Przedmiotem wynalazku jest ulepszony wylacz¬ nik zaplonu, zwlaszcza dla pojazdów mechanicz¬ nych, którego kazda para styków ruchomych jest umieszczona na elemencie dajacym sie przemiesz¬ czac prostopadle do styków stalych pod wplywem dzialania elementów sprezystych, dzialajacych w kierunku przeciwnym do kierunku dzialania tloczka sterujacego, który sie uruchamia za pomo¬ ca krzywki czolowej, a ta z kolei za pomoca klu¬ czyka zaplonowego. Jak wiadomo, przy konstrukcji elektrycznej czes¬ ci wylacznika zaplonu wystepuja dwa zasadnicze problemy, a mianowicie zapewnienie we wszyst¬ kich przypadkach ciaglego przeplywu pradu w po¬ laczeniach oraz zapewnienie dlugiej zywotnosci wy¬ lacznika zaplonu. W celu dokonania zwarcia róz¬ nych styków elektrycznych, wylaczniki zaplonu posiadaja odpowiednio okreslona liczbe par sty¬ ków stalych oraz okreslona liczbe styków rucho¬ mych. Ruchome styki sa przestawiane za pomoca kluczyka zaplonowego pojazdu mechanicznego. Znane sa dwa podstawowe rodzaje wylaczników zaplonu a mianowicie wylaczniki ze stykami sliz¬ gowymi oraz wlaczniki z przeciwleglymi stykami. Przy wylacznikach ze stykami slizgowymi rucho¬ me styki sa zazwyczaj umieszczone na obrotowej tarczy w ten sposób, ze po dokonanym obrocie z do¬ tykiem slizgowym ruchome styki opieraja sie na stykach stalych umieszczonych na stacjonarnej plytce. Tego rodzaju styki zapewniaja niezawodny ze¬ styk, gdyz poslizg stanowi gwarancje stalego oczyszczania styków. Jednak zywotnosc takich sty¬ ków jest stosunkowo krótka, z uwagi na ich zu¬ zywanie sie. Liczba wlaczen przy takich stykach nie przekracza na ogól 20 000, a wiec jest to sto¬ sunkowo malo w porównaniu z liczba wlaczen wy¬ konywanych w czasie przecietnej zywotnosci po¬ jazdu mechanicznego. Ponadto styki te zajmuja duzo miejsca ze wzgledu na tarcze obrotowa a tak¬ ze mechanike ruchu. Przy wylacznikach z ruchomymi przeciwleglymi stykami, te ostatnie sa zamocowane na wsporniku, który przemieszcza sie prostopadle do styków sta¬ lych. Takie wylaczniki wykazuja dluzsza zywot¬ nosc w porównaniu do posiadajacych styki slizgo¬ we, gdyz nie wystepuje tu stykanie sie slizgowe a tym samym zuzywanie sie, przy czym gabaryty sa takze niewielkie. Jednak wylaczniki te nie zapew¬ niaja niezawodnosci zetkniecia styków w polacze¬ niach, gdyz z braku samoczyszczania styki ulegaja zabrudzeniu i utlenianiu i stad wykazuja sklonnosci izolacyjne, zwlaszcza wtedy gdy sa nowe. Stosowa¬ nie takich zestyków wymaga bardzo starannej ich obslugi, co ma wplyw na zwiekszenie kosztów. Celem wynalazku jest stworzenie ulepszonego wylacznika zaplonu, wykazujacego zalety znanego wylacznika zaplonu i pozbawionego jego wad, przy równoczesnym spelnieniu dwóch podstawowych warunków, tj, zapewnieniu ciaglego przeplywu pra- 93 39593 355 t. £u 3w polaczeniach oraz zapewnieniu dlugiej zy¬ wotnosci wylacznika. Zadanie to rozwiazano w ten sposób, ze rucho¬ me styki podczas zblizania sie do styków stalych .-¦¦ przemieszczaja sie do nich prostopadle i dopiero i,¦*, pflrtactknieciu sie z nimi przesuwaja sie promienio- * wo,**owoduJ4c poslizg. Poslizgiem jest objety do¬ kladnie ograniczony zakres styku, który jednak :&4esfa wystarczajacy dla zapewnienia wzajemnego oczyszczania sie styków. Zmniejszone w ten spo¬ sób zuzycie zapewnia staly kontakt styków, przy czym wylacznik posiada male gabaryty. Przedmiotem zatem wynalazku jest wylacznik zaplonu z ustawionymi naprzeciw siebie stykami, charakteryzujacy isie/tym, ze ma ruchomy element, na którym jsa^ 2amoco|vane ruchome styki i które dajessie przysuwac czojowo do styków stalych i za¬ wiera wspornik przesuwny w prowadnicy, a takze w&tesla* rffetaldwa plytie, zamocowana na wspor- nlfetj, na której-^kOYicacIi znajduja sie ruchome pa¬ ry styków. Plytka jest gietka i jest skierowana wklesla strona do styków stalych. Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia wylacznik zaplonu z urzadzeniem elek- ¦.: trycznym w czesciowym przekroju, fig. 2 i 3 — pare styków wylacznika, odpowiednio w polozeniu ^•otwartym i zamknietym, w powiekszeniu, a fig. 4 i 5 -- geometrie ruchu slizgowego, odbywajacego sie pomiedzy stykiem ruchomym i stykiem stalym, w widoku czesciowym. Na fig. 1 jest przedstawiony korpus 1 wylacznika zaplonu, zawierajacy zarówno czesc mechaniczna, skladajaca sie z nieuwidocznionego zamka, uru- tsiaamianego za pomoca zaplonowego kluczyka 2 oraz csesc elektryczna, skladajaca sie z kilku par styków stalych oraz styków ruchomych. vWynalazek dotyczy elektrycznej czesci wylaczni¬ ka, której przekrój na fig. 1 ogranicza sie do po¬ kazania jednej pary styków stalych i jednej rucho¬ mych. Objasnienia dotyczace tej pary styków od¬ nosza sie takze do wszystkich pozostalych styków - wlacznika. Kluczyk 2 powoduje w znany sposób obrót czo¬ lowej krzywki 3, która jest na rysunku tylko cze- •tesciowo ^'widoczna. Krzywka ta w polozeniu robo¬ czym; jak to pokazano na fig. 1, dociska tloczek 4 do dolnej czesci wlacznika, który to tloczek jest przestawny w pierwszej prowadnicy 5. Swobodny koniec 6 tloczka wspiera sie na elemencie rucho¬ mym, który podtrzymuje ruchome styki i który jest przestawny w drugiej prowadnicy 7 wykona- :nej/:z materialu izolacyjnego i przylegajacej do pro¬ wadnicy 5. 'Pomiedzy prowadnicami 5 i 7 sa zacisniete dwa kenee metalowej obsady 8 na których osadzone sa stale styki 9. Prowadnica 7 posiada w dole dwa pierscieniowe wybrania 10, w których umieszczone sa sprezyny 11 dociskajace ruchomy element do tloczka 4 c Wedlug wynalazku, ruchomy element jest wyposa¬ zony w« wspornik prowadniczy 12 który przesuwa ' sie swobodnie wewnatrz prowadnicy 7 oraz w me- ¦¦¦'-:¦ talowa plytke 13 zamocowana na wsporniku, na której to plytce umieszczona jest ruchoma para styków 14. Dalsza istotna cecha rozwiazania wedlug wyna¬ lazku polega na tym, ze plytka 13 posiada wkle- slosc skierowana w strone stalych styków 14, znaj¬ dujacych sie naprzeciw jej konców 13a (fig. 2 i 3). Wedlug korzystnej postaci przedmiotu wynalaz¬ ku, plytka 13 posiada posrodku plaska czesc, która jest osadzona w dowolny sposób na wsporniku 12, io zas jej konce 13a sa skierowane w strone stalych styków 9 tak, ze konce te wraz z górna plaszczyz¬ na wspornika 12 tworza kat ostry. Sprezyny 11 oddzialywuja na ruchomy element poprzez wspornik 12, który posiada odpowiednio dwa stozkowe wystepy 15, wspóldzialajace z jedna strona sprezyn. Wspornik 12 (fig. 2 i 3) posiada w mysl wynalazku konce 12a wyprofilowane w ksztal¬ cie litery L, które leza w nizszej plaszczyznie ani¬ zeli srodkowa czesc wspornika. Przy takim uksztal- towaniu powstaja przestrzenie, w których mieszcza sie wystepy 14a ruchomych styków 14 po ich zet¬ knieciu sie ze stalymi stykami 9 (fig. 3 i 5). Wspornik 12 moze byc oczywiscie calkiem plaski, jezeli ruchome styki sa tak uksztaltowane, ze nie posiadaja zadnych wystepów nad bokami wsporni¬ ka, na przyklad styki te sa przyspawane bezposred¬ nio do plytki 13. Wspornik 12 jest wykonany korzystnie z metalu, tak ze powstaje równolegly tor do plytki 13 dla przeplywu pradu od jednego styku do drugiego. Na fig. 4 i 5 przedstawione sa szczególy poloze¬ nia ruchomego styku 14 na stalym styku 9 podczas zamykania polaczen. Fig. 4 przedstawia polozenie odpowiadajace kon¬ cowej fazie czolowego przesuwania sie ruchomego styku 14 w kierunku stalego styku 9. W koncowej fazie tego ruchu ruchomy styk. wchodzi ze stalym stykiem w punkcie A w polaczenie robocze. Od te¬ go polozenia rozpoczyna sie ruch slizgowy styków, az do chwili kiedy ruchomy styk 14 osiagnie kon¬ cowe polozenie zamkniecia, które jest uwidocznione na fig. 5. Ruch slizgowy obejmuje scisle ograniczo¬ ny zakres, znajdujacy sie miedzy punktami A i B, który jest calkowicie wystarczajacy dla samooczysz¬ czania sie styków. Slizganie sie styków jest regu¬ lowane za pomoca sprezyny 11, której dzialanie po¬ woduje stopniowe prostowanie konców 13a elas¬ tycznej plytki 13, az do zrównania ich ze srodkowa plaska czescia plytki (fig. 3 i 5). Jest rzecza oczy¬ wista, ze dla osiagniecia tego celu sztywnosc plytki 13 musi byc mniejsza od sztywnosci sprezyny 11. W zamknietym polozeniu elektrycznego zestyku (fig. 3 i 5) krzywka 3 nie posiada roboczego kon¬ taktu z tloczkiem 4. Tloczek nie stwarza wiec opo¬ ru dla przestawienia elementu wspornik-plytka pod wplywem dzialania sprezyny 11. Ulepszony w ten sposób wylacznik jest zdolny do wykonania wielkiej liczby polaczen zarówno w obecnosci srodków utleniajacych jak tez w szcze¬ gólnie trudnych warunkach eksploatacyjnych. Przeprowadzone próby laboratoryjne jak tez w pojazdach wykazaly, ze wylacznik po dokonaniu ponad 100.000 wlaczen i przy obciazeniach elek¬ trycznych indukcyjnych rzedu 30 A pracowal nadal bez zarzutu. Wynika to glównie stad, ze zuzycie 40 45 50 55 6093 395 6 styków jest bardzo male i to zarówno z tego po¬ wodu, ze poslizg nastepuje tylko w fazie zamyka¬ nia i to na krótkim odcinku, jak tez i dlatego, ze otwieranie obwodu elektrycznego przy odpowiednim gaszeniu luku elektrycznego odbywa sie szybko dzieki czolowemu odrywaniu styków od siebie. Wynalazek zostal opisany w oparciu o korzystny przyklad wykonania, jednak mozliwe sa takze inne postacie wykonania nie naruszajace jego istoty. PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL