PL94914B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania alkoholi nitrobenzylowych, zwlaszcza alkoholu p-nitro¬ benzylowego.Dotychczas znany jest sposób otrzymywania alkoholu p-nitrobenzylowego polegajacy na ogrzewaniu chlor¬ ku p-nitrobenzylowego z octanem sodu w lodowatym kwasie octowym, bedacym rozpuszczalnikiem. Reakcje prowadzi sie na lazni olejowej o temperaturze 160—170°C, po czym oddestylowuje sie kwas octowy pod zmniejszonym cisnieniem.Uzyskany octan p-nitrobenzylowy, po izolacji i oczyszczeniu za pomoca frakcjonowanej krystalizacji, roz¬ puszcza sie w cieplym metanolu i poddaje alkalicznej hydrolizie za pomoca 15% roztworu wodorotlenku sodu.Mieszanine reakcyjna rozciencza sie nastepnie woda z lodem i saczy wytracony osad alkoholu p-nitrobenzylowe¬ go, po czym krystyiizuje sie go z goracej wody z dodatkiem wegla aktywnego, odsacza i suszy na powietrzu.Niedogodnoscia tego sposobu jest koniecznosc prowadzenia szeregu operacji w celu otrzymania produktu posredniego, tj. octanu nitrobenzylowego, którego oczyszczenie wymaga kilkakrotnej krystalizacji. Opisany spo¬ sób jest wiec, jak widac, praco- i czasochlonny, a sumaryczna wydajnosc obu etapów jest niska, wynoszaca 50-62%.Drugi znany sposób otrzymywania alkoholu p-nitrobenzylowego polega na nitrowaniu alkoholu benzylowe¬ go i hydrolizie uzyskanego azotanu. Niedogodnoscia tego sposobu jest niska wydajnosc nitrowania, wynoszaca 33-36%.Znany jest równiez sposób otrzymywania alkoholu p-nitrobenzylowego oparty na hydrolizie bromku p-ni¬ trobenzylowego. Bromek p-nitrobenzylowy ogrzewa sie w srodowisku 1,2-dwumetoksyetanu w obecnosci nad¬ chloranu rteciowego i wody w ilosciach stechiometrycznych. Mieszanine po reakcji rozciencza sie duza iloscia wody i ekstrahuje produkt koncowy przy uzyciu eteru etylowego.Niedogodnoscia tego sposobu jest uzycie drogich reagentów w duzych ilosciach, bez mozliwosci ich regene¬ racji. Izolacja produktu jest skomplikowana i niebezpieczna na duza skale ze wzgledu na uzycie eteru etylowego i zostala opracowana jedynie w bardzoTnalej skali 0,01 mola. W literaturze chemicznej brak jest danych o prak¬ tycznym zastosowaniu tego sposobu.94914 Sposób otrzymywania alkoholi nitrobenzylowych, zwlaszcza alkoholu p-nitrobenzylowego na drodze hydrolizy halogenków nitrobenzylowych w obecnosci katalizatora, wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze reakcje prowadzi sie w srodowisku wodnym lub mieszaninie wody i rozpuszczalnika organicznego mieszajacego sie z woda, korzystnie w temperaturze wyzszej od temperatury wrzenia rozpuszczalnika. Katalizatorem reakcji jest kwas mineralny w ilosci 0,1-15% wagowych, korzystnie w ilosci 1% wagowego. Uzyskany produkt izoluje sie ze srodowiska reakcji i oczyszcza znanymi sposobami.Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest jego prostota, niskie koszty produkcji alkoholu w zwiazku z uzy¬ ciem jako substratu tanich halogenków oraz mozliwosc otrzymania alkoholu p-nitrobenzylowego z duza wydaj¬ noscia, okolo 80%.Sposób wedlug wynalazku ilustruja ponizsze przyklady.Przyklad I. 21,6 g (0,1 mola) bromku p-nitrobenzylowego poddaje sie hydrolizie w 300 ml wody z dodatkiem 5 ml 48% kwasu bromowodorowego, ogrzewajac do wrzenia pod chlodnica zwrotna przez 3 godzi¬ ny. Goraca, zhomogenizowana mieszanine zobojetnia sie nastepnie weglanem sodu do pH = 7 i pozostawia do krystalizacji. Po wykrystalizowaniu produkt odsacza sie i suszy na powietrzu, otrzymujac 13 g alkoholu p-nitro¬ benzylowego z wydajnoscia 85%, o temperaturze topnienia 92—93°C.Przyklad II. 17,1 g (0,1 mola) chlorku p-nitrobenzylowego poddaje sie hydrolizie w 200 ml wody i 100 ml kwasu octowego z dodatkiem 5 ml 48% kwasu bromowodorowego, ogrzewajac do wrzenia pod chlodni¬ ca zwrotna przez 12 godzin. Nastepnie mieszanine odparowuje sie do sucha pod zmniejszonym cisnieniem, po czym pozostalosc krystalizuje zwody. Otrzymuje sie 11,9 g alkoholu p-nitrobenzylowego z wydajnoscia 78%;, o temperaturze topnienia 92-93°C.Przyklad III. 17,1 g (0,1 mola) chlorku p-nitrobenzylowego poddaje sie hydrolinie w mieszaninie 100 ml wody i 30 ml kwasu octowego z dodatkiem 5 ml 48% kwasu bromowodorowego. Reakcje prowadzi sie w zamknietym naczyniu ogrzewajac na lazni o temperaturze 140°C, przez 5 godzin,po czym uzyskana mieszani¬ ne odparowuje sie do sucha pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc krystalizuje sie zwody, otrzymujac po odsaczeniu i wysuszeniu 12,6 g alkoholu p-nitrobenzylowego z wydajnoscia 82%, o temperaturze topnienia 92-93°C.Przyklad IV. 21,6 g (0,1 mola) bromku p-nitrobenzylowego poddaje sie hydrolizie w mieszaninie 150 ml wody i 100 ml alkoholu n-propylowego z dodatkiem 5 ml 48% kwasu bromowodorowego, ogrzewajac do wrzenia pod chlodnica zwrotna. Po 3 godzinach oddestylowuje sie alkohol n-propylowy i mieszanine pozostawia sie do krystalizacji. Po wysuszeniu otrzymuje sie 13.8 g alkoholu p-nitrobenzylowego z wydajnoscia 90% o tem¬ peraturze topnienia 90- 92°C. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób otrzymywania alkoholi nitrobenzylowych, zwlaszcza alkoholu p-nitrobenzylowego, na drodze hydrolizy halogenków nitrobenzylowych w obecnosci katalizatora, znamienny t y m, ze reakcje prowadzi sie w srodowisku wodnym lub mieszaninie wody i rozpuszczalnika organicznego mieszajacego sie z woda, korzys¬ tnie w temperaturze wyzszej od temperatury wrzenia rozpuszczalnika, przy czym jako katalizator stosuje sie kwas mineralny w ilosci 0,1- 15% wagowych, zas uzyskany produkt izoluje sie ze srodowiska reakcji i oczyszcza znanymi sposobami.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, z n a m i e n n y t y m, ze stosuje sie katalizator w ilosci 1% wagowy. Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120-H8 Cena 45 zl PL