Przedmiotem wynalazku jest prasa mechaniczna do formowania wyrobów za pomoca tloczenia.W patencie polskim nr 68 425 opisano prase me¬ chaniczna, majaca w ukladzie napedu suwaka jed¬ na lub wiecej tarcz napedowych o klinowo nachy¬ lonych plaszczyznach. Tarcze sa umieszczone mie¬ dzy korpusem a suwakiem prasy i zaopatrzone w naped do ruchu obrotowego. Opisana prasa jest tym znamienna, ze ma elementy slizgowe osadzone w korpusie i w suwaku prasy, umieszczone po obu stronach kazdej z tarcz napedowych. Te elementy slizgowe pozostaja w stalej stycznosci z plaskimi, nierównoleglymi wzgledem siebie powierzchniami slizgowymi wymiennych tarcz. Mechanizm prasy, sluzacy do regulacji poczatkowej odleglosci suwa¬ ka od stolu, jest zaopatrzony w przesuwne kliny osadzone w suwaku. Mechanizm nadajacy suwa¬ kowi ruch powrotny jest zaopatrzony w hydrau¬ liczne cylindry, których tloki sa wprawiane w ruch za pomoca wspomnianych tarcz 'napedowych.W korzystnej odmianie prasy, opisanej w tym samym patencie polskim nr 68 425, mechanizm slu¬ zacy do regulacji poczatkowej odleglosci suwaka od stolu prasy ma nakretki umieszczone na na¬ gwintowanych odcinkach kolumn, laczacych glo¬ wice z podstawa prasy i stanowiacych osie obrotu tarcz napedowych. W opisanym przypadku stól ma wbudowana przekladnie mechaniczna do zgodnego napedu tych nakretek.Stwierdzono nieoczekiwanie, ze ta wlasnie od- miana prasy wedlug patentu mir 68 435 przy zasto¬ sowaniu nowych srodków technicznych, które; dalej zostana opisane, umozliwia wyeliminowanie pod¬ stawowej niedogodnosci prasy, jaka jest stosunko¬ wo maly skok suwaka.Jak wiadomo, kat pochylenia biezni tarcz nape¬ dowych jest ograniczony, co powoduje ogranicze¬ nie skoku suwaka. Prasa o tak niewielkim skoku moze byc stosowana jedynie do operacji wykra¬ wania, dotlaczania i plytkiego tloczenia, aczkol¬ wiek osadzenie stolu na kolumnach laczacych pod¬ stawe prasy z jej glowica umozliwia regulowanie- w duzym zakresie odleglosci stolu od suwaka, prasy.Wedlug wynalazku przekladnia sluzaca do zgod¬ nego napedu nakretek przesuwajacych stól zostaje wyposazona w naped dzialajacy okresowo-pulsa- cyjnie w rytmie skoordynowanym z ruchami su¬ waka prasy. W tym celu przekladnia napedu na¬ kretek jest polaczona z elektrycznym silnikiem za posrednictwem sprzegla dowolnej konstrukcji na przyklad sprezysto-skretnego lub poslizgowego przystosowanego do przenoszenia ograniczonego, momentu skrecajacego oraz za posrednictwem przekladni do zmiany ilosci obrotów nakretek.Wedlug wersji wynalazku do napedu przekladni mechanicznej, polaczonej z nakretkami, sluzy sil¬ nik z nastawiona liczba obrotów na minute, pola¬ czony ze wspomnianym sprzeglem nadmiarowym.Wedlug jeszcze innej, szczególnie korzystnej wersji 95 0763 Wynalazku, do napedu przekladni obracajacej zgod¬ nie nakretki, jest zastosowany bezposrednio silnik elektryczny lub hydrauliczny sterowany w zalez¬ nosci od kata obrotu tarcz napedowych prasy lub od polozenia suwaka prasy. Stól prasy jest zaopa- 5 trzony w cylinder, którego zadaniem jest kasowa¬ nie luzów wystepujacych miedzy nakretkami slu¬ zacymi do przemieszczenia tego stolu a gwintami kolumn, na których te nakretki sa osadzone.W rozwiazaniu wedlug wynalazku ruch stolu 10 do góry nastepuje w czasie, gdy stempel traci kontakt z materialem; gdy natomiast stempel wy¬ wiera nacisk na tloczony material, stól zatrzymuje sie. W rezultacie stempel przy kazdym kolejnym skoku coraz bardziej zaglebia sie w ksztaltowany 15 material, po czym nastepuje chwilowe jego oder¬ wanie od materialu. Pozwala to uzyskac duza gle¬ bokosc tloczenia w serii szybko po sobie nastepu¬ jacych skoków suwaka, imajacych charaikltar (tlocze¬ nia pulsacyjnego. Chwile oderwania stempla od 2o materialu moga byc ..wykorzystane do smarowania i chlodzenia narzedzia, zas w pewnych przypad¬ kach moga korzystnie wplywac na strukture for¬ mowanego materialu.Jednakze wynalazek umozliwia równiez i takie 25 nastawienie predkosci podnoszenia stolu, przy któ¬ rym odrywanie stempla od ksztaltowanego ma¬ terialu nie nastepuje. Wysoka sztywnosc prasy tarczowej sprawia, ze sitiraity energii ina sprezyste odksztalcanie jej ustroju podczas pulsujacego (tlo- 30 czernia sa niewielkie, zas duza szyibk-dbieznosc su¬ waka uimoziMwia uzyskanie krótkiego czasu wy¬ konywania operacji.Przedmiot wynalazku jest dokladniej opisany na przykladzie wykonania w zwiazku z rysunkiem, na 35 którym pokazano prase w przekroju pionowym.Jak pokazano na rysunku, prasa ma korpus zlo¬ zony z glowicy 1 i podstawy 2 polaczonych za po¬ moca kolumn 3. Pod glowica 1 jest umieszczony suwak 4 a nad podstawa stól 5. W przestrzeni miedzy glowica 1 i suwakiem 4 sa umieszczone napedowe tarcze 6. Z tarczami tymi stykaja sie od góry osadzone w glowicy slizgowe elementy 7, a od dolu osadzone w suwaku wahliwie slizgowe elementy 8. Do nadania suwakowi 4 ruchu powrot¬ nego sluzy mechanizm sprezynowy 9 albo dowolny znany mechanizm hydrauliczny lub pneumatyczny.Na wysokosci stolu 5 kolumny 3 sa zaopatrzone w gw±nt, na którym sa umieszczone nakretki 10.Nakretki sa polaczone za pomoca mechanicznej przekladni 11, która zabezpiecza ich zgodny naped.Do napedu przekladni 11 sluzy silnik 12 polaczony z nia za pomoca bezstopniowej przekladni 13 4 i sprezyscie — skretnego sprzegla 14. Powyzej stolu na kolumnie 3 sa umieszczone nastawne zderza¬ ki 15. W stole 5 jest wbudowany wyrzutnik 16 go¬ towych wytloczek a pod stolem znajduje sie cy¬ linder 17 do kasowania luzów na gwintowanych polaczeniach stolu z kolumnami.Uruchomienie prasy powoduje obracanie sie tarcz 6, które wchodza zwiekszajaca sie gruboscia miedzy elementy slizgowe 7, 8 i powoduja ruch roboczy suwaka 4. Ruch powrotny suwaka odbywa sie pod dzialaniem sprezynowych mechanizmów odciazaj aco-powrotnyeh 9. W czasie ruchu powrot¬ nego suwaka 4 stól 5 porusza sie ku górze, aby zatrzymac sie podczas wywierania nacisku przez suwak. Naatepuje coraz glebsze wnikanie stempla w ksztaltowany material. Po dojsciu do zderza¬ ków 15 ruch stolu zostaje przesterowany w dól, a gotowa wytloczka zostaje wypchnieta z matrycy za pomoca wyrzutnika 16. PL