Przedmiotem wynalazku jest kapiel do elektro¬ chemicznego odtluszczania powierzchni przedmio¬ tów metalowych, na które maja. byc nalozone po¬ wloki ochronne.W trakcie procesów technologicznych poprze- 5 dzajacych odtluszczenie obrabiane przedmioty sty¬ kajac sie z substancjami chemicznymi ulegaja za- tluszczeniu oraz tworza sie na ich powierzchniach pasywuiace warstwy zwiazków metali, uniemozli¬ wiajace dobra przyczepnosc powlok ochronnych. 10 Znana dotad kapiel do elektrochemicznego od¬ tluszczania sklada sie z wodnych roztworów wo¬ dorotlenku sodu w ilosci 50 g/l, weglanu sodu w ilosci 50 g/l i fosforanu trójsodowego v/ ilosci 50 g/l. Inna znana kapiel odtluszczajaca o dziala- 15 niu odrdzewiajacym wedlug polskiego opisu pa¬ tentowego nr 71 838 zawiera glukoze w iiosci od do 3)00 g/l, wodorotlenek sodowy w ilosci od do 300 ,g/l oraz srodek utleniajacy bedacy czyn¬ nikiem zapoczatkowujacym powstawanie kwasu 2P glukonowego w trakcie procesu odtluszczania.Odtluszczanie powierzchni metalu w kapielach zawierajacych fosforany wiaze sie z koniecznoscia przeprowadzenia dodatkowej operacji aktywowa¬ nia w roztworze kwasu, co powoduje rozpuszcza- 25 nie sie metalu oraz zwiekszona podatnosc po¬ wierzchni do korozji. Ponadto odtluszczanie w znanych kapielach powierzchni metali amfoterycz- nych lub ich stopów napotyka na szczególnie duze trudnosci. 8(I Celem wynalazku jest opracowanie skladu ka¬ pieli, która moze byc stosowana do wszystkich metali i ich stopów oraz posiadajacej dodatkowe dzialanie aktywujace.Cel ten zostal osiagniety poprzez sporzadzenie kapieli wedlug wynalazku zawierajacej jako sro¬ dek alkalizujacy d przewodzacy prad, wodny roz¬ twór soli metalu alkalicznego w ilosci od 1 do 250 g/l, z anionami typu OH"1, C08-2, lub innym anionem nie dajacym w trakcie trwania procesu odtluszczania nierozpuszczalnego zwiazku z me¬ talem odtluszczanym lub tez zawierajacy anion mogacy dawac _ z metalem odtluszczanym nieroz¬ puszczalny zwiazek, bedacy etapem przejsciowym w procesie odtluszczania i nastepnie rozpuszcza¬ jacy sie w dalszym ciagu trwania tego procesu.Anion ten w polaczeniu z kationem metalu od¬ tluszczanego nie moze jednak dawac zwiazku rozpuszczalnego w roztworze wodnym. Do kapieli mozna dodac glukoze.Oprócz tych skladników kapiel zawiera od 1 do '0 g/l zwiazków organicznych dajacych w wa¬ runkach procesu odtluszczania rozpuszczalne kom¬ pleksy z odtluszczanym metalem, oraz zwiazków dajacych w efekcie procesów katodowych lub anodowych substancje o wlasnosciach komplekso¬ wych. Do tych zwiazków naleza: glikole,, poligli- kole, sulfoniany alifaJtyczne i aromatyczne, hydro- ksyamjny oraz kwasy o C^—C20 majace w cza- !)3 95U /93 950 3 steczce azot trójwartosciowy zwiazany bezposred¬ nio z atoniami wegla.Jako" hydroksyaminy stosuje sie najkorzystniej: etanoloamine, dwuetanoloamine, trójetanoloamine, N-aminoetyloetanoloamine, N-metylodwuetanolo- amine, propanoloanainy ii polialkanoloaminy.' Jako kwasy o Cx—C20 majace w czasteczce azot trój¬ wartosciowy zwiazany bezposrednio z atomami wegla stosuje sie najkorzystniej: kwas metyloimi- nodwuoctowy, kwas fenyloimimodwuoctowy, kwas nitrylo.trójoctowy, kwas eltylenodwuaminocztero- octowy, kwas 1,2-dwuaminocykloheksanocztero- octowy, kwas uramilodwuoctowy, kwas amino - octowy, kwas aminopropionowy i kwas meitani- trotolucnoortosulfonowy.Stosowanie do odtluszczania powierzchni metali kapieli wedlug wynalazku eliminuje dodatkowa operacje aktywowania i w konsekwencji daje skrócenie czasu trwania procesu odtluszczania oraz oszczednosc materialów wynikajaca z braiku wanien do aktywowania i plukania.Badania wykazaly nieoczekiwanie, ze powloki ochronne nalozone na powierzchnie .przedmiotów odtluszczonych w kapieli wedlug wynalazku wy¬ kazuja wieksza przyczepnosc do podloza w po¬ równaniu z powlokami nakladanymi po odtlu¬ szczeniu w znanych kapielach. Okazalo sie takze, ze sama kapiel wykazuje wieksza trwalosc niz. kapiele znane. . jlstotna zaleta stosowania kaipieli wedlug wyna¬ lazku jest równiez poprawa warunków (bezpieczen¬ stwa i higieny' pracy oraz brak zanieczyszczen scieków zwiazkami metali powstajacymi w trak¬ cie aktywowania. .. iKapiel do elektrochemicznego odtluszczania we¬ dlug wynalazku przedstawiaja przyklady: Przyklad I wodorotlenek potasowy 15—30 g/l wodorotlenek sodowy 10—&5 g/l polialkanoloamina 10—25 g/l woda" do 1 litra 40 Przyklad li weglan potasowy 20g/l ¦ kwas aminooctowy 5 g/l woda do 1 litra Przyklad III kwas metanitrotoluenoortosulfonowy 5 g/l wodorotlenek sodowy |50—120 g/l glukoza 30 g/l woda do 1 litra Kapiele pracuja najkorzystniej w temperaturze od 60 do 80°C i przy gestosciach pradu-od 1 do A/dcm2 dla (kapieli wedlug przykladu I, od 0,1 do 4 A/dcm2 dla kapieli wedlug przykladu II, od 0,2 do 10 A/dcm2 — dla kapieli wedlug przy¬ kladu III. PL