Przedmiotem wynalazku jest stabilizowany za¬ silacz tranzystorowy majacy zastosowanie jako zródlo napiecia lub pradu stalego przy formowaniu zlacz pólprzewodników w procesie ich wytwarza¬ nia, przy formowaniu kondensatorów elektrolitycz¬ nych, ladowaniu akumulatorów itp.Znany z opisu patentowego PRL nr 67600 lampo- wo-tranzystorowy uklad zasilajacy z programowa¬ niem parametrów elektrycznych zawiera zespól porównawczy, zespól stabilizacji napiecia i zespól stabilizacji pradu.Uklad ten przeznaczony jest zwlaszcza do zasila¬ nia i sterowania procesów takich jak formowanie warstw dielektrycznych na podlozu aluminiowym przy produkcji kondensatorów elektrolitycznych.Obiekt formowany zasilany jest z zespolu stabili¬ zacji pradem o stalej wartosci az do momentu gdy. wartosc napiecia na nim osiagnie wielkosc równa wartosci zaprogramowanej.- Po osiagnieciu tej war¬ tosci zaczyna dzialac uklad porównawczy powodu¬ jac odlaczenie zespolu stabilizacji pradu od obiek¬ tu formowanego i równoczesnie dolaczenie do tego obiektu zespolu stabilizacji napiecia.Podstawowa wada znanego ukladu jest jego nie¬ przydatnosc do zasilania wrazliwych na przeciaza¬ nie urzadzen pólprzewodnikowych. Wada ta jest spowodowana wystepujacymi przy przelaczaniu za¬ silacza napieciowego i pradowego stanami nieusta¬ lonymi, które sa spowodowane zastosowaniem prze¬ kaznika w ukladzie przelaczania.W znanym ukladzie, jezeli prad z zasilacza pra¬ dowego osiagnie wartosc zaprogramowana zaczyna dzialac uklad porównania, który uruchamia prze¬ kaznik odlaczajacy stabilizator napiecia, a wlacza¬ jacy stabilizator pradu. Poniewaz przekaznik dzia¬ la z dosc duzym opóznieniem wiec zanim przekaznik wylaczy stablizator napiecia, prad wzrosnie chwi¬ lowo powyzej wartosci zaprogramowanej, nastep¬ nie w momencie rozwarcia styków przekaznika gwaltownie spada, zas po ' dolaczeniu stabilizatora pradu wzrasta do wartosci zaprogramowanej, przy czym w chwili dolaczenia tego stabilizatora napie¬ cie na 'jego wyjsciu moze miec znaczenie wieksza wartosc od zaprogramowanej w stabilizatorze na¬ piecia. Podobne stany nieustalone wystepuja przy przejsciu z zasilania pradowego na zasilanie napie¬ ciowe, co moze spowodowac uszkodzenie .termiczne lub przebicie napieciowe zlacz zasilanych elemen¬ tów pólprzewodnikowych, zwlaszcza takich elemen¬ tów jak obwody scalone lub tranzystory polowe.Celem wynalazku jest usuniecie wyzej opisanych wad i niedogodnosci poprzez skrócenie czasu prze¬ laczania zasilacza przy równoczesnej eliminacji stanów nieustalonych w czasie przelaczania.Cel ten zostal osiagniety w ukladzie zasilacza wedlug wynalazku zawierajacego stabilizatory pra¬ du i napiecia, wyrózniajacego sie tym, ze zawiera uklad automatycznego przelaczania rodzaju stabli- zacji utworzony z dwóch diod polaczonych anoda- 93 2403 93 240 4 mi do wspólnego punktu, do którego dolaczony jest równoczesnie rezystor oraz czlon regulacyjny.Katoda pierwszej diody 'jest dolaczona do wyjscia wzmacniacza bledu w ukladzie stabilizatora napie¬ cia, zas katoda drugiej diody polaczona jest z wyjs- * ciem wzmacniacza bledu w ukladzie stabilizatoft pradu. Drugi koniec rezystora polaczony jest z do¬ datnim biegunem stabilizatora pomocniczego.Zasilacz stabilizowany bedacy przedmiotem wy¬ nalazku zapewnia bezstykowa szybka zmiane ro¬ dzaju stabilizacji w zaleznosci od zaprogramowa¬ nych wartosci napiecia i pradu oraz od wartosci obciazenia i charakteryzuje sie duza rozdzielczoscia momentu przelaczania. Pozwala to na pelne zabez¬ pieczenie zarówno zasilacza jak i ukladów zasila¬ nych w przypadku* krótkotrwalych i dlugotrwalych przeciazen lub zwarc. Zasilacze wedlug wynalazku mozna laczyc szeregowo i równolegle, gdyz wplyw pradów" "wyrównawczych zostaje usuniety dzieki dzialaniu stabilizatora pradu. Zastosowanie jedne¬ go prostownika, filtru oraz czlonu regulacyjnego w obwodzie glównym, wykorzystywanego do stabili¬ zacji napiecia i do stabilizacji pradu jak równiez identycznych wzmacniaczy upraszcza uklad i zwiek¬ sza 'jego niezawodnosc.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania w schemacie blokowym na ry¬ sunku.Uklad zasilacza sklada sie z transformatora sie¬ ciowego z dwoma uzwojeniami wtórnyifii, przy czym do pierwszego z uzwojen wtórnych dolaczony jest prostownik filtr glówny 4, zas do drugiego uzwoje¬ nia wtórnego dolaczony jest stabilizator pomocni¬ czy 2 oraz wysokostabilne zródlo napiecia odnie¬ sienia 3. Stabilizator pomocniczy 2 zasila wzmac¬ niacze bledu 5 i 6, do których równoczesnie jest do¬ laczone poprzez regulowane rezystory R3, R5 i R6 wysokostabilne zródlo napiecia odniesienia 3. Mie¬ dzy ujemny zacisk wyjsciowy ukladu zasilacza a wejscie wzmacniacza bledu w ukladzie stabiliza¬ tora napiecia 5, wlaczony jest rezystor regulowany R4, zas miedzy dodatni zacisk wyjsciowy ukladu za¬ silacza a wejscie czlonu regulacyjnego 7, wlaczony jest rezystor R2. Punkt wspólny czlonu regulacyj¬ nego 7 i rezystora R2 dolaczony jest do wejscia wzmacniacza bledu w uklatlzie stabilizatora pradu 6.* Zasilacz zawiera uklad automatycznego przela¬ cznika rodzaju stabilizacji utworzony z dwóch diod Dl i D2 dolaczonych anodami do wspólnego punk¬ tu, do którego dolaczony jest równiez rezystor Rl oraz czlon regulacyjny 7. Katoda pierwszej diody Dl jest dolaczona do wyjscia wzmacniacza bledu w ukladzie stabilizatora napiecia 5, zas katoda dru¬ giej diody D2 polaczona jest zwyjsciem wzmacnia¬ cza bledu w ukladzie stabilizatora pradu 6. Drugi koniec rezystora Rl dolaczony jest do dodatniego bieguna stabilizatora pomocniczego 2.Dzialanie ukladu bedacego przedmiotem wyna¬ lazku jest nizeji opisane.Napiecie wzorcowe ze zródla napiecia odniesie¬ nia 3 przykladane jest poprzez dzielnik R3, R4 na wejscie komparatora i wzmacniacza bledu w ukla¬ dzie stabilizatora napiecia 5 oraz poprzez dzielnik R5, R6 na wejscie komparatora i wzmacniacza ble¬ du w ukladzie stabilizatora pradu 6. Wartosc na¬ piecia wyjsciowego programowana jest przy po¬ mocy rezystora regulowanego R4, a wartosc nate¬ zenia pradu — przy pomocy rezystora regulowane¬ go 25. Wartosc rezystancji rezystora R3 determinu¬ je maksymalna wielkosc napiecia wyjsciowego U0* a wartosc rezystancji rezystora R6 okresla maksy¬ malna wielkosc pradu wyjsciowego Io.* Gdy, zasilacz pracuje jako stabilizator napiecia, przewodzi dioda Dl, a dioda D2 jest zatkana, przy czym anody tych diod zasilane sa poprzez rezystor Rl ze stabilizatora pomocniczego 2. Jezeli spadek napiecia na rezystorze R2 wywolany przeplywem pradu obciazenia zasilacza Io przekroczy wartosc na¬ piecia zaprogramowana rezystorem regulowanym R5, wzmacniacze bledu 5 i 6 zostaja wysterowane w taki sposób, ze przewodzi dioda D2, a dioda Dl zostaje zatkana i zasilacz przechodzi na stabilizacje pradu. Ze wzgledu na duze wzmocnienie wzmac¬ niaczy, bledu 5 i 6 do przelaczania diod Dl i D2 wystarczy.zmiana napiecia wyjsciowego Uo rzedu czesci miliwolta. PL