Przedmiotem wynalazku jes"t zawór z klapa uchylna z dzwigniowym mechanizmem napedu. Zawór stosuje sie w przewodach gazowych zwlaszcza w przewodach instalacji filtrowentylacyjnych.Dotychczas w urzadzeniach filtrowentylacyjnych stosuje sie zawory gazowe uzywane w aparaturze prózniowej lub znane zawory klapowe. Zawory prózniowe sa klopotliwe w uzyciu ze wzgledu na duze gabaryty, ciezar i dlugi czas zamykania. Znane zawory klapowe równiez nie spelniaja wymaganych warunków przede wszystkim ze wzgledu na niewystarczajaca szczelnosc i skomplikowany mechanizm sterowania klapa. Zbyt mala szczelnosc powoduje przedostawanie sie skazonego powietrza do ukladu wentylacji czystej.Celem rozwiazania konstrukcyjnego wedlug wynalazku jest opracowanie zaworu regulujacego przeplyw powietrza i pozwalajacego na szybkie i szczelne zamkniecie przewodów powietrza.Wedlug wynalazku klapa zaworu jest polaczona osia zawieszenia z dzwignia, która na jednym koncu ma przymocowana sprezyne dociskajaca klape do wylozonej uszczelka powierzchni oporowej kolnierza zaworu.Przez drugi koniec dzwigni jest przeprowadzona równolegle do osi zawieszenia i umocowana w obudowie zaworu os obrotu klapy. Os obrotu klapy jest usytuowana prostopadle do osi podluznej zaworu, przy czym jest w stosunku do niej przesunieta o okreslona odleglosc zalezna od srednicy zaworu. Os obrotu czescia wystajaca na zewnatrz obudowy zaworu jest polaczona z napedowym mechanizmem dzwigniowo-zapadkowym.Zapadkowy mechanizm napedowy stanowi przymocowana do osi obrotu rekojesc, na której jest umocowana zapadka ze sprezyna. Na obudowie zaworu w miejscu polaczenia osi obrotu z rekojescia jest przymocowana zebatka.Uklad dzwigniowy napedu klapy zlozony z przylaczonej do klapy osia zawieszenia dzwigni, przez która jest przeprowadzona os obrotu klapy, polaczona z zewnetrznym mechanizmem napedowym, stanowi uklad konstrukcyjny, który wprowadza klape w ruch wzdluz osi prostopadlej do osi podluznej zaworu. Ruch klapy2 94 592 zaworu odbywa sie na skutek obrotu osi zawieszenia klapy wokól osi obrotu. Dzialanie zaworu odbywa sie w ten sposób, ze przez uruchomienie mechanizmu napedowego zostaje wprawiona w ruch os obrotu. Ruch z osi obrotu przenosi sie na os zawieszenia klapy poprzez dzwignie dociskajaca klape. Zewnetrzny napedowy mechanizm dzwigniowo-za pad kowy z zebatka ustawia klape w dowolnym wymaganym polozeniu.Sprezyna osadzona na wewnetrznej stronie dzwigni, która dociska klape do kolnierza obudowy zaworu w polozeniu zamknietym, spelnia zadanie przy otwieraniu zaworu. Wskutek obrotu osi zawieszenia wokól osi obrotu w momencie poczatkowej fazy otwierania nastepuje zwolnienie nacisku, klapa wykonuje' ruch prostopadly do osi podluznej zaworu. Jednoczesnie odchyla sie tylko dolna czesc klapy na czesci obwodu kolnierza od strony osi obrotu, natomiast górna czesc klapy jest nadal dociskana przez sprezyne. Sprezyna zapobiega odpadnieciu klapy i umozliwia przejscie klapy przez otwór w nastepnej fazie otwierania zaworu. Klapa po przejsciu przez otwór zaworu przesuwa sie wokól osi obrotu i ustawia pod coraz wiekszym katem do kierunku przeplywu powietrza az do obrotu o 90°C. W tym polozeniu klapa jest ustawiona równolegle do kierunku przeplywu. Dalszy ruch uniemozliwia ogranicznik mechanizmu zapadkowego.Zawór ma naped reczny. Moze byc równiez przystosowany do zdalnego sterowania.Rozwiazanie konstrukcyjne zaworu spelnia stawiane wymagania. Uklad dzwigniowy sterowania klapa jest prosty i zapewnia konieczna szczelnosc zaworu przy jego zamknieciu, co pozwala na stosowanie go w instalacjach przeznaczonych do oczyszczania powietrza ze zwiazków silnie toksycznych. W polozeniu otwartym jest mozliwa regulacja przeplywu powietrza. Opór zaworu przy przeplywie powietrza 900m3/h w polozeniu calkowicie otwartym nie przekracza 10 mm sl. wody.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia przekrój podluzny i widok z góry zaworu, a fig. 2, fig.3, fig 4, fig. 5 i fig. 6 ilustruja kolejne fazy dzialania zaworu.Klapa 1 jest umieszczona w obudowie 2. Obudowe 2 zaworu (fig. 1) stanowi odcinek rury o srednicy rurociagu. Obudowa 2 jest polaczona z rurociagiem za pomoca kolnierzy 3 i 4. Srednica wewnetrzna kolnierza 3 jest mniejsza od srednicy rury. Czesc kolnierza 3, która znajduje sie wewnatrz rury stanowi powierzchnie oporowa dla klapy 1. Powierzchnia oporowa kolnierza 3 jest wylozona uszczelka 5. Do obudowy 2 jest przytwierdzona os obrotu 6 klapy 1. Do osi obrotu 6 jest przymocowana na stale dzwignia 7, która jest jednoczesnie polaczona wehliwle osia zawieszenia 8 z klapa 1. Do dzwigni 7 jest przymocowana sprezyna 9.Czesc osi obrotu 6 wystajaca na zewnatrz obudowy 2 jest polaczona z rekojescia 10, na której jest umocowana zapadka ze sprezyna 11. Zapadka 11 wraz z zebatka 12 przymocowana do obudowy 2 zaworu stanowi mechanizm napedowy, który wprowadza w ruch klape 1 zaworu. Ustawienie klapy 1 w dowolnym polozeniu nastepuje w wyniku wprowadzenia w ruch osi obrotu 6 mechanizmem dzwigniowo-zapadkowym. Os obrotu 6 wprawia w ruch klape 1 poprzez dzwignie 7 i os zawieszenia 8.W zamknietym zaworze (fig. 2) klapa 1 jest docisnieta za pomoca dzwigni 7 do kolnierza 3 wylozonego uszczelka 5, Sprezyna 9 jest maksymalnie napieta.W pierwszej fazie otwierania zaworu (fig. 3) po zwolnieniu nacisku klapa 1 odchyla sie od kolnierza 3 na czesci jego obwodu od strony osi obrotu 6. W pozostalej czesci obwodu sprezyna 9 nadal dociska klape 1. Klapa 1 przesuwa sie górna krawedzia w góre tak, aby w nastepnej fazie dolna krawedz przeszla przez otwór rury czesci uszczelniajacej kolnierza.W drugiej fazie otwierania zaworu (fig. 4) klapa 1 przechodzi krawedzia od strony osi obrotu 6 poza krawedz kolnierza 3. Ruch klapy 1 odbywa sie na skutek obrotu osi zawieszenia 8 wokól osi obrotu. Sprezyna 9 ulega stopniowemu rozciaganiu.Fig. 5 ilustruje zawór w polozeniu pólotwartym.Fig. 6 przedstawia zawór calkowicie otwarty. Klapa 1 jest ustawiona równolegle do kierunku przeplywu powietrza. PL