Przedmiotem wynalazku jest zabierak toczny w szczególnosci dla glowic gwinciarskich, umozliwiajacy beztarciowe przenoszenie momentu obrotowego z elementu zewnetrznego na przesuwnie osadzony w nim ele¬ ment wewnetrzny.W wielu konstrukcjach maszyn wystepuje koniecznosc przeniesienia momentu obrotowego pomiedzy co najmniej dwoma elementami przy pewnych, okreslonych wzglednych ruchach osiowych tych elementów. Ko¬ nieczne jest przy tym zapewnienie beztarciowego przesuwu wzglednego tych elementów. Tego rodzaju zagadnie¬ nie ma miejsce miedzy innymi w konstrukcjach glowic gwinciarskich, w których wystepuje niezgodnosc posuwu wrzeciona obrabiarki i skoku nacinanego gwintu.Znane jest wedlug niemieckiego opisu patentowego nr 884446, ki. 49 e, 4, rozwiazanie techniczne tego zagadnienia. W zabieraku tocznym wedlug tego opisu patentowego moment obrotowy z elementu zewnetrznego na przesuwnie osadzony w nim element wewnetrzny, jest przenoszony za pomoca kulki usytuowanej czescia czaszy w podluznym wybraniu wykonanym w elemencie zewnetrznym, a czescia czaszy w podluznym wybraniu w elemencie wewnetrznym. Kulka ta swoim obwodem przechodzi przez otwór, dopasowany do jej srednicy, wykonany w cylindrycznym koszyczku z osadzonymi w nim znacznie mniejszymi kulkami prowadzacymi, umieszczonym pomiedzy powierzchniami elementów zewnetrznego i wewnetrznego. Polozenie koszyczka i kulki przenoszacej moment obrotowy okreslone jest przez kulki prowadzace przylegajace do powierzchni elementów wewnetrznego i zewnetrznego bez luzu: W celu ulatwienia rozszerzenia elementu w czasie montazu i unikniecia calkowicie sztywnego nacisku elementu zewnetrznego i wewnetrznego na kulki prowadzace, w elemencie zewne¬ trznym wykonana jest szczelina, która komplikuje wykonawstwo i obniza sztywnosc tego elementu.Niedogodnosci tych nie posiada zabierak toczny wedlug wynalazku, którego istote stanowi zastosowanie dwóch pierscieni, z których jeden, przylegajacy do powierzchni czolowych elementu zewnetrznego i koszyczka, jest przesuwnie osadzony wzgledem elementu wewnetrznego i podparty sprezyna o niewielkim napieciu wstepnym, drugostronnie opierajaca sie o element wewnetrzny. Drugi z pierscieni, przylegajacy do powierzchni czolowych elementów zewnetrznego i wewnetrznego oraz koszyczka, podparty jest sprezyna o dowolnym napie¬ ciu wstepnym.o 92 365 W odmianie' konstrukcyjnej zabieraka, dwa pierscienie przylegajace do powierzchni czolowych elementu zewnetrznego oraz koszyczka, sa przesuwnie osadzone wzgledem elementu wewnetrznego i podparte sprezyna¬ mi, opierajacymi sie drugostronnie o element wewnetrzny/przy czym napiecia wstepne tych sprezyn sa niewiel¬ kie, korzystnie zerowe.W nastepnej odmianie konstrukcyjnej zabieraka tocznego zastosowano dwa pierscienie, przylegajace do powierzchni czolowych elementów zewnetrznego i wewnetrznego oraz koszyczka, podparte sprezynami o do¬ wolnym napieciu wstepnym. Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia jedna z odmian zabieraka tocznego w zastosowaniu w glowicy gwinciarskiej obrabiarki sterowanej numerycznie, w przekroju osiowym, zas fig. 2 i fig. 3 - nastepne odmiany zabieraków tocznych, tak¬ ze w przekrojach osiowych.Jak uwidoczniono na figurze 1, naped z wrzeciona 1 obrabiarki 2, do której korpus 3 glowicy gwinciarskiej przymocowany jest srubami 4, przekazywany jest przez wpust 5 na kolo zebate stozkowe 6, a nastepnie bezpo- srednio, badz poprzez kola zebate stozkowe 7 i 8 na mechanizm zabieraka tocznego. Zabierak toczny utworzony jest z tulei zewnetrznej 9 i tulei wewnetrznej 10, pomiedzy którymi znajduje sie koszyczek 11. Moment obroto¬ wy z tulei zewnetrznej na tuleje wewnetrzna przenosi kulka 12 przechodzaca obwodem przez otwór w koszycz¬ ku, zas czesciami czaszy znajdujaca sie w podluznych wybraniach 13 i 14 wykonanych w tulei wewnetrznej i tulei zewnetrznej. Do górnych czól tulei zewnetrznej 9, koszyczka 11 i tulei wewnetrznej 10 przylega pierscien górny 15, podparty sprezyna 16.Natomiast do dolnych czól tulei zewnetrznej 9 oraz koszyczka 11 przylega, nasuniety na tuleje wewne¬ trzna 10, pierscien dolny 17, podparty sprezyna 18 o zerowym napieciu wstepnym, stykajaca sie drugim koncem o czolo A tulei wewnetrznej 10. Z zabieraka tocznego naped jest przekazywany na sprzeglo przeciazeniowe, którego elementem napedzajacym jest tuleja wewnetrzna 10. Kulki 19, przenoszace moment obrotowy w tym sprzegle przeciazeniowym, przechodza obwodem przez otwory wykonane w sciankach tulei 10, a czescia czaszy spoczywaja w stozkowych gniazdach wykonanych na zewnetrznej powierzchni napedzanej tulei 20. Do tych stozkowych gniazd kulki docisniete sa wewnetrzna stozkowa powierzchnia pierscienia 21, podpartego sprezyna 22. Obracajaca sie tuleja 20, poprzez sprzeglo ruchowe dla promieniowego przestawienia, napedza wymiennie zamocowany uchwyt narzedzia 23. Sprzeglo ruchowe dla promieniowego przestawienia utworzone jest z elemen¬ tu napedzajacego w postaci tarczy 24 sprzegnietej za pomoca kolka 25 z tuleja 20. Pomiedzy tarcza 24 a po¬ wierzchnia czolowa tulei 26 umieszczona jest tarcza posredniczaca 27. W rowkach wykonanych w tarczy 24, w tarczy posredniczacej 27 i na powierzchni czolowej tulei 26, w której wymiennie zamocowany jest uchwyt narzedzia 23, umieszczone sa pary walków 28 i 29, przenoszacych moment obrotowy i ustalajacych dystans pomiedzy elementami tego sprzegla.Dzialanie zabieraka tocznego w ukladzie glowicy gwinciarskiej jest nastepujace. W pozycji wyjsciowej sprezyny 16 i 18 utrzymuja koszyczek 11 wraz z kulka 12, przenoszaca moment obrotowy w polozeniu srodko¬ wym. Gdy w czasie gwintowania posuw wrzeciona obrabiarki jest wiekszy od skoku nacinanego gwintu, tuleja zewnetrzna 9 wraz z wrzecionem obrabiarki przesuwa sie wzgledem otworu gwintowanego szybciej niz tuleja wewnetrzna 10 wraz z gwintownikiem, czyli dla uproszczenia mozna przyjac, iz tuleja wewnetrzna 10 przesuwa sie w góre a tuleja zewnetrzna 9 stoi w miejscu. Wówczas górne czolo tulei wewnetrznej 10 powoduje przemiesz¬ czanie górnego pierscienia 15 w kierunku wrzeciona obrabiarki, podczas gdy dolny pierscien 17 opiera sie o dolne czolo tulei zewnetrznej 9, a wiec jest nieruchomy. Poniewaz koszyczek 11 przesuwa sie w góre dwukrotnie wolniej niz tuleja wewnetrzna 10, a z nia górny pierscien 15, przeto przestaje byc on od pierwszej chwili podtrzymywany i moze swobodnie sie przesuwac w wyniku ruchu tocznego jego kulek.Gdy posuw wrzeciona jest mniejszy od skoku nacinanego gwintu, tuleja wewnetrzna 10 przesuwa sie w dól wzgledem tulei zewnetrznej 9. Pierscien górny 15 pozostaje wtedy nieruchomo oparty o górne czolo tulei zewnetrznej 9, podczas gdy pierscien dolny 17 przesuwa sie w dól wraz ze sprezyna 18 o zerowym napieciu wstepnym. I w tym przypadku koszyczek 11 nie jest podtrzymywany w czasie pracy poniewaz pierscien dolny 17 przesuwa sie w dól wraz ze sprezyna 18 oparta na czole tulei wewnetrznej 10, a wiec kulki koszyczka oraz kulka 12, przenoszaca moment obrotowy, moga sie przetaczac bez poslizgu.Zblizona zasada dzialania ma miejsce takze wodmianach konstrukcyjnych zabieraków uwidocznionych na fig. 2 i fig. 3, z tym, ze zabierak uwidoczniony na fig. 2 wyposazony jest w obie sprezyny o niewielkim napieciu wstepnym a pierscienie 15 i 17 sa przesuwnie osadzone na tulei wewnetrznej 10.Natomiast sprezyny 16 i 18 zabieraka uwidocznionego na fig. 3 maja dowolnie dobrane napiecie wstepne, a oba pierscienie opieraja sie o czola tulei wewnetrznej 10.92365 3 PL