4. k ///C Ac//"N y»* Xc\\ 5r;V\ \ \ \N> \ \ \ x^^ PZG Bydg., zam. 4088/77, nakl. 105+20 Cena 45 zl