Przedmiotem wynalazku jest sposób i uklad do kompensacji mocy biernej kondensatorami, zwlaszcza odbiorników elektrycznych, charakteryzujacych sie duzym, szybkozmiennym i asymetrycznym poborem ener¬ gii, ze zmiennym udzialem obciazenia biernego.Znany sposób kompensacji mocy biernej polega na zalaczaniu jednoczesnie z wlaczaniem odbiornika, baterii kondensatorów zespolem jednofazowych laczników tyrystorowych, uruchamianych w momencie przej¬ scia przebiegu pochodnej napiecia zasilajacego przez zero. Ilosc przylaczanych stopni baterii kondensatorów okresla regulator sterowany z ukladu pomiarowego, mierzacego moc bierna odbiornika. Uklad pomiarowy, którego kizialanie ma charakter analogowy, posiada znaczna inercje ze wzgledu na koniecznosc usuwania skla¬ dowa zmiennej z usrednionego sygnalu wyjsciowego. Regulator dyskretyzuje zmierzona wartosc mocy biernej przy pomocy ukladów progowych.Znany uklad do kompensacji mocy biernej zawiera analogowy regulator, którego wejscia sa polaczone z przekladnikami napieciowymi, wlczonymi w tor zasilania przed odbiornikiem. Wyjscia regulatora sa pola¬ czone z lacznikami tyrystorowymi, wlaczajacymi kondensatory. Regulator zawiera halotronowy miernik mocy biernej, którego wejscia stanowia wejscia regulatora, a wyjscie miernika jest polaczone poprzez czlon usredniaja¬ cy z równolegle polaczonymi elementami progowymi, których wyjscia stanowia wyjscia bloku. Niedogodnoscia opisanego ukladu, bedacego otwartym ukladem regulacji jest brak kontroli wykonania decyzji przez laczniki tyrystorowe. Zalaczanie lacznika tyrystorowego w momencie przechodzenia przebiegu napiecia zasilajacego przez maksimum, sygnalem zera pochodnej napiecia, powoduje zalaczenie lacznika w nieodpowiednim mo¬ mencie, zwlaszcza przy odksztalconych przebiegach napiecia. Wymagane jest równiez utrzymywanie baterii kondensatorów na stalej polaryzacji co jest niekorzystne dla dielektryka.Ponadto uklad pomiarowy powoduje opóznienie zalaczenia ze wzgledu na koniecznosc usrednienia sygnalu, jak równiez wnosi bledy kompensacji poprzez kwantowanie na pojedynczych elementach progowych.Istota wynalazku jest sposób kompensacji mocy biernej kondensatorami zalaczonymi lacznikami tyrys¬ torowymi polegajacy na pomiarze pradu i napiec fazowych kompensowanego odbiornika i obróbce tych wiel*2 93 222 kosci w regulatorze i kompensatorze. Zadane wielkosci pojemnosci miedzyfazowych kompensatora okresla sie na podstawie mierzonego napiecia fazowego i skladowych biernych pradu, przy czym wartosci mierzonych, koniecznych pojemnosci kondensatora podaje sie w postaci dyskretnych przyrostów do regulatora. W regula¬ torze nastepuje sumowanie i zapamietywanie tych przyrostów, a zmiany wlaczanych wartosci dokonuje sie w nastepnym okresie po pomiarze, korzystnie w momencie zrównania sie napiecia miedzyfazowego sieci i na¬ piecia baterii kondensatorów.Uklad do stosowania tego sposobu ma astatyczny regulator mocy biernej, którego wejscia, sa polaczone z przekladnikami pradowymi i napieciowymi, wlaczonymi korzystnie we wspólnym torze zasilania oraz z za¬ dajnikiem. Wyjscie regulatorajest polaczone z kompensatorem.Inny uklad, majacy astatyczny regulator mocy biernej, ma wejscia polaczone z przekladnikami napie¬ ciowymi, wlaczonymi we wspólnym torze zasilania oraz z przekladnikami pradowymi, wlaczonymi w tory zasilania przed odbiornikiem i przed kompensatorem. Nastepne wejscie regulatorajest polaczone z zadajnikiem, a wyjscie regulatora jest polaczone z kompensatorem.Zaleta sposobu i ukladu pojemnosciowej kompensacji mocy biernego wedlug wynalazku jest duza szyb¬ kosc dzialania, dzieki temu,' ze wyliczona wartosc przyrostu pojemnosci kompensatora podczas jednego okresu przebiegu napiecia zasilajacego jest zalaczana podczas nastepnego okresu. Wnoszone opóznienia mieszcza sie tylko w jednym okresie napiecia. Zastosowane laczniki tyrystorowe umozliwiaja zalaczanie kondensatorów w chwili zrównania sie napiecia sieci z napieciem baterii kondensatorów, co pozwala na unikniecie utrzymywania baterii kondensatorów na stalej polaryzacji oraz czym uklad niewrazliwym na zmiany napiecia zasilajacego.Ponadto zastosowanie cyfrowego pomiaru, umozliwia odpowiedni dobór kwantowania ciaglej wartosci sygnalu pomiarowego, pozwalajaca na uzyskanie zadanej dokladnosci.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia schemat ukladu regulacji przy pomiarze mocy biernej we wspólnym torze zasilania, fig. 2 — schemat ukladu regulacji przy pomiarze mocy biernej przed odbiornikiem i przed kompensatorem.Uklad pokazany na fig. 1 zawiera astatyczny regulator mocy biernej R, którego wejscia sa polaczone z przekladnikami pradowymi wlaczonymi we wspólny tor zasilania. Pozostale wejscie regulatora R jest pola¬ czone z zadajnikiem Z. Wyjscie regulatora R jest polaczone z lacznikami tyrystorowymi zalaczajacymi konden¬ satory, w kompensatorze K.Uklad pokazany na fig. 2, zawiera astatyczny regulator mocy biernej R, którego wejscia sa polaczone z przekladnikami napieciowymi, wlaczonymi we wspólny tor zasilania oraz z przekladnikami pradowymi, wlaczonymi w tory zasilania przed odbiornikiem O i przed kompensatorem K. Pozostale wejscie regulatora R jest polaczone z zadajnikiem Z, natomiast wyjscie regulatora R jest polaczone z lacznikami tyrystorowymi, zalaczajacymi kondensatory w kompensatorze K.Sposób kompensacji polega na tym, ze zadane wielkosci pojemnosci miedzyprzewodowej do skompenso¬ wania mocy biernej asymetrycznego odbiornika trójfazowego wylicza sie na podstawie pomiaru napiec fazowych i skladowych biernych pradów, pobieranych przez odbiornik O i przez kompensator K, co drugi okres przebiegu napiecia sieci zasilajacej. Kondensatory wlacza sie pomiedzy odpowiednie fazy sieci zasilajacej. Wartosci mierzo¬ nych wielkosci podaje sie w postaci dyskretnych przyrostów i przechowuje sie w astatycznym regulatorze Rjako sume kolejnych wyliczonych przyrostów. Wyliczanie pojemnosci ustaje w momencie uzyskania zadanego, zadane¬ go stopnia skompensowania odbiornika, co realizuje nadaznosc i astatyzm regulacji. PL