Przedmiotem wynalazku jest sposób konwersji weglowodorów z ropy naftowej obejmujacy hydroodsiarcza- nia benzyny, oleju gazowego i ciezszych frakcji ropy naftowej i reformowania odsiarczonej benzyny, w celu otrzymania skladników mieszanki benzynowej o wysokiej liczbie oktanowej.Procesy hydroodsiarczania róznych frakcji ropy naftowej, jak równiez procesy reformowania weglowodo¬ rów naftowych w celu otrzymania skladników mieszanki benzynowej o wysokiej liczbie oktanowej sa szeroko stosowane w technice. Niezaleznie od temperatury wrzenia przerabianego destylatu proces hydroodsiarczania polega na traktowaniu wyjsciowego produktu gazem zawierajacym wodór, w obecnosci katalizatora, który zawiera skladnik powodujacy uwodornianie, osadzony na nosniku majacym nieznaczna zdolnosc powodowania procesu krakowania lub nie majacym tej zdolnosci.W procesie reformowania weglowodorów naftowych zachodzi szereg reakcji, a mianowicie reakcje odwo domiania, izomeryzacji i hydro krakowania. Przykladem reakcji odwodorniania jest przeprowadzenie cykloheksa nów w weglowodory aromatyczne, odwodornianie i izomeryzacja alkilocyklopentanów z wytworzeniem weglo wodorów aromatycznych, odwodorniania parafin i przeprowadzenie ich wolefiny oraz wytwarzanie weglowodo rów aromatycznych przez dehydrocyklizacje parafin lub olefin. Przykladem reakcji izomeryzacji jest przeprowa dzanie n-parafin w izoparafiny, hydroizomeryzacja olefin w izoparafiny, izomeryzacja alkilocyklopentanów w cykloheksany oraz izomeryzacja podstawionych weglowodorów aromatycznych. Przykladem reakcji hydrokra kowania jest hydroodsiarczanie i hydro kra kowanie parafin. Omówienie reakcji zachodzacych w strefie reformo wania podano w publikacji R.J. Hengstebeck'a w Petroleum Processing, Mc Graw —Hill Book Co., Inc., 1959 str. 179-184 i w publikacji pod redakcja P.H. Emmett'a wCatalysis, tom VI, Reinhold Publishing Corp., 1958 str. 497-498.Do reformowania benzyn naftowych i weglowodorów majacych temperatury wrzenia lezace w granicach temperatur wrzenia benzyny mozna stosowac wiele katalizatorów, takich jak tlenki molibdenu osadzone na2 94 684 tlenku glinowym, tlenki chromu osadzone na tlenku glinowym, halogenki platyny na tlenku glinowym lub platyna osadzona na nosniku glinokrzemianowym z tlenkiem glinowym. Katalizatory zawierajace jako skladnik uwodarniajacy platyne sa obecnie stosowane w procesach reformowania w przemysle rafineryjnym. Wiele z tych katalizatorów reformowania zawierajacych platyne mozna aktywowac za pomocaniewielkiej ilosci innego metalu, takiego jak ren, co jest przedmiotem patentów Stanów Zjedn. Am. nr nr 3415737 i 3434960. Przed zastosowaniem takich katalizatorów zawierajacych dwa metale, procesy reformowania, w których stosowano katalizator zawierajacy platyne jako skladnik uwodarniajaco-odwodarniajacy, prowadzono pod cisnieniem zwykle przekra¬ czajacym 21 atn, a czasami wynoszacym 49 atn. Tak wysokie cisnienie stosowano w celu regulowania procesu dezaktywacji katalizatora i odkladania na nim koksu. Jesli proces reformowania za pomoca katalizatora zawierajacego platyne i chlorowiec osadzone na tlenku glinowym prowadzony bylby pod cisnieniem nizszym niz 24,6 atn, na przyklad pod cisnieniem nizszym niz 17,6 atn, katalizator uleglby szybkiemu zanieczyszczeniu osadzajacym sie nanim koksem i wymagalby czestszej regeneracji. Stwierdzono ostatnio, ze katalizatory w sklad których wchodza dwa metale, moga byc stosowane w ciagu dluzszego czasu i trudniej ulegaja dezaktywacji, jezeli sa stosowane do reformowania pod niskim cisnieniem.Dotychczas procesy reformowania za pomoca katalizatora zawierajacego platyne i drugi metal, taki jak ren, byly procesami bez regeneracji lub z regeneracja okresowa. W typowym procesie reformowania bez regeneracji, uzywa sie katalizatora wciagu dluzszego okresu czasu az do chwili, gdy ulegnie on dezaktywacji. Nastepnie katalizator usuwa sie z instalacji i wymienia na swiezy albo stosuje ponownie po regeneracji. W procesie reformowania z regeneracja okresowa katalizator wykorzystuje sie wciagu dluzszego okresu czasu. Po dezakty¬ wacji katalizatora proces reformowania przerywa sie i cala ilosc katalizatora regeneruje w instalacji.Ostatnio opracowano ulepszony proces reformowania, prowadzony w obecnosci katalizatora zawierajacego dwa metale, pod niskim cisnieniem i w stosunkowo wysokiej temperaturze, w sposób cykliczny czyli z regneracja.Jako katalizator stosuje sie platyne z renem albo katalizator majacy podobne wlasciwosci, takie jak katalizator platynowo-irydowy. Procesem reformowania cyklicznym czyli z regneracja jest proces, w którym stosuje sie reaktor zapasowy do zastepowania nim jednego z reaktorów ukladu reformowania, w którym przeprowadza sie nastepnie regneracje katalizatora. W ten sposób nie przerywa sie reformowania weglowodorów naftowych podczas prowadzenia regeneracji. Po zakonczeniu regeneracji katalizatora w reaktorze, reaktor wlacza sie ponownie do ruchu, po czym reaktorem zapasowym zastepuje inny reaktor w ukladzie albo poddaje regeneracji katalizator zawarty w reaktorze zapasowym. Proces reformowania z regeneracja przebiega w sposób ciagly z maksymalna sprawnoscia, przy równoczesnej okresowej regeneracji katalizatora w poszczególnych reaktorach.Taki proces z regeneracja na katalizatorze zawierajacym metal z grupy platynowców i niewielka ilosc renu, prowadzony pod niskim cisnieniem i w wysokiej temperaturze dostarcza duzych ilosci wodoru o duzej czystosci i maksymalnej ilosci skladników do produkcji benzyn.Wynalazek umozliwia korzystne polaczenie procesu oczyszczania róznych frakcji weglowodorów nafto¬ wych z procesem reformowania z regeneracja prowadzonym w obecnosci katalizatora zawierajacym dwa metale, przy maksymalnym wykorzystaniu wodoru o wysokiej czystosci, produkowanego w procesie reformowania, jako surowca wodorowego w kilku procesach hydroodsiarczania.Proces prowadzony sposobem wedlug wynalazku obejmuje hydroodsiarczania benzyny, oleju gazowego i ciezkiego destylatu z ropy naftowej w oddzielnych strefach hydroodsiarczania oraz regeneracyjne reformowanie ciezkiej benzyny w strefie reformowania, w celu otrzymania skladników mieszanki benzynowej i wodoru.Cecha sposobu wedlug wynalazku jest to, ze odsiarczona ciezka benzyne zmieszana z gazem zawierajacym wodór poddaje sie w strefie reformowania zetknieciu z katalizatorem reformowania, osadzonym na katalitycznie aktywnym tlenku glinowym i zawierajacym szlachetny metal z VII grupy okresowego ukladu pierwiastków, niewielka ilosc metalicznego aktywatora i zwiazany chlorowiec, przy czym proces reformowania prowadzi sie pod cisnieniem okolo 3,5—17,5 atn, w temperaturze wynoszacej u wlotu do strefy reformowania co najmniej 521°C. Z otrzymanego zreformowanego produktu oddziela sie sie skladnik mieszanki benzynowej i gaz o zwiekszonej zawartosci wodoru, po czym gaz ten dzieli sie na dwie czesci, z których jedna zawraca sie do strefy reformowania, a druga kieruje do strefy hydroodsiarczania ciezkiej benzyny, miesza z ciezka benzyna i poddaje zetknieciu z pierwszym katalizatorem procesu hydroodsiarczania otrzymujac odsiarczona benzyne i gaz zawierajacy wodór.Odsiarczona benzyne kieruje sie do wyzej wspomnianej strefy reformowania, a gaz wprowadza do strefy hydroodsiarczania oleju gazowego, miesza z tym olejem i poddaje zetknieciu z drugim katalizatorem procesu hydroodsiarczania, otrzymujac odsiarczony olej gazowy i gaz zawierajacy wodór. Gaz ten wprowadza sie do strefy hydroodsiarczania ciezkiego destylatu, miesza z tym destylatem i poddaje zetknieciu z trzecim katalizato¬ rem procesu hydroodsiarczania, otrzymujac ciezki destylat ropy naftowej i gaz zawierajacy wodór. Katalizator reformowania jako metal szlachetny z VII grupy okresowego ukladu pierwiastków zawiera korzystnie platyne94 684 3 w ilosci okolo 0,01—2% wagowych w stosunku do masy katalizatora, zas korzystnym metalicznym aktywatorem jest ren, uzyty na przyklad w ilosci 0,05—2,5% wagowych w stosunku do masy katalizatora. Zawartosc zwiazanego chlorowca, korzystnie chloru, wynosi okolo 0,01—2% wagowych w stosunku do masy katalizatora.Katalizatory stosowane we wszystkich strefach hydroodsiarczania zawieraja skladnik powodujacy uwodornianie osadzony na nosniku z ogniotrwalego tlenku nieorganicznego. Kazdy z tych katalizatorów zawiera korzystnie jeden lub wieksza liczbe metali z grupy VIB lub z grupy VIII okresowego ukladu pierwiastków, siarczki lub tlenki tych metali albo mieszanine tych skladników.Sposób wynalazku opisano ponizej w odniesieniu do rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uproszczony schemat urzadzeia do stosowania tego sposobu, fig. 2 — uproszczony schemat urzadzenia do prowadzenia procesu hydroodsiarczania benzyny, fig. 3 — uproszczony schemat urzadzenia do prowadzenia procesu reformowania, fig. 4 — uproszczony schematurzadzenia do prowadzenia procesu hydroodsiarczania oleju gazowego, a fig. 5 — - uproszczony schemat urzadzenia do prowadzenia procesu hydroodsiarczania ciezkiego destylatu z ropy naftowej.W celu uproszczenia, na rysunku pominieto pewne elementy urzadzen pomocniczych, takie jak pompy, sprezarki, wymienniki ciepla i niektóre zawory, gdyz stosowanie i umiejscowianie tych elementów jest znane.Jak wyzej wspomniano, proces prowadzony sposobem wedlug wynalazku jest procesem kombinowanym, umozliwiajacym wytwarzanie gazu o duzej zawartosci czystego wodoru oraz skladników mieszanek benzyno* wych o wysokiej liczbie oktanowej, przy czym gaz wytwarzany w procesie reformowania wykorzystuje sie maksymalnie w procesach hydroodsiarczania róznych frakcji weglowodorów naftowych. Benzyne lub weglowo¬ dory o temperaturze wrzenia zblizonej do temperatury wrzenia benzyny poddaje sie hydroodsiarczaniu w celu zmniejszenia zawartosci siarki ponizej 5 czesci wagowych na milion. Odsiarczony produkt poddaje sie reformowaniu w procesie umozliwiajacym regeneracje, to jest w procesie cyklicznym, pod niskim cisnieniem, w obecnosci katalizatora zawierajacego szlachetny metal z VIII grupy okresowego ukladu pierwiastków, niewiel¬ ka ilosc metalicznego aktywatora, takiego jak ren, jak równiez zwiazany chlorowiec, przy czym skladniki te sa osadzone na nosniku z ogniotrwalego tlenku nieorganicznego. Reformowanie prowadzi sie w temperaturze wynoszacej co najmniej 521°C, otrzymujac z duza wydajnoscia wysokooktanowe skladniki benzyn i duze ilosci gazu zawierajacego wodór. Co najmniej czesc tego gazu kieruje sie nastepnie do wykorzystania w strefach hydroodsiarczania ciezkiej benzyny, oleju gazowego i ciezkiego destylatu. Poniewaz ilosc wodoru zawartoego w gazie przeplywajacym kolejno przez strefy hydroodsiarczania ciezkiej benzyny, oleju gazowego i ciezkiego destylatu jest dostatecznie wysoka do otrzymania produktów o zadanej jakosci, przeto nie ma potrzeby zawracania bogatego w wodór gazu w zadnej ze stref odsiarczania. Dzieki temu mozna w ukladzie technologicz¬ nym wyeliminowac co najmniej dwie sprezarki gazu obiegowego i jedna pluczke aminowa, która bylaby potrzebna do usuwania siarkowodoru w przypadku zawracania bogatego w wodór gazu w strefie hydroodsiarcza¬ nia gazowego oleju.W porównaniu ze sposobami znanymi sposób wedlug wynalazku umozliwia uzyskiwanie zadanych produk¬ tów z wyzsza wydajnoscia przy mniejszym zuzyciu energii i katalizatorów.Surowiec weglowodorowy podawny do strefy hydroodsiarczania ciezkiej benzyny sposobem wedlug wynalazku moze stanowic benzyna z zachowawczej przeróbki ropy naftowej, benzyna z krakowania lub ich mieszaniny o temperaturze wrzenia 21 -260°C, korzystnie 82—204°C. Produkt wyjsciowy moze zawierac siarke w ilosci ponizej 5 ppm, korzystnie ponizej 2 ppm, a zwlaszcza ponizej 1 ppm. Proces hydroodsiarczania prowadzi sie mieszajac weglowodór z gazem o duzej zawartosci wodoru i poddajac te mieszanine zetknieciu z katalizato¬ rem procesu hydroodsiarczania w temperaturze okolo 260—385°C, pod czastkowym cisnieniem wodoru okolo ,3—28,1 atn, prowadzac mieszanine z predkoscia wynoszaca okolo 2—10 czesch objetosciowych cieklego weglowodoru na 1 czesc objetosci katalizatora wciagu 1 godziny i przy stosunku wodoru do weglowodoru wynoszacym okolo 53—178 Nm/m3 ? Jako pierwszy katalizator procesu hydroodsiarczania mozna stosowac dowolny znany katalizator procesu hydroodsiarczania, zawierajacy skladnik uwodorniajacy osadzony na ogniotrwalym tlenku nieorganicznym o niewielkiej zdolnosci krakowania lub bez tej zdolnosci. Skladnik uwodorniajacy moze zawierac metal z grupy VI B i/lub z grupy VIII skierowanego ukladu pierwiastków, podanego na str. 628. Webster's Sevarth New Collgiate Dictiomery (1963).Przykladami takich metali z grupy VI B sa molibden i wolfram a z grupy VIII kobalt i nikiel. Korzystny skladnik uwodorniania zawiera jeden lub wieksza liczbe takich metali jak kobalt i molibden, nikiel i molibden, nikiel i wolfram, tlenki lub siarczki tych metali, albo mieszaniny takich skladników. Jako nosnik katalizatora hydroodsiarczania moze byc stosowany dowolny odpowiedni ogniotrwaly tlenek nieorganiczny obojetny lub slabo kwasny taki jak zel krzemionkowy, tlenek glinowy lub tlenek glinowy stabilizowany tlenkiem krzemo¬ wym. Typowym nosnikiem jest katalitycznie aktywny tlenek glinowy odmiany y lub odmiany rj albo obu tych odmian. Przecietna srednica porów tlenku glinowego powinna wynosic nie mniej niz 70—200 angstremów,4 94 684 a powierzchnia wlasciwa tlenku glinowego nie mniej niz 150m2/g korzystnie nie mniej niz 200-800 m2/G: Pierwszy katalizator hydroodsiarczania wytwarza sie przez dodawanie odpowiedniego zwiazku metalu, stanowiacego skladnik uwodorniajacy, do zolu lub zelu ogniotrwalego tlenku nieorganicznego. Skladniki miesza sie dokladnie i nastepnie przeprowadza wspólzelowanie mieszaniny przez dodanie rozcienczonej wody amonia¬ kalnej. Otrzymany produkt suszy sie i prazy. Mozna tez postepowac w ten sposób, ze ogniotrwaly tlenek nieorganiczny zeluje sie, suszy, tabletkuje, prazy i chlodzi. Otrzymany material nasyca sie nastepnie roztworem lub roztworami zawierajacymi metal lub metale stanowiace skladnik uwodorniajacy. Prazenie prowadzi sie w temperaturze 482—593°C wciagu 1—20 godzin, korzystnie w temperaturze 538°C wciagu 2-6 godzin.Suszenie prowadzi sie w temperaturze 93—204° C wciagu 3—30 godzin, korzystnie w temperaturze 121°C w ciagu 8—16 godzin.Po dlugim okresie uzytkowania, katalizator stosowany w strefie hydroodsiarczania ciezkiej benzynyulega dezaktywacji i wówczas regeneruje sie go przez wypalanie osadzonych na nim produktów weglowych za pomoca gazu zawierajacego tlen, znanym sposobem regeneracji katalizatorów.Strumien wyplywajacy z reaktora w strefie hydroodsiarczania benzyny chlodzi sie i rozdziela na strumien zawierajacego wodór gazu i produkt ciekly. Strumien zawierajacego wodór gazu przesyla sie do strefy hydroodsiarczania oleju gazowego. Produkt ciekly poddaje sie rzutowemu odparowaniu w niskocisnieniowym oddzielaczu, po czym produkt ciekly odbutanizowuje sie i nastepnie rozdziela na strumien benzyny strumien ciezkiej benzyny i frakcje posrednia, stosowana jako surowiec weglowodorowy do reformowania w strefie reformowania z regeneracja sposobem wedlug wynalazku. Strumien benzyny posredniej przesyla sie do strefy reformowania sposobem wedlug wynalazku. Przed wprowadzeniem do strefy reformowania, strumien benzyny posredniej miesza sie ze strumieniem bogatego w wodór gazu zawracanego ze strefy reformowania sposobem wedlug wynalazku.Proces reformowania prowadzi sie sposobem wedlug wynalazku w strefie reformowania, skladajacej sie z wielu stref reakcyjnych czyli reaktorów, przez które strumien poddawanych reformowaniu weglowodorów naftowych przechodzi kolejno. Pierwsza strefa reakcyjna ma temperature u wlotu nie mniejsza niz 521°C, a kazda z nastepnych stref reakcyjnych ma u wlotu temperature nie nizsza niz 530°C. Kazdy reaktor zawiera katalizator skladajacy sie z metalu szlachetnego z VII grupy okresowego ukladu pierwiastków niewielkiej ilosci metalicznego aktywatora i zwiazanego chlorowca, osadzonych na nosniku z ogniotrwalego tlenku nieorganiczne¬ go. Jako metal szlachetny z VIII grupy korzystnie stosuje sie platyne w ilosci 0,01-2% wagowych ale mozna tez stosowac inne metale szlachetne z VIII grupy takie jak ruten, rod, pallad, osm lub iryd. Metalicznym aktywatorem moze byc ren, iryd, wolfram lub gal, korzystnie ren w ilosci 0,05—2,5% wagowych. Korzystna jest zawartosc w katalizatorze zwiazanego chlorowca, takiego jak chlor lub fluor. Chlorowiec zwlaszcza chlor, moze wystepowac w ilosci 0,01—2% wagowych. Korzystnym nosnikiem jest katalitycznie aktywny tlenek glinowy, na przyklad wyzej opisany katalitycznie aktywny tlenek glinowy.Katalizator reformowania stosowany w procesie bedacym przedmiotem wynalazku wytwarza sie róznymi sposobami. Na przyklad, odpowiedni zwiazek metalu powodujacego odwodornianie i odpowiedni zwiazek metalicznego aktywatora wprowadza sie do zolu lub zelu katalitycznie aktywnego tlenku glinowego, miesza dokladnie skladniki, po czym wspólzeluje mieszanine przez dodanie rozcienczonej wody amoniakalnej.Otrzymany produkt suszy i prazy. Mozna tez postepowac w ten sposób, ze aktywny tlenek glinowy zeluje sie, suszy, tabletkuje, prazy i chlodzi, po czym otrzymana mieszanine nasyca sie roztworem zwiazku metalu szlachetnego z VIII grupy okresowego ukladu pierwiastków i/lub roztworem zwiazku metalicznego aktywatora.Odpowiednie warunki suszenia i prazenia sa opisane wyzej. Chlorowiec mozna wprowadzac do mieszaniny katalitycznej pod postacia halogenku metalu odwodarniajacego, chlorowcowodoru lub soli chlorowcowej.Strefa reformowania w procesie wedlug wynalazku sklada sie z wielu stref reakcyjnych czyli reaktorów, przez które kolejno przeplywa poddawany reformowaniu strumien weglowodorów naftowych. Zespól reaktorów sklada sie z pierwszego reaktora, nie mniej niz jednego reaktora posredniego i reaktora koncowego. Ponadto stosuje sie reaktor zapasowy zwany reaktorem „przelaczeniowym". Jak wyzej wspomniano, temperatura u wlotu do pierwszego reaktora jestnie nizsza niz 521° a temperatura na wlocie do reaktora lub reaktorów posrednich i raktóra koncowego nie nizsza niz 530°C ale moze wynosic nawet 593°C. Proces prowadzi sie pod cisnieniem okolo 3,5—17,6 atn, przy natezeniu przeplywu gazu zawierajacego wodór wynoszacym okolo 178—890 Nm3 wodoru na 1 m3 surowca i przy predkosci wynoszacej okolo 2—10 czesci wagowych weglowodorów na czesc wagowa katalizatora wciagu godziny. Korzystne parametry ruchowe w strefie reformowania sa nastepujace: temperatury wlotowe okolo 527—566°C, cisnienie okolo 8,8—12,3 atn, natezenie przeplywu gazu zawierajacego wodór okolo 267—534 Nm3/m3 surowca i predkosc okolo 2—5 czesci wagowych weglowodorów na czesc wagowa katalizatora w ciagu godziny.W strefie reformowania w procesie wedlug wynalazku mieszanine weglowodorów poddawanych reformowaniu i zawierajacego wodór gazu reakcyjnego poddaje sie zetknieciu z katalizatorem reformowania94 684 zawierajacym metal szlachetny z VIII grupy ukladu okresowego pierwiastków, niewielka ilosc metalicznego aktywatora i zwiazany chlorowiec, osadzone na aktywnym katalitycznie tlenku glinowym w pierwszej strefie reformowania majacej temperature wlotowa nie nizsza niz 521 °C, otrzymujac pierwszy produkt reformowania.Produkt ten poddaje sie zetknieciu z katalizatorem reformowania w nie mniej niz jednej posredniej strefie reakcyjnej majacej temperature u wlotu nie nizsza niz 530°C, otrzymujac posredni produkt reformowania, który poddaje sie zetknieciu z katalizatorem reformowania w koncowej stref ie reakcyjnej majacej temperature u wlotu nie nizsza niz 530°C, otrzymujac koncowy produkt reformowania, przy czym proces prowadzi sie pod cisnieniem 3,5-7,6 atn. Koncowy produkt reformowania rozdziela sie na gaz zawierajacy wodór i wysokooktanowe skladniki do produkcji benzyn. Otrzymany gaz dzieli sie na dwie czesci, z których jedna zawraca sie do strefy reformowania, a druga kieruje sie do strefy hydroodsiarczania ciezkiej benzyny.Katalizator w kazdym z reaktorów czyli strefach reakcyjnych regeneruje sie okresowo znanymi sposobami regeneracji katalizatorów. Kiedy katalizator w któryms z reaktorów ulegnie dezaktywacji i powinien byc regenerowany, reaktor ten wylacza sie z ukladu reformowania i zastepuje reaktorem zapasowym czyN przelacze- niowym. W ten sposób reaktor zapasowy zastepuje reaktor wylaczony z ukladu reformowania, pozwalajac na ciagle prowadzenie reformowania. Katalizator w reaktorze wylaczonym z ukladu reformowania regeneruje sie przez wypalenie odlozonego nanim koksu za pomoca gazu zawierajacego przynajmniej niewielka ilosc tlenu. Jesli chlorowiec usuniety z katalizatora ma byc na nim ponownie umieszczony, czynnosc nanoszenia nalezy przeprowadzic w znany sposób podczas regeneracji^ Korzystnie kazdy z reaktorów ukladu zastepuje sie okresowo reaktorem przelaczeniowym, w taki sposób, abymozna bylo poddac regeneracji zawarty w nim katalizator. Regeneracje katalizatora w jednym reaktorze prowadzi sie wciagu 12-24 godzin. Reaktory do regeneracji mozna wylaczac wedlug scislego harmonogramu, utrzymujac maksymalna srednia aktywnosc katalizatora w strefie reformowania, co prowadzi do zwiekszenia wydajnosci wysokooktanowych skladników do produkcji benzyn i,zwiekszenia wydajnosci bogatego w wodór gazu.Bogaty w wodór gaz otrzymywany w strefie hydroodsiarczania ciezkiej benzyny przesyla sie do strefy hydroodsiarczania oleju gazowego. Typowymi surowcami, które mozna poddawac hydroodsiarczaniu w strefie hydroodsiarczania oleju gazowego sa destylaty majace temperature wrzenia okolo 178-538°C, korzystnie o maksymalnej temperaturze wrzenia okolo 427°C. Czesc procesu bedacego przedmiotem wynalazku, zachodzaca w strefie hydroodsiarczania oleju napedowego cechuje to, ze olej gazowy miesza sie z zawierajacym wodór gazem otrzymanym w strefie hydroodsiarczania ciezkiej benzyny i otrzymana mieszanine poddaje zetknieciu z drugim katalizatorem hydroodsiarczania w temperaturze okolo 316^385°C, pod cisnieniem czastkowym wodoru okolo* 7,0-26,4 atn, przy predkosci przeplywu okolo 1,5—10 czesci objetosciowych weglowodorów na czesc objetosciowa katalizatora wciagu godziny i przy stosunku wodoru do weglowodoru okolo 53-178 Nm3/m3, otrzymujac strumien zawierajacy odsiarczony olej gazowy. Strumien ten rozdziela sie na gaz zawierajacy wodór oraz strumien odsiarczony olej napedowy.Katalizatorem, który stosuje sie w strefie hydroodsiarczania oleju gazowego moze byc dowolny odpowiedni katalizator hydroodsiarczania, taki jak wyzej opisany katalizator stosowany w strefie hydroodsiarczania benzyny. Korzystnie jest gdy skladnik uwodarniajacy zawiera jeden lub wiecej metali z grup takich jak nikiel i molibden, kobalt. i molibden, nikiel i wolfram, ich tlenki, siarczki i ich mieszaniny. Po dluzszym okresie uzywania katalizator stosowany w strefie hydroodsiarczania oleju gazowego mozna regenerowac w sposób w jaki regeneruje sie katalizator w strefie hydroodsiarczania benzyny. Bogaty w wodór gaz otrzymany w strefie hydroodsiarczania oleju gazowego przesyla sie do strefy hydroodsiarczania ciezkiego destylatu, ale przed tym nalezy z niego usunac siarkowodór przepuszczajac go przez pluczke aminowa i pluczke wodna, lub w inny znany sposób usuwania siarkowodoru.W strefie hydroodsiarczania ciezkiego destylatu miesza sie ciezki destylat taki jak bazowy olej smarowy, z bogatym w wodór strumieniem gazu otrzymanego w strefie hydroodsiarczania oleju gazowego i otrzymana mieszanine poddaje zetknieciu z katalizatorem hydroodsiarczania w temperaturze okolo 316—427°C, pod cisnieniem czastkowym wodoru okolo 35,2-105,5 ata, przy predkosci przeplywu okolo 0,5-10 czesci objetosciowych weglowodorów na czesc objetosciowa katalizatora wciagu godziny, przy stosunku wodoru do weglowodorów wynoszacym okolo 89-336 Nm3/m3. Otrzymany produkt rozdziela sie na gaz zawierajacy wodór i odsiarczony ciezki destylat. Surowcem weglowodorowym dla strefy hydroodsiarczania ciezkiego destylatu moze byc odparafinowany rafinat lub nierafinowany bazowy olej smarowy o lepkosci 30-40 cSt w temperaturze 100°C, korzystnie 5-36 cSt w temperaturze 100°C. Olej ten poddaje sie ekstrakcji rozpuszczal¬ nikowej az do osiagniecia indeksu wiskozowego 80-105 i odparafinowuje do osiagniecia temperatury krzepnie¬ cia —5 do -20°C. Strumien gazu ze strefy hydroodsiarczania ciezkiego destylatu zawierajacego do 80% wodoru6 94 684 przesyla sie do pluczki siarkowodoru w celu usuniecia siarkowodoru, a odsiarczony ciezki destylat przesyla do magazynu.W strefie hydroodsiarczania ciezkiego destylatu mozna stosowac dowolny odpowiedni katalizator hydrood- siarczania, taki jak wyzej opisane katalizatory, korzystnie gdy skladnik uwodarniajacy zawiera jeden lub wiecej metali, takich jak kobalt i molibden nikiel i molibden, nikiel i wolfram, ich tlenki, siarczki i ich mieszaniny. Kiedy katalizator ulegnie dezaktywacji mozna go poddac regeneracji w sposób podobny do opisanej wyzej regeneracji katalizatorów w strefie hydroodsiarczania ciezkiej benzyny i w strefie hydroodsiarczania oleju gazowego. Z od¬ siarczonego ciezkiego destylatu odpedza sie pozostaly w nim siarkowodór, po czym destylat suszy pod zredukowanym cisnieniem. Produkt szczytowyusuwany z kolumny odpedowej zawiera niewielka ilosc lekkiej* benzyny.W kazdym z reaktorów w strefie reformowania sposobem wedlug wynalazku panuje niskie cisnienie i wysoka temperatura wlotowa. Proces umozliwia wieksza wydajnosc wodoru i wysokooktan nowych skladni¬ ków do produkcji benzyn. Poniewaz podczas regeneracji katalzaatora nie zachodzi koniecznosc wylaczania strefy reformowania, proces zapewnia wysoki wspólczynnik gotowosci ruchowej. Chociaz zawierajacy dwa metale katalizator moze ulegac zatruciu azotem, siarka lub podobnymi substancjami, daje sie szybko regenerowac. Ta wlasciwosc umozliwia stosowanie surowca o nieco wiekszej zawartosci trucizn. Zwykle w procesie reformowania za pomoca katalizatora zawierajacego metal szlachetny z VIII grupy ukladu okresowego, nalezy stosowac surowce zawierajace mniej niz 1 ppm siarki, przy czym dopuszczalne sa surowce o zawartosci siarki do 5 ppm.Strefa reformowania sposobem wedlug wynalazku ma zdolnosc do likwidacji skutków zaklócen rucho¬ wych, takich jak brak energii elektrycznej. Ponadto, ze wzgledu na prace strefy reformowania przystosunkowo malych natezeniach przeplywu gazu obiegowego, mniejsze sa koszty ruchowe zwiazane z transportem gazów.Jak wyzej podano w strefie reformowania sposobem wedlug wynalazku stosuje sie nie mniej niz trzy reaktory polaczone szeregowo i reaktor pomocniczy czyli reaktor „przelaczeniowy" stosowany do zastepowania dowol¬ nego z reaktorów polaczonych szeregowo. Przykladem takiego ukladu reformowania jest uklad stosowany w procesie Ultraforming, opisanym w opisie patentowym Stanów Zjedn. Am. nr 2773014, jak równiez w Petro¬ leum Engineer, tom XXVI, Nr 4, z kwietnia 1954, na str. C—35 iwOil and Gas Journal z 20 grudnia 1971 str. 58-60.Przyklad. Stosujac urzadzenie podane na fig. 1 ze zródla 11 przewodem 12 wprowadza sie do strefy hydroosiarczania 13 w ciagu doby okolo 3580 m3 ciezkiej benzyny o wlasciwosciach podanych w tablicy.Tablica Wlasciwosci Ciezka benzyna Olej gazowy Gestosc 0,728 0,846 Destylacja wedlug ASTM °C Poczatek % % 50% 70% 90% Koniec awartosc siarki, % wagowe 27,2 62,2 102,3 130.0 157,8 182,0 207,0 0,095 246,0 251,1 262,2 275,0 292,7 335,0 350,0 1,49 Benzyne te miesza sie z zawierajacym wodór gazem wprowadzanym przewodem 14 po czym otrzymany strumien wodorowo-weglowodory przepuszcza sie przez strefe hydroodsiarczania ciezkiej benzyny 13. Natezenie przeplywu strumienia gazu zawierajacego wodór o stezeniu wodoru okolo 70% molowych wynosi 460500 Nm3 na dobe. Strumien wyplywajacy ze strefy hydroodsiarczania 13 rozdziela sie na zawierajacy wodór strumien gazu i produkt ciekly, który poddaje sie destylacji frakcjonowanej otrzymujac benzyne lekka, benzyne do reformowania i benzyne ciezka. Benzyne lekka podaje.sie przewodem 15 do instalacji komponowania benzyn, benzyne do reformowania podaje sie przewodem 16 do nastepnej strefy reformowania a benzyne ciezka podaje94 684 7 sie przewodem 17 do instalacji do komponowania paliwa do silników odrzutowych. Zawierajacy 80% molowych wodoru gaz otrzymany w strefie hydroodsiarczania benzyny ciezkiej odprowadza sie przewodem 18 w ilosci 390800 Nm3 wciagu doby. Okolo 140750 Nm3 na dobe tego gazu mozna podac przewodem 19 do nie uwidocznionej na rysunku pluczki w celu oczyszczenia od siarkowodoru i uzycia w innych procesach. Benzyne lekkaotrzymuje sie w ilosci okolo 541 m3 w ciagu doby, benzyne do reformowania otrzymuje sie w ilosci okolo 1846 m3 w ciagu doby a benzyne ciezka otrzymuje sie w ilosci okolo 1273 m3 w ciagu doby.Zawierajacy wodór gaz doprowadzanyprzewodem 20 miesza sie benzyna do reformowania, po czym otrzymana mieszanine podaje do strefy reformowania z regeneracja 21. Gaz zawierajacy wodór dodaje sie do benzynyreformowania w ilosci 657024 Nm3 wciagu doby. Otrzymany produkt rozdziela sie na gaz zawierajacy wodór i produkt reformowany, przy czym gaz odprowadza sie przewodem 22, a reformat podaje przewodem 23 celem uzycia do komponowania benzyn. Gaz zawierajacy wodór odprowadza sie w ilosci 1117500 Nm3 wciagu doby a reformat otrzymuje sie w ilosci 1368 m3ciagu doby. Zawierajacy wodór strumien gazu z przewodu 22 dzieli sie na dwa strumienie: 65700 Nm3 w ciagu dopy zawraca sie przewodem 20 do strefy reformowania21, zas 460500 Nm3 wciagu doby podaje sie rurociagiem 14 do strefy hydroodsiarczania ciezkiej benzyny 13.Olej gazowy majacywlasciwosci podane w tablicy 1 doplywa ze zródla 24 przewodem 25 w ilosci 1862 m3/dobe do strefy hydroodsiarczania oleju gazowego 26, w której miesza sie z gazem zawierajacym wodór, doprowadzanym przewodem 18 w ilosci 250000 Nm3 wciagu doby. Gaz ten zawiera okolo 80% molowych wodoru. Odsiarczonyolej gazowy odprowadza sie przewodem 27 w ilosci 1862 m3/dobe, a przewodem 28 odprowadza sie okolo 6,05 m3/dobe lekkiej benzyny, oddzielonemj z mieszaniny gazu z olejem. Gaz zawierajacy okolo 83% wodoru odprowadza sie ze strefy 26 przewodem 29 w ilosci 189700 Nm3/dobe i przez pluczke aminowa 30 wprowadza przewodem 31 do strefy hydroodsiarczania ciezkiego destylatu 32. Ze strefy 26 przewodem 33 odprowadza sie okolo 19820 Nm3/dobe kwasnego gazu zawierajacego okolo 5% molowych wodoru. Gaz ten kieruje sie do nieuwidocznionej na rysunku pluczki w celu pochloniecia siarkowodoru.Bazowy olej smarowy o wlasciwosciach podanych w tablicy 2, stanowiacy ciezki destylat, doplywa ze zródla 34 przewodem 35 do strefy hydroodsiarczania ciezkiego destylatu 32. Ciezki destylat doplywajacy w ilosci 909 m3/dobe, miesza sie z zawierajacym wodór gazem doprowadzonym przewodem 31, po czym odsiarcza w strefie hydroodsiarczania 32.Tablica 2 Typ surowca Gestosc w 20°C Lepkosc kinematyczna, cSt w 37,8° w100°C Indeks wiskozowy wedlug ASTM D.2270-64 Temperatura krzepniecia °C Wskaznik barwy wedlug ASTM D. 1500-64 nie wiekszy niz Temperatura zaplonienia wedlug PN 65/C-04008, °C nie nizsza niz Wspólczynnik oksydacyjno-lepkosciowy wedlug IP 48/62 nie wiekszy niz SAE30 0,883 98,6-128 -12 95 -10,0 3,5 230,0 1,5 Strumien zawierajacy odsiarczony ciezki destylat otrzymuje sie w strefie hydroodsiarczania ciezkiego destylatu w ilosci okolo 909 m3 w ciagu doby i odprowadza go przewodem 36 do magazynu. Zawierajacy wodór gaz oddzielony od strumienia ciezkiego destylatu podaje sie przewodem 37 do nie uwidocznionej na rysunku pluczki, w celu usuniecia siarkowodoru. Gaz ten, o zawartosci okolo 80% molowych wodoru otrzymuje sie w ilosci okolo 166500 Nm3/dobe.Strefa hydroodsiarczania ciezkiej benzyny w kombinowanym procesie prowadzonym sposobem wedlug wynalazku jest schematycznie przedstawiona na fig. 2. Benzyne o wlasciwosciach podanych w tablicy 1 otrzymuje sie ze zródla 38 w ilosci 3580 m3 w ciagu doby. Podaje sie ja przewodem 39, w którym miesza sie ja8 94 684 z bogatym w wodór gazem podawanym przewodem 40 w Ilosci 460500 Nm3 wciagu doby Gaz ten zawiera okolo 70% molowych wodoru. Otrzymana mieszanine podaje sie.rurociagiem 39 do pieca 41, w którym ogrzewa sie ja do temperatury okolo 343°C i nastepnie przewodem 42 podaje na góre reaktora 43. Reaktor 43 pracuje pod cisnieniem okolo 22,8 atn i zawiera 16890 kg katalizatora hydroodsiarczania, zawierajacego takie skladniki jak kobalt z molibdenem ich tlenki i siarczki, osadzone na nosniku z aktywnego katalitycznie tlenku glinowego.Katalizator zawiera okolo 2—5% wagowych kobaltu w przeliczeniu na CoO i okolo 10—20% wagowych molibdenu w przeliczeniu na Mo03. Odsiarczona benzyne ciezka odprowadza sie z reaktora 43 przewodem 44, po czym chlodzi w chlodnicy 45. Ochlodzony strumien podaje sie przewodem 46 do wysokocisnieniowego oddzielacza 47, pracujacego pod cisnieniem okolo 19 atn i w temperaturze 38°C. Gaz zawierajacy okolo 80% molowych wodoru wydziela sie ze schlodzonego wyplywajacego strumienia benzyny i odprowadza sie go przewodem 48 w ilosci 390820 Nm3 w ciagu doby do strefy hydroodsiarczania oleju napedowego.Strumien cieczyz oddzielacza wysokocisnieniowego 47 odprowadza sie rurociagiem 49 do oddzielacza niskocisnieniowego 50, pracujacego pod cisnieniem 6,0 atn w temperaturze 38°C. Z separatora niskocisnieniowe- go odprowadza sie przewodem 51 do pluczki siarkowodoru okolo 370 Nm3 gazu wciagu godziny. Strumien cieczyz separatora niskocisnieniowego odprowadza sie przewodem 52 do debutanizatora ciezkiej benzyny 53.Gazy lekkie z debutanizatora 53 odprowadza sie przewodem 54 do pluczki siarkowodoru. Pozabawiona butanu benzyne odprowadza sie przewodem 55 do wstepnej kolumny frakcjonujacej 56, otrzymujac frakcje benzyny lekkiej, benzyne wsadowa do reformowania i frakcje benzyny ciezkiej. Przewodem 57 odprowadza sie okolo 541 m3 benzyny lekkiej wciagu doby. Przez kolumne odpedowa 58 i przewód 59 odprowadza sie 1846 m3/dobe benzyny wsadowej do reformowania, poddajac ja do strefy reformowania z regeneracja. Przewodem 60 odprowadza sie 1273 m3/dobe ciezkiej benzyny. Zarówno benzyne lekka jak i benzyne ciezka przesyla sie na zewnatrz, celem stosowania w innych procesach.Strefa reformowania benzyny sposobem wedlug wynalazku jest przedstawiona schematycznie na uproszczo¬ nym schemacie technologicznym na fig. 3 Benzyne do reformowania podaje sie przewodem 59 a bogaty w wodór gaz podaje sie przewodem 61 do przewodu 59 w ilosci 656800 Nm3 w ciagu doby. Bogaty w wodór gaz i benzyne miesza sie dokladnie w przewodzie 59, po czym podaje do pieca 62. Ogrzana mieszanine podaje sie przewodami 63 i 64 przez zawór 65 na góre reaktora 66 przy czym zawór 67 w przewodzie 64 i zawór 68 w przewodzie laczacym 69 sa zamkniete. Temperatura u wlotu do reaktora 66 wynosi 521°C, a cisnienie w reaktorze 12,0 atn. Reaktora zawiera 2815 kg katalizatora reformowania, zawierajacego 0,3% wagowego platyny, 0,3% wagowego renu i 0,8% wagowego zwiazanego chloru, osadzonych na aktywnym katalitycznie tlenku glinowym. Strumien wyplywajacy z reaktora 66 podaje sie przewodem 70 przez zawór 71 i przewód 72 do pieca 73, przy czym zawór 74 w przewodzie 70 i zawór 75 w przewodzie laczacym 76 sa zamkniete. Material podgrzany w piecu 73 podaje sie przewodem 77, nastepnie przewodem 78, po czym przez zawór 79 podaje sie góre reaktora 80. W tym czasie zawór 81 w przewodzie 78 i zawór 82 w przewodzie 83 sa zamkniete.Temperatura u wlotu do reaktora 80 jes nie nizsza niz 530°C.Reaktor 80 zawiera 4722 kg katalizatora takiego samego jak katalizator stosowany w reaktorze 66. Strumien wyplywajacy z reaktora 80 podaje sie przewodem 84 przez zawór 85 i nastepnie przewodem 86 do pieca 87, przy czym zawór 88 w przewodzie 84 i zawór 89 w przewodzie laczacym 90 sa zamkniete. Material podgrzany w piecu 87 podaje sie przewodem 91 przewodem 92 i przez zawór 93 na góre reaktora 94 przy czym zawór 95 w przewodzie 92 i zawór 96 w przewodzie laczacym 97 sa zamkniete. Temperatura u wlotu do reaktora 94 jest nie nizszaniz 530°C. Reaktor 94 zawiera 4722 kg katalizatora reformowania, takiego samego jak opisany dla reaktorów 66 i 80.Strumien wyplywajacy z reaktora 94 podaje sie przewodem 98, przez zawór 99 i przewód 100 do pieca 101, przy czym zawór 102 w przewodzie 98 i zawór 103 w przewodzie laczacym 104 sa zamkniete. Strumien podgrzany w piecu 101 podaje sie przewodem 105 przewodem 106, przez zawór 107 na góre reaktora 108, przyczym zawór 109 w przewodzie 106 i zawór 110 w przewodzie laczacym111 sa zamkniete. Temperatura u wlotu do reaktora 108 jest nie nizsza niz 530°C. Reaktor 108 zawiera 4722 kg katalizatora reformowania tego samego typu co katalizator opisany dla reaktorów 66, 80 i 94. Temperatura u wylotu z reaktora 108 wynosi okolo 518°C, a cisnienie okolo 9,1 atn. Strumien wyplywajacy z reaktora 108 podaje sie przewodem 112 do oddzielacza 113, przy czym zawór 114 w przewodzie laczacym 115 i zawór 116 w przewodzie laczacym 117 sa zamkniete. W oddzielaczu 113 oddziela sie gaz zawierajacy wodór od produktów cieklych w temperaturze 38°C pod cisnieniem 6,3 atn.Przewodem 118 odprowadzasie zoddzielaczal 13 zawierajacy wodór gaz, podajac go do reaktora 119.Produkt ciekly z oddzielacza 113 odprowadza sie przewodem 120 do przewodu 118, w którym kontaktuje i miesza sie go z zawierajacym wodór gazem. Otrzymana mieszanine podaje sie przewodem 118 do reaktora 119 w którym panuje cisnienie okolo 26,4 atn i temperatura 38°C. W rekontaktorze 119 ponownie oddziela sie gaz94 684 9 zawierajacy wodór, odprowadzajac go przewodem 121 do przewodu 61, z którego pobiera sie go celem zmieszania z poddawana reformowaniu benzyna wsadowa, albo do przewodu 40, którym podaje sie go do strefy hydroodsiarczania benzyny. Produkt ciekly odprowadzany z rekontaktóra 119 podaje sie przewodem 122 do debutanizatoraproduktu reformowanego 123 w którym od cieklego strumienia oddziela sie zwiazki o 3 i 4 atomach wegla i odprowadza je przewodem 124. Odbutanizowany produkt odprowadza sie z debutanizatora 123 przewodem 125 do instalacji komponowania benzyn.Produkt reformowany otrzymuje sie w ilosci 1368 m3/dobe. Wytwarzany w rekontaktorze 119 gaz zawierajacy wodór odprowadza sie przewodem 121 w ilosci 11117500 Nm3/dobe. Jak wyzej podano, gaz za wierajacy wodór, odprowadzany przewodem 121, dzieli sie na dwa strumienie, z których jeden przeplywa prze¬ wodem 61 w ilosci 656800 Nm3/dobe, a drugi przeplywa w ilosci 460500 Nm3/dobe przewodem 40 do strefy hydroodsiarczania benzyny, przy czym jak wyzej podano, zawartosc wodoru w obu strumieniach wynosi okolo 70% molowych.W strefie reformowania w kombinowanym procesie wedlug wynalazku prowadzi sie reformowanie z rege¬ neracja, zwane czasami „cyklicznym" procesem reformowania. W tego typu procesie prowadzi sie reformwanie weglowodorów naftowych w sposób ciagly. Ciaglosc reformowania uzyskuje sie przez zastosowanie reaktora zapasowego jako reaktora „przelaczeniowego". Reaktor zapasowy 126 (fig. 3 zawiera 4/22 kg katalzatora tego samego typu co katalizator opisany dla poprzednich reaktorów. Reaktor przelaczeniowy stosuje sie do zamianyjednego z czterech wyzej opisanych reaktorów 66, 80, 94 i 108, przelaczajac odpowiednio zawory.Zamienianyreaktor wylacza sie z ukladu reformowania i zastepuje go reaktorem przelaczeniowym 126. Po czym regeneruje sie katalizator w reaktorze wylaczonym z ukladu reformowania. Do wytworzenia zawierajacego tlen gazu potrzebnego do regeneracji mozna stosowac uklad regeneracyjny, taki jak opisany w opisie patentowym Stanów Zjedn. Am. nr 2773014. Tego ukladu regeneracyjnego 127 jako znanego nie omawia sie blizej.W celu zregenerowania katalizatora w reaktorze 66, reaktor ten wylacza sie z ukladu reformowania, zamykajac zawory 65, 71, przy czym zawór/: 67, 68, 74, 131, 134 powinny byc otwarte. Gaz regeneracyjny podaje sie z ukladu regeneracyjnego 127 przewodami 128 i 76 przez zawór 75 do przewodu 70. Gaz przeplywa przez katalizator od dolu do góry reaktora 66 i wyplywa przewodem 64. Poniewaz zawór 65 jest zamkniety, spaliny z reaktora 66 przeplywaja przewodem 64 do przewodu 69 dalej przez zawór 68 i przewód 128a z powrotem do ukladu regeneracyjnego 127. Poniewaz zawory 129, 89, 103,116, 82,96,1101 136, znajdujace sie odpowiednio w przewodach 130, 90, 104, 117, 83, 97/J11 i 135 sa zamkniete przeto gaz regeneracyjny przeplywa z ukladu regeneracyjnego 127 przez reaktor 66 z powrotem do ukladu regeneracyjnego.Kazdy z wyzej opisanych reaktorów powinien byc okresowo wylaczany z ukladu reformowania celem przeprowadzenia regeneracji zawartego w nim katalizatora. Czestotliwosc regeneracji katalizatora w poszczegól¬ nych reaktorach zalezy od ostrosci rezimu technologicznego i typu benzyny przerabianej w procesie wedlug wynalazku. W omawianym przykladzie co 24 godziny wylacza sie z ukladu reformowania jeden reaktor, po czym przeprowadza sie regeneracje katalizatora w wylaczonym reaktorze.Jak uwidoczniono na fig. 4 olej gazowy doplywa ze zródla 137 w ilosci 1682 m3/dobe. Wlasciwosci oleju sa podane wyzej w tablicy 1% Olej podaje sie przewodem 138, miesza z zawierajacym wodór gazem plynacym przewodem 48 i wprowadza do pieca 139. Jak podano wyzej, gaz zawierajacy okolo 80% molowych wodoru przeplywa przewodem 48 w ilosci 250000 Nm3/dobe. Gaz ten doplywa ze strefy hydroodsiarczania ciezkiej benzyny. Ogrzana w piecu 139 mieszanine podaje sie przewodem 140 na góre reaktora 141, w którym znajduje sie 26159 kg drugiego katalizatora hydroodsiarczania, zawierajacego kobalt z molibdenem, ich tlenki i siarczki, osadzone na nosniku z aktywnego katalitycznie tlenku glinowego. Zwykle katalizator zawiera okolo 2—5% wagowych kobaltu w przeliczeniu na CoO oraz okolo 10—20% wagowych molibdenu w przeliczeniu na Mo03 w odniesieniu do masy katalizatora. REaktor pracuje pod cisnieniem czastkowym wodoru okolo 7,0—26,4 ata, przy sredniej temperaturze katalizatora okolo 316-385°C, przy predkosci przeplywu okolo 0,5—10 czesci objetosciowych weglowodorów na czesc objetosciowa katalizatora wciagu godziny i stosunku wodoru do weglowodoru wynoszacym okolo 53—178 Nm3/m3.Strumien wyplywajacy z reaktora 141 przeplywa przez przewód 142, chlodnice 143 i przewód 144 do wysokocisnieniowego oddzielacza pracujacego w temperaturze 38°C i pod cisnieniem 26,0 atn. Bogaty w wodór gaz oddziela sie w oddzielaczu 145, po czym przewodem 146 prowadzi do nizej opisanej strefy hydroodsiarczania ciezkiego destylatu. Przewodem 146 odprowadza sie w ciagu doby okolo 189700 Nm3 gazu zawierajacego okolo 83% molowych wodoru.Strumien ciekly odprowadzany z oddzielacza 145 podaje sie przewodem 147 do kolumny odpedowej 148, w której oddziela sie zawierajace siarkowodór opary i odprowadza je przewodem 149 w ilosci okolo 19820 Nm3/dobe. Opary te mozna podac do pluczki siarkowodoru nie uwidocznionej na rysunku. Z kolumny odpedowej 148 odprowadza sie rurociagiem 150 ciekla lekka benzyne w ilosci okolo 6,05 m3/dobe, kierujac ja10 94 684 do magazynu. Z dolu kolumny odpedowej 148 odprowadza sie odsiarczony olej napedowy podajac go przewodem 151 do chlodnicy 152. Odsiarczony olej gazowy otrzymuje sie w ilosci 1862 m3/dobe i przesyla go rurociagiem 153 do magazynu. Fig. 5 przedstawia schematycznie strefe hydroodsiarczania ciezkiego destylatu sposobem wedlug wynalazku. Typowymi destylatami ciezkimi poddawanymi hydroodsiarczaniu sposobem wedlug wynalazku sa odparafinowane rafinaty lub nierafinowane bazowe oleje smarowe o lepkosci w temperatu¬ rze 100°C okolo 3—40 cSt lub wiekszej, poddane ekstrakcji rozpuszczalnikowej do osiagniecia indeksu wiskozowego okolo 80—105 i odparafinowane do osiagniecia temperatury krzepniecia —5 do -20° C.W omawianym przykladzie ciezki destylat stanowi bazowy olej smarowyo wlasciwosciach podanych wtablicy 2. Strumien weglowodorów doplywa ze zródla 154 przewodem 155 w ilosci 909 m3/dobe. Przewo¬ dem 146 bogaty w wodór gaz podaje sie z opisanej wyzej strefy hydroodsiarczania oleju napedowego do pluczki aminowej w ilosci 189700 Nm3/dobe. Siarkowodór usuwa sie w pluczce aminowej 156 i towarzyszacej pluczce wodnej, nie pokazanej na rysunku. Oczyszczony gaz podaje sie nastepnie przewodem 157 do przewodu 155, w którym miesza sie go ze strumieniem ciezkiego destylatu. Otrzymana mieszanine podaje sie przewodem 155 do pieca 158 a nastepnie przewodem 159 na góre reaktora 160.W reaktorze 160 znajduje sie 23749 kg katalizatora zawierajacego kobalt i molibden, ich tlenki i siarczki, osadzone na aktywnym katalitycznie tlenku glinowym. Zwykle katalizator zawiera okolo 2—5% wagowych kobaltu w przeliczeniu na CoO i okolo 10—20% wagowych molibdenu w przeliczeniu na Mo03 w odniesieniu do masy katalizatora. Reaktor 160 pracuje pod cisnieniem czastkowym wodoru 35,2—105,5 ata, w sredniej temperaturze okolo 316—427°C przy predkosci przeplywu okolo 0,5—10 czessci objetosciowych weglowodo¬ rów na czesc wagowa katalizatoraw ciagu godziny i przy stosunku wodoru do weglowodorów wynoszacym okolo 178-890 Nm3/m3.Strumien wyplywajacy z reaktora 160 podaje sie przewodem 161 przez chlodnice 162 i nastepnie przewodem 163 do oddzielacza 164 w którym oddziela sie gaz, który ze wzgledu na zawartosc siarkowodoru przesyla sie przewodem 165 do nie uwidocznionej na rysunku pluczki. Gaz ten zawiera okolo 80% molowych wodoru i jest wytwarzany w ilosci 166500 Nm3/dobe. Oddzielacz pracuje w temperaturze 38°C i pod cisnieniem 52,7 atn. Produkt ciekly odprowadza sie z oddzielacza 164 przewodem 166 i podaje go do kolumny odpedowej 167. Doplywajaca przewodem 168 pare podgrzewa sie w piecu 158 po czym przewodem 163 wprowadza do kolumny odpedowej 167, w której odpedza sie pozostaly w cieklym produkcie siarkowodór, odprowadzajac go przewodem 170. Ciekly produkt odprowadza sie z kolumny odpedowej 167 przewodem 171, po czym podaje sie go do suszarki prózniowej, a nastepnie do chlodnicy, nie pokazanej na rysunku. W ciagu doby otrzymuje sie 908 m3 odsiarczonego destylatu ciezkiego. PL