Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do napedu tasmy dziurkowanej w czyt¬ nikach tasmy, w których ruch posuwu tasmy uzys¬ kiwany jest za pomoca sil tarcia, bez uzycia kol¬ ków lub innych wystepów ciagnacych.Stan techniki. Czytniki tasmy dziurkowanej sa szeroko rozpowszechnionymi urzadzeniami stosowa¬ nymi, zarówno w technice maszyn cyfrowych oraz róznego rodzaju urzadzeniach i systemach ze ste¬ rowaniem programowym, jak równiez w telegrafii.Znane dotychczas czytniki tasmy ze wzgledu na charakter pracy mozna podzielic na wolne i szyb¬ kie.W wolnych czytnikach stosowane sa do napedu tasmy kólka zebate obracane mechanizmem za¬ padkowym, który uruchamiany jest za pomoca elektromagnesu pracujacego impulsowo. Niemniej rozwiazanie takie jest skomplikowane, a zastosowa¬ nie duzej ilosci czesci zmniejsza niezawodnosc pra¬ cy. Innym rozwiazaniem walnego czytnika jest zastosowanie silnika krokowego do napedu rolki ciagnacej. Opisana konstrukcja jest wystarczajaca dla czytników ze sterowaniem programowym, gdzie osiagniecie duzej predkosci czytania tasmy nie ma decydujacego znaczenia dla pracy urzadzenia, po¬ niewaz sterowany proces przebiega stosunkowo wolno. Wada takiego rozwiazania jest dosc szybkie niszczenie perforacji tasmy w procesie wielokrot¬ nego odczytu, wskutek czego cala tasma staje sie nieuzyteczna.Podstawowym zadaniem stawianym czytnikom, zwlaszcza wspólpracujacym z maszynami cyfrowy¬ mi, jest osiagniecie odpowiedniej predkosci prze- suwu tasmy bez koniecznosci stosowania opisanych mechanizmów napedowych, przy zapewnieniu moz¬ liwosci jej zatrzymania na drodze nie przekracza¬ jacej odleglosci miedzy dwoma kolejnymi rzadka¬ mi dziurek na tasmie. Warunek ten prowadzi naj¬ czesciej do znacznej rozbudowy i skomplikowania mechanizmu napedu tasmy. W znanych dotychczas rozwiazaniach takich czytników stosowane sa urza¬ dzenia do napedu tasmy, w których staly naped silnika przenoszony jest przez elektromagnetyczny mechanizm sprzegajaco-hamujacy. Wada tego roz¬ wiazania jest duza masa i bezwladnosc wirujacej tarczy z materialu ciernego, która ze wzgledu na poslizg nie spelnia wymogu^ natychmiastowego za¬ trzymania tasmy dziurkowanej.Zadaniem wynalazku jest zbudowanie urzadzenia do napedu tasmy dziurkowanej, w którym posuw tasmy uzyskiwany jest za pomoca sil tarcia bez uzycia kolków lub innych wystepów ciagnacych, a które bedzie charakteryzowalo sie prostota bu¬ dowy oraz wysoka niezawodnoscia pracy, trwalo¬ scia i niskim kosztem wytwarzania czytnika.Istota wynalazku. Zadanie to zostalo osiagniete wedlug wynalazku poprzez zbudowanie urzadzenia skladajacego sie z napedzanego silnikiem walka na którym znajduje sie rolka ciagnaca tasme. Na walku zostala równiez zamocowana tarcza hamul- 95 1043 95 104 4 cowa, której obrzeze obraca sie w szczelinie mie¬ dzy rdzeniem i zwora elektromagnesu zamocowa¬ nego do obudowy czytnika i polaczonego z jego ukladem sterujacym.Dzieki zastosowaniu tarczy hamulcowej z ma¬ terialu sprezystego, zahamowanie urzadzenia na¬ stepuje natychmiastowo po wlaczeniu elektromag¬ nesu, bez poslizgu i z wyeliminowaniam zaklesz¬ czenia. Poprzez prostote konstrukcji rozwiazanie wedlug 'wynalazku zapewnia trwalosc i niezawod¬ nosc urzadzenia.Rysunek. Przedmiotem wynalazku jest przedsta¬ wiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematyczny przekrój urzadzenia. Rolka 1 ciagnaca tasme zamocowana jest na walku,2 ulozyskowanym obrotowo w kor¬ pusie 3 czytnika. Do korpusu czytnika zamocowany jest elektromagnes 4 oraz ruchoma zwora 6 osa¬ dzona na plaskiej sprezynie 5. Na walku 2 zamo¬ cowane jest równiez napedowe kólko 7 i tarcza 8 wykonana z cienkiego, sprezystego materialu o du¬ zym wspólczynniku tarcia, na przyklad z gumy.Obrzeze tarczy 8 wprowadzone jest w szczeline miedzy irdzeniem elektromaginesu 4 a jego rucho¬ ma zwora 6. Do korpusu czytnika zamocowany jest silnik 9 polaczony z napedowym kólkiem 7 za po¬ moca transmisyjnego paska 10 najkorzystniej gu¬ mowego. Dziurkowana tasma 11 znajduje sie po¬ miedzy ciagnaca rolka 1 a dociskowym zespo¬ lem 12.Przyklad zastosowania wynalazku. W czasie obrotu ciagnacej rolki 1, dziurkowana tasma 11 jest przesuwana dzieki odpowiednim silom tarcia wytworzonym przez dociskowy element 12. W tym czasie elektromagnes 4 jest wylaczony, a tarcza 8 obraca sie swobodnie w szczelinie miedzy rdzeniem elektromagnesu i zwora 6. Gdy do czytnika prze¬ kazany zostaje sygnal zatrzymania odczytu tasmy, uklad sterujacy czytnika wylacza silnik 9 i wlacza elektromagnes 4. Zawora 6 zostaje przyciagnieta przez rdzen elektromagnesu i unieruchamia znaj¬ dujaca sie pomiedzy nimi tarcze 8. W ten sposób zostaje zatrzymany fuch obrotowy walka 2 wraz z umieszczona na nim rolka 1.Poniewaz tarcza 8 posiada sprezystosc w kierun¬ ku dzialania ruchomej zwory 6, zahamowanie na¬ stepuje przy nieznacznym wygieciu tarczy w kie¬ runku rdzenia elektromagnesu 4. W kierunku dzia¬ lania sil obwodowych tarcza 8 charakteryzuje sie duza sztywnoscia, dzieki czemu nie wystepuja w niej ugiecia katowe umozliwiajac natychmiastowe zatrzymanie rolki 1.Za Sit rzezenie patentowe Urzadzenie do napedu tasmy dziurkowanej w czytniku tasmy, zaopatrzone w osadzona na walku rolke ciagnaca i element dociskajacy tasme do rolki, znamienne tym, ze na walku (2) osadzona jest równiez cienka tarcza (8) z materialu sprezy¬ stego obracajaca sie w szczelinie miedzy zwora (6) i rdzeniem elektromagnesu (4) polaczonego elek¬ trycznie z ukladem sterujacym posuwem tasmy (U). ng.i LZG Z-d Nr 2 — 1939/77 115 egz. A4 Cena 45 zl PL PL