*** $.- URZAD PATENTOWT PRL OPIS PATENTOWY Patent dodatkowy do patentu nr — Zgloszono: 29.03.75 (P. 179222) Pierwszenstwo: 29.03.74 Republika Federalna Niemiec Zgloszenie ogloszono: 13.03.76 Opis patentowy opublikowano: 31.10.1977 92113 MKP B62d 5/08 Int. Cl.* B62D 5/08 Twórcawynalazku: Uprawniony z patentu: Zahnradfabrik Friedrichshafen Aktiengesell- schaft, Friedrichshafen (Republika Federalna Niemiec) Mechanizm kierowniczy ze wspomaganiem, zwlaszcza dla pojazdów mechanicznych Przedmiotem wynalazku jest mechanizm kie¬ rowniczy ze wspomaganiem, zwlaszcza dla poja¬ zdów mechanicznych, majacy walek gwintowany przesuwany w kierunku poosiowym wbrew sile wywolywanej przez uklad sprezyn dzialajacych jako ustalacz przeciazeniowy, umieszczony w pod¬ stawie kolumny kierownicy po stronie przylacze¬ nia walu kierownicy oraz zawór rozrzadczy znaj¬ dujacy sie po przeciwnej stronie podstawy kolum¬ ny kierownicy, który to zawór jest sprzegniety z walkiem gwintowanym i ma przylaczenia dla serwomoitoru umieszczonego poza mechanizmem kierowniczym, dostarczajacego sily wspomagaja¬ cej.* / Tego rodzaju mechanizmy kierownicze sa cze¬ sto stosowane w ciezkich pojazdach mechanicz¬ nych gdzie jednoczesnie jest malo miejsca na po¬ mieszczenie takiego mechanizmu i w zwiazku z tym mechanizmy te musza sie odznaczac bardzo zwarta budowa, W jednym ze znanych z opisu patentowego USA 1930 359 mechanizmów kierowniczych uzyskano niewielkie wymiary kolumny kierownicy zarówno od strony kola kierownicy jak i po stronie prze¬ ciwleglej do niego, dzieki rozdzieleniu ukladu roz- rzadczego i ukladu srodkujacego.Jednakze przy zastosowaniu takiego mechanizmu kierowniczego do rozwijajacych duze szybkosci ciezkich pojazdów mechanicznych, na przyklad dwuczlonowych samochodów ciezarowych, poza mechanicznym srodkowaniem potrzebne jest jesz¬ cze takze hydrauliczne wytwarzanie reakcji lub hydrauliczne srodkowanie aby zapewnic kierowcy wystarczajaco dobre wyczucie zachowania sie po- * jazdu podczas prowadzenia.Znane jest na przyklad z opisu patentowego USA 2800 801 mechaniczne lub hydrauliczne srod¬ kowanie zaworu rozrzadczego ukladu wspomaga¬ jacego mechanizm kierowniczy. Dla uszczelnienia komory reakcyjnej potrzebne sa tutaj dwa pier¬ scienie zamykajace z czterema pierscieniaimi usz¬ czelniajacymi. Wal kierownicy jest tutaj ulozysko- wany na trzech lozyskach waleczkowych i jest prowadzony w nakretce kierownicy za posredni¬ ctwem, kulek na lancuchu. Taka duza liczba miejsc uszczelniania i ulozyskowania powoduje tak du¬ ze tarcie, ze mechanizm taki nie odpowiada wa¬ runkom stawianym mechanizmom kierowniczym w pojazdach mechanicznych rozwijajacych duza szybkosc.Duze wartosci tarcia nie byly w dotychczas zna¬ nych mechanizmach kierowniczych az tak istotne poniewaz takie mechanizmy znajdowaly glównie zastosowanie w pojazdach o malej predkosci jazdy.Wynalazek ma za zadanie uzyskanie takiego me¬ chanizmu kierowniczego ze wspomaganiem aby zarówno w jego mechanicznej jak i hydraulicznej czesci tarcie bylo mozliwie znikome w celu za¬ pewnienia lekkiej wspólpracy ruchowej elemen- 92 1133 92 113 tów ukladu rozrzadczego, wymaganej w pojaz¬ dach rozwijajacych duze szybkosci.Zadanie to zostalo rozwiazane wedlug wynalaz¬ ku w ten sposób, ze pierwsza komore reakcyjna zaworu rozrzadczego znajdujaca sie po stronie czolowej poosiowego wystepu walka gwintowane¬ go i draznego suwaka zaworowego polaczono za posrednictwem otworu z pierwszym przylaczeniem dla serwomotoru, a druga komore reakcyjna znaj¬ dujaca sie przy pierscieniowej powierzchni kolnie¬ rza suwaka zaworowego polaczono za posredni¬ ctwem otworu z drugim przylaczeniem dla serwo^ motoru, przy czym pierwsza komore reakcyjna uszczelniono za pomoca elastycznego pierscienia uszczelniajacego wzgledem szczeliny pierscienio¬ wej znajdujacej sie w suwaku zaworowym pomie¬ dzy tym suwakiem a wystepem poosiowym walka gwinlCowanego i polaczonej z przylaczeniem zawo* ru .rozrzadczego przeznaczonym dla przeplywu zwrotnego, zas druga komore reakcyjna uszczel¬ niono wzgledem sasiadujacych z nia przestrzeni polaczonych z przylaczeniem dla przeplywu zwrot¬ nego za pomoca diwóch uszczetoien.po -jednym dla kazdej z tych przesltrzenli. . ^ .W dalszym rozwinieciu wynalazku powierzchnie czynne komór reakcyjnych sa proporcjonalne do powierzchni czynnych serwomotoru. Ponadto ko¬ rzystne jest gdy walek gwintowany jest ulozyskowa- ny tocznie w dwóch miejscach tD.jes.t,przy ;Jcon$u_ gdzie przylaczany jest wal k^piwnicy, i ina.kul-, kach nakretki kierowniczej prowadzonej w pod¬ stawie kolumny kierowniczej.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na zalaczonym. rysunku, na któ¬ rym fig. 1 przedstawia mechanizm kierowniczy wedlug wynalazku w przekroju wzdluznym, a fig. 2 — fragment tego mechanizmu w przekroju przez zawór rozrzadczy z fig. 1, ale" w zwiekszonej po- dzialce. ' Mechanizm kierowniczy sklada sie zasadniczo z kolumny 1 kierownicy, gwiritowariegó walka 5 ulozyskowanego i prowadzonego za posrednictwem kulek 3 w nakretce 4 kierownicy prowadzonej w podstawie kolumny 1, walu glównego 6 kierownicy oraz zaworu rozrzadczego 7 znajdujacego sie przy koncu walka gwintowanego 5, przeciwleglym do konca" 2 tego walka laczacego sie z walem kierow¬ nicy. ¦¦"¦'•<.Walek gwintowany 5 ma na swym koncu znaj¬ dujacym sie po stronie zaworu rozrzadczego wy¬ step poosiowy 8 o srednicy niniejszej niz srednica rdzenia gwintu 8 stanowiacego bieznie dla kulek.Dzieki niniejszej _srednicy wystepu 8 gwintowane¬ go walka 5 mozliwe jest takze utrzymanie mniej¬ szych wymiarów drazonego suwaka 10 zaworu, który to suwak jest osadzony na wystepie 8, przez co mniej miejsca zajmuje takze caly zawór ^roz¬ rzadczy 7. Suwak 10 zaworu jest utrzymywany na wystepie 8 walka gwintowanego za pomoca dwóch lozysk czolowych 11 i 12 bez jakiegokolwiek' liuzu.Euch suwaka zaworowego 10 jest wywolywany poosiowym przesunieciem sie walka gwintowane¬ go 5. W podstawie kolumny 1 kierownicy przy koncu* 2 walka gwintowanego 5, przeciwleglym do zaworu rozrzadczego, umieszczony jest uklad spre- 45 50 55 65 zynowy 13 sluzacy do srodkowania walka gwinto- wanego w kierunku osiowym, a °tym samym do utrzymywania w polozeniu srodkowym takze suwaka zaworowego 10, który dziala w znany sposób jako ustalacz przeciazeniowy.Dla unikniecia zakleszczen wywolywanych nie¬ dokladnosciami wykonania, osiowy w^tej^^ 8 nie jest prowadzony bezposrednio w drazonym^suwa¬ ku zaworowym 10. Miedzy tymi czesciami jest zachowana pierscieniowa szczelina J4, ifctóira jest polaczona z przylaczeniem 15 dla czynnika hydra¬ ulicznego przeplywajacego do zbiornika 16. Obie te czesci stykaja sie wiec ze soba w kierunku pro¬ mieniowym tylko za posrednictwem .- elastycznego pierscienia uszczelniajacego 17 i jest '''to* jedyne miejsce kontaktu ciernego w kierunku promienio¬ wym pomiedzy tymi dwiema czesciami.-Elastyczny pierscien uszczelniajacy 17 sluzy jednoczesnie jako uszczelnienie pomiejdzy pierw¬ sza komora reakcyjna 18 po stronie czolowej wal¬ ka gwintowanego 5 wzglednie jego wystepu po¬ osiowego 8 "i po stronie Czolowej suwaka zawóro- -wego 10. a-pierscieniowa szczeliina.; 14; Druga ko¬ mora reakcyjna 19 znajduje sie przy pierscienio¬ wej powierzchni czolowej kolnierza 20 suwaka zaworowego 10, prowadzonego poprzez ten kol¬ nierz'"'w poglebionej czesci otworu poosiowego w korpusie zaworu. Druga komora reakcyjna 19 jest uszczelniona wzalederA obu przestrzeni 23 i 24 la¬ czacych ¦ sie .p jprzyjaczeniem 15 za pomoca dwóch uszczeinden 21 i 22.' Pierwsza komora reakcyjna 18 laczy sie za po¬ srednictwem otworu 25 z pierwszym przylacze¬ niem 26 dla serwomofonu 2fr'"zWajdujacego1 'si^ '-po¬ za ' mechanizmeM kierowniczym". Odpowiednio druga komora reakcyjna 19 jest polaczona poprzez otwór 28 z drugim przylaczeniem 29 dla serwcP : motoru.Na skutek poosiowego ruchu walka gwintowa-* negó 5 suwak 'zaworowy 10 zostaje tak przesta¬ wiony, ze zaleznie od kierunku skretu kierownicy kazde z przylaczen 26 i 29 dla serwomotonu jest" w znany sposób polaczone z przylaczeniem doply¬ wowym 30 dla czynnika z pompy 31 lub z przyla¬ czeniem 15 prowadzacym z powrotem do zbior¬ nika czynnika hydraulicznego. Poprzez otwory 25 i 28 cisnienie kazdorazowo panujace w przylacze¬ niach 26 lub 29 jesit przenoszone do komór reak¬ cyjnych 18 lub19.' ^ Uklad i uksztaltowanie rowków rozrzadowych zaworu rozrzadczego 7 jest znany i nie wymaga omówienia. Poprzez odpowiedni dobór srednicy kolnierza 20 suwaka zaworowego mozna odpowied¬ nio dopasowac powierzchnie czynne komór reak¬ cyjnych 18 i 19 do ipowierzchni czynnych komór cisnieniowych serwomotoru. Przez to mozna uzys¬ kac jednakowa reakcje w obu kierunkach skre¬ cania takze przy niezrównowazonych komorach cisnieniowych serwomiótoiru 27.Zaleta rozwiazania mechanizmu kierowniczego wedlug wynalazku jest to, ze tarcie na walku gwintowanym i w zaworze rozrzadczym zostaje powaznie zmniejszone w porównaniu ze znanymi ukladami kierowniczymi tak, ze mozliwe jest za¬ stosowanie mechanizmów kierowniczych zajmuja-92 113 cych malo miejsca do ciezkich pojazdów mecha¬ nicznych rozwijajacych duze szyibkosei. • -kierowniczy wedlug zastrz. 1, znamienny ti?m, ze walek gwintowany (5) jest "*~ ulozyskowany tocznie w dwóch miejscach to jest przy koncu (2) gdzie przylaczany jest wal kierow- 21 niciy , i na.; kulkach (3) nakretki kierowniczej (4) prowadzonej w podstawie t kolumny kierowni¬ czej (l)^ /V. -:; .--2..»2 113 FIG. 2 r ^^^^ LZG 2-d Nr 2 — 766 110 szt. A4 Cena lt rf PL