Przedmiotem wynalazku jest silownik trzypolozeniowy przeznaczony do sterowania praca dwóch urzadzen pracujacych okresowo, kazde w innym czasie.Stan techniki. Znany jest silownik trzypolozeniowy skladajacy sie z cylindra i wielostopniowego tloczys- ka, na którego drugim stopniu osadzone sa przesuwnie dwa tloki w postaci tulej. Tulejete sa umieszczone po obu stronach kolnierza oporowego umieszczonego posrodku dlugosci stopnia tloczyska osadzajacego przesuwnie tuleje. Równiez posrodku dlugosci cylindra umieszczonyjest pierscien oporowy okreslajacy srodkowe polozenie tloczyska.W srodkowym polozeniu wielostopniowego tloczyska oba tloki w postaci tulej opieraja sie o pierscien oporowy cylindra. Ustalenie srodkowe tloczyska mozliwe jest dzieki temu, ze pomiedzy opierajacymi sie o pier¬ scien oporowy tulejami znajduje sie kolnierz oporowy tloczyska. Zajmowanie przez tloczysko jednego ze skrajnych polozen zachodzi wówczas jezeli podawany z jednej strony tloka czynnik powoduje przemieszczenie sie tloczyska wraz zjedna z tulej zabierana przez kolnierz oporowy tloczyska. W tym czasie druga tuleja jest dociskana do pierscienia oporowego cylindra. Podawanie czynnika z drugiej strony powoduje przesterowanie tloczyska w drugie skrajne polozenie.Srodkowe Usytuowanie draga zwane zerowym jest uzyskiwane wówczas jezeli czynnik jest jednoczesnie podawany do cylindra z obu stron tloka. Koniecznosc podawania czynnika jednoczesnie z obu stron tloka utrzymania tloczyska w polozeniu srodkowym oraz indywidualnie podawanie z kazdej strony w czasie wlaczenia powoduje skomplikowanie budowy zaworu rozrzadczego, a w zwiazku z tym i utrudnienie jego sterowania.Nastepna bardzo istotna wada jest brak pewnosci natychmiastowego zajecia polozenia srodkowego przez drag po podaniu czynnika co czyni opisany silownik przydatnymjedynie w tych przypadkach gdzie skok pomie¬ dzy poszczególnymijego polozeniamijest duzy.Zagadnienie, istota i techniczno-uzytkowe cechy wynalazku. Wynalazek polega na opracowaniu silownika trzypolozeniowego nie posiadajacego wymienionych wad i niedogodnosci a zwlaszcza wyeliminowanie koniecz¬ nosci podawania czynnika z obu stron tloka w celu ustalenia jego polozenia srodkowego i zabezpieczenia nalezy¬ tego sterowania urzadzeniami przy niewielkich skokach tloczyska silownika.2 93155 Zgodnie z wynalazkiem silownik trzypolozeniowy ma po kazdej stronie tloka umieszczony element sprezysty, na przyklad sprezyne srubowa, ograniczony z jednej strony tlokiem z drugiej zas pierscieniem dystan¬ sowym, który opiera sie na powierzchni oporowej tloczyska i jest na nim osadzony przesuwnie. Pierscienie dystansowe poza opieraniem sie o plaszczyzny oporowe tloczyska moga jednoczesnie opierac sie na pokrywach cylindra wzglednie zaleznie od wykonania elementów skladowych silownika bedzie wystepowal luz pomiedzy jednym z pierscieni dystansowych a pokrywa lub tym samym pierscieniem a powierzchnia oporowa tloczyska.Osadzenie po obu stronach tloka elementów sprezystych opierajacych sie za posrednictwem pierscieni dystansowych na pokrywach cylindra zabezpieczylo samoczynne ustawianie sie tloka w polozeniu srodkowym bez potrzeby podawania czynnika. Dzieki temu, ze elementy sprezyste ustalone sa wylacznie na tloczysku nie musza posiadac idealnie tej samej charakterystyki, gdyz nie moga rozprezyc sie wiecej niz wynosi odleglosc pomiedzy tlokiem a powierzchnia oparcia elementu sprezystego na pierscieniu dystansowym.Takie ustalanie srodkowego polozenia tloka co jest równoznaczne z polozeniem zerowym tloczyska po¬ zwala na sterowanie urzadzeniami dla których odleglosc poszczególnych sterowan jest nieduza, wzglednie jed¬ nym urzadzeniem dla którego kolejne polozenia tloczyska okreslaja poszczególne uzyskiwane z urzadzenia para¬ metry.Objasnienie figury rysunku. Przedmiot wynalazku jest przykladowo uwidoczniony na rysunku, który przedstawia silownik trzypolozeniowy w przekroju osiowym wzdluznym.Opis konstrukcji przykladu wykonania silownika wedlug wynalazku.Przedstawiony na rysunku silownik trzypolozeniowy sklada sie z cylindra 1 wewnatrz którego umieszczo¬ ny jest tlok 2 osadzony na wielostopniowym tloczysku 3 jednostronnie wychodzacym poza cylinder 1, w celu sterowania praca urzadzen. Tlok 2 osadzony jest na najnizszym stopniu wielostopniowego tloczyska 3, przy czym z czolem nastepnego stopnia nie kontaktuje sie bezposrednio lecz za posrednictwem podkladki 4 misecz- kowej. Po drugiej stronie tloka 2 jest równiez umieszczona taka sama podkladka 4, z tym, ze jejt ona do tloka 2 dociskana za pomoca tulei 5 dystansowej osadzonej na najwyzszym stopniu tloczyska 3.Zestaw skladajacy sie z tloka 2 podkladek 4 miseczkowych i tulei 5 dystansowej utrzymywany jest w zblokowaniu za pomoca nakretki 6,nakreconej na koncówke gwintowana tloczyska 3, dzialajacej na tuleje 5 dystansowa za posrednictwem podkladki 7 sprezystej i nastepnie podkladki 8 oporowej, o której czolo opiera sie pierscien 9 dystansowy posiadajacy ksztalt kolpaka z kolnierzem na obrzezu zaopatrzonego w srodkowy otwór. Taki sam pierscien 9 dystansowy z drugiej strony tloka 2 opiera sie o powierzchnie 10 oporowa najwyz¬ szego stopnia, tloczyska 3. Oba pierscienie 9 dystansowe sa osadzone przesuwnie odpowiednio na tulei 5 dystan¬ sowej i srodkowym stopniu tloczyska 3.Pomiedzy podkladkami 4 miseczkowymi umieszczonymi po obu stronach tloka 2 a pierscieniami 9 dystan¬ sowymi sa osadzone wstepnie napiete sprezyny 11 srubowe w przyblizeniu o jednakowej charakterystyce.Sprezyny 11 nie oddzialywuja na siebie ze wzgledu na to, ze umieszczone sa po obu stronach tloka 2 ustalonego osiowo na tloczysku 3. Przestrzen robocza cylindra 1 a jednoczesnie ustalone polozenie srodkowe tloka 2 sa okreslone przez pokrywy 12 polaczone z cylindrem za pomoca srub 13. Jedna z pokryw 12 posiada przelotowy otwór 14, zaopatrzony w pierscien 15 uszczelniajacy, do prowadzenia tloczyska 3, druga zas posiada srodkowe wybranie 16 dla pomieszczenia nakretki 6 z podkladka 7 sprezysta i podkladka 8 oporowa przemieszczajacych sie w tym kierunku wraz z tlokiem 2 i tloczyskiem 3 na skutek podania czynnika z prawej strony tloka 2.W celu zabezpieczenia bezluzowej pracy silownika trzypolozeniowego co jest istotne dla dokladnego okre¬ slenia poszczególnych polozen tloka 2 a tym samym i tloczyska 3 mozna zastosowac pierscienie kompensacyjne usytuowanych w miejscu odpowiednim dla przyjetych zalozen kompensacji. Dzialanie silownika trzypolozenio¬ wego wedlug wynalazku przedstawia sie nastepujaco: W przypadku podania czynnika roboczego do cylindra 1 z którejkolwiek strony tloka 2 nastepuje ugiecie sprezyny 11 po jego stronie przeciwnej co jest mozliwe dzieki jednostronnemu ustaleniu pierscieni 9 dystanso¬ wych na tloczysku 3. Sprezyna 11 z drugiej strony tloka zostaje wraz z tloczyskiem przemieszczana bez jakiej¬ kolwiek zmiany jej stanu napiecia.Z chwila przesterowania zaworu rozrzadzajacego prace silownika w polozenie okreslajace tak zwane zero¬ we usytuowanie tloczyska 3 ze wzgledu na polaczenie komory podawanego czynnika z atmosfera nastepuje gwaltowny spadek cisnienia a napieta sprezyna 11 po drugiej stronie tloka 2 powoduje przesuniecie calosci zestawu zwiazanego z tloczyskiem 3 w polozenie zerowe dla tloczyska 3 a tym samym srodkowe w cylindrze 1 dla tloka 2. Polozenie to jest zawsze w tym samym miejscu i nastepuje automatycznie po przesterowaniu zaworu sterujacego.Przemieszczenie tloczyska w drugie skrajne polozenie odbywa sie przez podanie czynnika na strone prze¬ ciwna tloka 2 w stosunku do pierwszego przesterowania. Silownik trzypolozeniowy wedlug wynalazku moze93155 3 byc stosowany do sterowania róznego rodzaju urzadzen i tak na przyklad w samochodzie miedzy innymi do sterowania wciagarki i generatora pradu zmiennego. PL