Przedmiotem wynalazku jest szybki licziniik scyn¬ tylacyjny, przeznaczony glównie do subnamoseku ra¬ dowych pomiarów czasowych oiraz koincydencyj¬ nyeh pomiarów energetycznych, w których istot¬ nym parameitreni jest wysoka czasowa zdolnosc rozdzielcza. Licznik ten ma zastosowanie przy sil¬ nych polach magnetycznych, a wiec przy akcele¬ ratorach, separatorach magnetycznych i innych u- rzadzeniach fizyki jadrowej.Znane sa liczniki scyntylacyjne do pomiarów czasowych. Skladaja sie one ze scyntylatora i foto- powielacza wyposazanego w odpowiedni uklad za¬ silania dynod. Liczniki takie sa zwykle tylko og¬ niwami okreslonego ukladu pomiarowego, do któ¬ rego naleza ponadto uklady koincydencyjne, ukla¬ dy formujace, bramki liniowe i logiczne, elektro¬ niczne i kablowe linie opózniajace, przetworniki ezasowo-ampliltudawe, analizatory, a takze i inne przyrzady pomiarowe, których niestabilnosci skla¬ daja sie na suimairyczny blad toru pomiarowego.Liczniki tego typu sa zasilane z zasilacza wysokie¬ go .napiecia, lub z zasilacza niskiego napiecia, przy czym w tym drugim pnzypaidku sa one wyposa¬ zone w przetwornice napiecia stalego.Biorac pod uwage fakt, ze dla pomiaru czasów rzedu ulamka namiosekunidy trzeba stosowac roz¬ budowane zestawy aparatury pomiarowej, której poszczególne elementy maja .wplyw na wielkosc sumarycznego bledu toru pomiarowego*, naklada sie na poszczególne przyrzady skladowe bardzo wy- 2 sokie wymagania co do sitoibilnosci parametrów cizasowo-amplitudowych. Wymagania te sa jednak trudne do spelnienia,, szczególnie przy dlugoltirwa- lej pracy aparatury. Dodatkowe niedogodnosci wy¬ nikaja z tego, ze fotopowielaicz jest zasalany napie¬ ciem rzedu kilku kilowoltów, co przy czesto spo¬ tykanej linii zasilaijacej o dlugosci okolo stu me¬ trów stwarza klopotliwa syituacje w zakresie wa¬ runków bezpieczenstwa pracy. W tym przypadku zastosowanie specjalnego kabla zasilajacego staje sie niedogodna konieeznioscia. Wprawdzie liczniki zasilane niskim napieciem sa bezpieczne w uzyciu, lecz jednak imaia one te wade,t ze napiecie zasila¬ jace fotopowielacz jest podwyzszane na przetwor¬ nicy umieszczonej wewnatrz obudowy licznika, a regulacja tego wysokiego napiecia jest dokonywa- na po stronie napiecia niskiego. Urzadzenia te nie maja rozwiazan do bezposredniej konftroli stanu regulacji wysokiego napiecia zasilajacego i to sta¬ nowi o ich wadzie.Celem wynalazku jest opracowanie takiego szyb¬ kiego licznika scyntylacyjnego, który Qazwoli na uzyskanie zadowalajacych wyników pomiarowych na standardowej aparaturze 'wspólpracujacej, przy j ednioczesinym zapewnieniu ciaglej kontlróli stanu regulacji wysokiego napiecia, którym jest zasilany fotopowielacz licznika w traikcie pomiaru.Cel ten 'wedlug wynalazku zostal osiagniety przez zastosowanie diody elektroliuimineiscencyjnej, której powierzchnia czynna jest polajczona optycznie z po- 95 04195 041 wierzchnia czynna fotokaltody fotopowielacza licz¬ nika scyntylacyjnego, oraz przez umieszczenie na obudowie Ifcego licznika innej diody elelktrolkiirnine- scencyijnej, która spelnia role optycznego iwskaz- nika wartosci wysokiego napiecia zasilajacego fo- topowielacz tego licznlilka.Zaisitoos'Owanle diody elektroluminescencyjnej, ja¬ ko impulsowego zródla swiatla skierowanego na fotopowielacz sltwairza dogodne wairunki odniesienia i pozwala sprawdzac w dowolnej chwili popraw¬ nosc dzialania calego toru pomiarowego — w cza¬ sie (trwania eksperyimanitu, co ze wzgledu na dlu¬ gie cteesy nieprzerwanej pracy (do kilkaset go¬ dzin) ma istojjaa&^^aczenie. Ponadto zastosowanie inioTykaiCJii w#S$di0g|) napiecia za pomoca swiatla blyskajacego z czeitotliwosicia piropo;rcjcnaina do wantosci tego napiecia, .pozawala na wydatne u- lprawiniertie* piriocesuj wstepnego uruchomienia toru apniairowegoja. Aaiwe na szybkie wykrycie ewen¬ tualnego uszkodzenLa w dowolnym liczniku, pod¬ laczonym do toru pomiarowego. Licznik wedlug wynalazku nie sitawia zadnych dodatkowych wyma¬ gan aparalturze wspólpracujacej w torze pomia¬ rowym.Rozwiazanie i dzialanie szybkiego licznika scyn¬ tylacyjnego 'wedlug wynalazku zostanie objasnione na podstawie rysunku, na którym przedstawiono schematycznie obudowe i istoltine elemenlty liczni¬ ka. Licznik zawiera scyntylator S, który jesit pola¬ czony optycznie z foitokaitokatoda fotopowielacza PM poprzez swiatlowód SW, a do powierzchni bocz- 1 nej swiatlowodu SW przylega powierzchnia czyn¬ na dioda elektroluminescencyjna LED1. Takie rozmieszczenie wymienionych czesci licznika umoz¬ liwia impulsowe oswietlanie fioftopowielacza blys¬ kami diody LEDl imitujacymi scynitylacje pow¬ stajace w scymltyllaltorze S, pold wplywem proimie- niowania jonizujacego. Impulsy swiattla z diody LEDl sluza do kalibracji i stabilizacji parametrycz¬ nej calego wspólpracujacego z licznikiem tOr,u po¬ miarowego.Ponadto na obudowie licznika jest osadzona yi- na dioda detótroiluminesicenicyjna LED2, Wtóra jest polaczona elektrycznie z ukladem zasilania fojtopo- wielaciza i spelnia, role wskaznika optycznego, bly¬ skajacego z czestotliwoscia proporcjionailna do war¬ tosci wysokiego napiecia panujacego w ukladzie zaisilajacym foltopOwielacz licznika. PL