Przedmiotem wynalazku jest plaski bocznik do pomiarów pradów zwlaszcza impulsowych o duzych amplitudach i krótkich czasach narastania.Znany jest z opisu patentowego USA Nr 3, 260, 939 cylindryczny bocznik do pomiaru pradów o duzych ampli¬ tudach zawierajacy zewnetrzny i wewnetrzny cylinder usytuowane koncentrycznie wzgledem siebie ze szczelina powietrzna pomiedzy nimi. Jeden z wymienionych cylin¬ drów posiada czlon manganinowy, na którym powstaje spadek napiecia podczas przeplywu mierzonego pradu.Wymieniona konstrukcja charakteryzuje sie wprost proporcjonalna zaleznoscia miedzy szerokoscia toru prado¬ wego a wymiarem poprzecznym bocznika. Ze wzgledu na cylindryczny ksztalt wymiary w obu kierunkach sa iden¬ tyczne. W obecnie budowanych ukladach generacji naj¬ wyzszych pradów impulsowych wystepuje tendencja zwie¬ kszania szerokosci toru pradowego kosztem jego dlugosci w celu zmniejszenia indukcyjnosci obwodu. Szerokosci siegaja czesto powyzej pól metra a dlugosci toru wynosza zaledwie kilkanascie centymetrów. Wlaczenie w taki obwód bocznika rurowego o malej srednicy powoduje zwiekszenie wypadkowej indukcyjnosci obwodu na skutek zbiegania sie strug pradowych w zaciskach wejsciowych i wyjsciowych.Natomiast wlaczenie bocznika przykladowo o srednicy okolo 0,5 m znacznie zwiekszy indukcyjnosc obwodu po¬ garszajac wlasnosci generatora? W ukladach takich rezy¬ gnuje sie czesto z pomiaru pradu ze wzgledu na brak od¬ powiednich urzadzen. Ponadto w bocznikach o duzych srednicach uwydatnia sie wplyw efektów brzegowych wply- wajacych niekorzystnie na dokladnosc pomiarów. Srodkiem zaradczym moze byc zwiekszenie wysokosci bocznika lecz pociaga to za soba koniecznosc stosowania grubszych scia¬ nek rury oporowej znacznie pogarszajac jego zdolnosci po¬ miarowe. Boczniki takie nie moga byc stosowane w ukla¬ dach generacji stromych pradów impulsowych.Celem wynalazku jest opracowanie nowego typu bocznika o malym wymiarze poprzecznym, szerokim torze pradowym i mozliwie krótkim czasie odpowiedzi jednostkowej prze¬ znaczonego do pracy w ukladach generacji najwyzszych pradów impulsowych.Istota wynalazku jest plaski bocznik zawierajacy dwa przewodzace plaszcze, korzystnie w ksztalcie prostopadlo¬ scianów o zaokraglonych krawedziach bocznych, umiesz¬ czone wspólosiowo jeden wewnatrz drugiego, rozdzielone szczelina powietrzna i polaczone podstawami.Przedmiot wynalazku zostal uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój boczny bocznika, fig. 2 przekrój poprzeczny wzdluz osi A-A.Bocznik sklada sie z zewnetrznego 1 i wewnetrznego 2 plaszcza pradowego umieszczonych wspólosiowo jeden wewnatrz drugiego rozdzielonych szczelina powietrzna 8.Plaszcze 1 i 2 polaczone sa podstawami z masywnym za¬ ciskiem uziemiajacym 3 wykonanym z miedzi lub mosiadzu.Górne konce plaszczy 1, 2 polaczone sa z masywnymi za¬ ciskami wejsciowym 4 i wyjsciowym 5 równiez wykonanymi z miedzi lub mosiadzu. Plaszcz zewnetrzny 2 wykonany jest z materialu oporowego na przyklad manganinu. Plaszcz zewnetrzny 1 wykonany jest z materialu dobrze przewo- 93 43593 435 dzacego na przyklad miedzi. Wewnatrz plaszcza 2 znajduje sie sonda 6 umozliwiajaca pomiar spadku napiecia podczas przeplywu pradu mierzonego, doprowadzona do gniazda 7 sluzacego do przylaczenia kabla pomiarowego.Eksperymentalne badania wykazaly, ze plynace sciankami plaszczy strugi pradu w kierunku osiowym nie wytwarzaja strumienia magnetycznego wewnatrz plaszcza 2, natomiast plynace w zaciskach 3, 4, 5 strugi pradu plyna w kierunku promieniowym wytwarzajac strumien magnetyczny obej¬ mujacy petle obwodu pomiarowego bocznika indukujac w niej sile elektromotoryczna dodajaca sie do przebiegu wyjsciowego. Znacznie zmniejszona droga pradu w kie¬ runku promieniowym, oraz zastosowanie masywnych za¬ cisków wplywa na praktyczne wyeliminowanie efektów brzegowych. W masywnych zaciskach wykonanych z mie¬ dzi lub mosiadzu predkosc fali gestosci pradu jest znacznie mniejsza niz w materiale oporowym, w wyniku tego ge¬ stosc pradu w sciance plaszcza oporowego 2 osiagnie wartosc ustalona znacznie szybciej niz w masywnych zaciskach 3, 4, 5. Obwód pomiarowy nie jest narazony na dzialanie szybkozmiennego strumienia magnetycznego stanowiacego zródlo zaklócen pomiarowych. Plaski bocznik charaktery¬ zuje sie szerokim torem pradowym oraz malym wymiarem poprzecznym co umozliwia prace w ukladach o ekstremal¬ nie malej indukcyjnosci. Rozszerzenie zakresu pomiarowe¬ go w kierunku wyzszych czestotliwosci uzyskane dzieki zastosowaniu cienkich scianek plaszcza oporowego 2 rzedu 0,05 mm umozliwia prace plaskiego bocznika w ukladach io genera ej i pradów o krótkich czasach narastania rzedul0-12s /A# PL