Przedmiotem wynalazku jest uklad wyzwalania tyrystora do elektronicznych ukladów zaplonowych silników spalinowych.Dotychczas znanych jest wiele rodzajów ukladów stykowego i bezstykowego wyzwalania tyryitorów w ukladach zaplonowych do silników spalinowych, omówionych w ksiazkach: C. Kordzinski „Zaplon elektryczny trakcyjnych silników spalinowych"-Warszawa 1969 WKL, J. Lucinski „Uklady tyrystorowe", Warszawa 1972 WNT, A.N. Sinielnikow „Elektronika wawtomobile", Moskwa Energia 1969, A.S. Morgu lew, H.K. Sonin „Poluprowodnikowyje systemy zazigania" Moskwa Energia 1972. Wiekszosc przedstawionych rozwiazan charakteryzuje sie tym, ze impuls sterujacy tyrystor, przekazywany jest bramce poprzez kondensator, co powoduje znaczne zmniejszenie stromosci tylnego zbocza tego impulsu. W niekorzystnych warunkach utrudnia to wylaczenie tyrystora. Niektóre uklady wyzwalania posiadaja transformator, co dodatkowo zwieksza ciezar i objetosc calego ukladu. Najczesciej stosowane sa uklady wyzwalania sterowane stykiem przerywacza, co stwarza koniecznosc zabezpieczenia sie przed wibracja tego styku. Wibracje te powoduja powstanie dodatkowych iskier w nieodpowiednich momentach. Dotychczas zabezpieczenie to polegalo na wprowadzeniu do ukladu dodatkowego czlonu opózniajacego o charakterystyce wykladniczej, zwykle RC, który mial uniemozliwiac wysterowanie tyrystora przez pewien czas po zwarciu styków, czyli w czasie trwania wibracji. Dobór stalej czasowej tego czlonu jest krytyczny, gdyz zwiekszenie pewnosci dzialania zabezpieczenia utrudnia prace ukladu przy najwyzszych predkosciach obrotowych silnika. Ze wzgledu na wykladnicza charakterystyke tego ukladu wibracja moze jednak spowodowac powstanie slabych impulsów zaklócajacych prace tyrystora. Dotychczas znane uklady zasilane sa bezposrednio z baterii akumulatorów lub pomocniczego niestabilizowanego zródla, w efekcie zmiany napiecia zasilania, powoduja odpowiednie zmiany amplitudy i energii impulsu sterujacego tyrystor, co w niesprzyjajacych warunkach, zwlaszcza rozruch silnika w niskich temperaturach, moze spowodowac niepewne wyzwalanie tyrystora. Ponadto dotychczas znane uklady sa malo odporne na zaklócenia zarówno od strony zasilania, jak i typu radioelektrycznego.2 95 377 Wedlug wynalazku w pierwszym rozwiazaniu pomiedzy przerywaczem a elektroc1.! sterujaca tyrystora wlaczone sa bramka i uklad ksztaltujacy. Zas jedno wejscie bramki polaczone jest bezposrednio z przerywaczem, natomiast drugie wejscie bramki polaczone jest z przerywaczem poprzez uklad opózniajacy o charakterystyce prostokatnej. W drugim rozwiazaniu pomiedzy przerywaczem a elektroda sterujaca tyrystora wlaczona jest bramka, przy czym jedno wejscie bramki polaczone jest -z przerywaczem poprzez uklad ksztaltujacy, natomiast drugie wejscie bramki polaczone jest z przerywaczem poprzez uklad opózniajacy 0 charakterystyce prostokatnej.Zaleta ukladu wedlug wynalazku jest calkowite zabezpieczenie przed ujemnymi skutkami wynikajacymi z wibracji styku przerywacza, precyzyjnie zwymiarowany impuls sterujacy tyrystor, duza odpornosc na zmiany napiecia i zaklócenia sieci pokladowej, duza odpornosc na zaklócenia typu radioelektrycznego, latwosc wykonania w technice scalonej a stad prostota i niezawodnosc dzialania.Wynalazek uwidoczniono w przykladzie wykonania na rysunku, na ktc rym fig. 1 przedstawia pierwsze rozwiazanie na schemacie ideowym, fig. 2 — drugie rozwiazanie na schemacie ideowym a fig. 3 — przebiegi napiecia w punktach A, B, C, D schematu ideowego z fig. 1.W ukladzie wedlug fig. 1 rezystor 2 szeregowo polaczony jest z przerywaczem 1 bocznikowanym kondensatorem 7. Przerywacz 1 w okreslonych przedzialach czasu rozwiera swoje styki. Pomiedzy przerywaczem 1 a elektroda sterujaca tyrystora 6 wlaczona jest dwuwejsciowa bramka NAND 4 i uklad ksztaltujacy 5.Równoczesnie jedno wejscie bramki 4 polaczone jest bezposrednio z przerywaczem 1, natomiast drugie wejscie bramki 4 polaczone jest z przerywaczem 1 poprzez uklad opózniajacy 3, najkorzystniej multiwibrator monostabilny. W obwodzie zaplonowym szeregowo wlaczone sa: uzwojenie pierwotne cewki zaplonowej 10, tyrystor 6 oraz kondensator, które zasilane sa z przetwornicy 8. Z tyrystorem 6 równolegle wlaczona jest dioda 9. W drugim rozwiazaniu wedlug fig. 2 pomiedzy przerywacz 1 a elektrode sterujaca tyrystora 6 wlaczona jest dwuwejsciowa bramka NAND 4. Jedno wejscie bramki NAND 4 polaczone jest z przerywaczem 1 poprzez uklad opózniajacy 3 o charakterystyce prostokatnej, najkorzystniej multiwibrator monostabilny. Pozostala czesc ukladu z fig. 2 w pelni odpowiada schematowi z fig. 1. Sygnalem do wyzwolenia tyrystora 6, a tym samym zainicjonowania iskry, jest rozwarcie sie styków przerywacza 1, chwila ti na fig. 3. Multiwibrator 3 pozostaje wstanie niewzbudzonym. Zatem na wyjsciu bramki 4 pojawi sie stan „O". Ujemne zbocze sygnalu wyjsciowego bramki 4 inicjuje wygenerowanie przez uklad ksztaltujacy 5 impulsu wyzwalajacego tyrystor 6. Zwarcie przerywacza 1, chwila t2 na fig. 3, podaje sygnal „O", co jednoczesnie wyzwala multiwibrator 3. Multiwibrator 3 generuje impuls „O" w czasie trwania r . Tak wiec niekorzystne skutki wibracji styku sa odciete przez czas r.W momencie ponownego rozwarcia styków, chwila U ' na fig. 3, wyjscie bramki 4 zmienia stan na przeciwny to jest z „1" na „O" i ujemnym zboczem inicjuje wygenerowanie przez uklad ksztaltujacy 5 impulsu wyzwalajacego tyrystor 6. Alternatywa opisanego ukladu z fig. 1 jest rozwiazanie z fig. 2, w którym uklad ksztaltujacy 5 polaczony jest z jednym wejsciem bramki 4, a nie na jej wyjsciu. Dzialanie ukladu wedlug fig. 2 jest analogiczne. PL