Przedmiotem wynalazku jest stabilizowanyzasilaczwy¬ sokiego napiecia, zwlaszcza dla jonizacyjnych komór re¬ kombinacyjnych stosowanych do pomiarów dozymetrycz¬ nych promieniowania jonizujacego.Znane sa stabilizowane zasilacze wysokiego napiecia wyposazone w tranzystorowe uklady elektroniczne, wsród których najbardziej powszechnie jest stosowany zasilacz z ukladem zawierajacym jedno- lub dwutaktowa prze¬ twornice tranzystorowa, która stanowi zródlo wysokiego napiecia i posiada uklad stabilizacji po stronie niskiego napiecia. Dla zapewnienia wysokiej stabilizacji w wymie¬ nionym zasilaczu stosuje sie wzmacniacz sygnalu bledu o bardzo duzym wzmocnieniu. To zas stanowi przyczyne pojawienia siestanu samowzbudzania oscylacji w ukladzie stabilizacji. Dla eliminacji tego stanu stosuje sie uklad korekcji charakterystyki czestotliwosciowo-fazowej, przez co wprowadza sie do ukladu czlony opózniajace, które lacznie z opóznieniem reakcji ukladu, wynikajacym z ograniczonej czestotliwosci pracy przetwornicy, sa zró¬ dlem zasadniczych wad tego ukladu. Wspomniane wady przejawiaja sie w postaci wrazliwosci zasilacza na zakló¬ cenia oraz na skokowe zmiany napiecia zasilania. Nalezy tutaj podkreslic, ze wlasnie warunek nieczulosci zasilacza na zaklócenia i skokowe zmiany napiecia zasilania ma istotne znaczenie dlaprawidlowejpracyprzyrzadów dozy¬ metrycznych wyposazonych w komory jonizacyjne, a zwla¬ szcza komory rekombinacyjne.Znany jest takze zasilacz wysokiego napiecia, opisany w publikacji: D.T.Jovanovic,B.M. Stojanovic andR.P.Hic: „Atransistorized stabilized highvoltage powersupply 0 to 2000 V, 3 mA", Nuclear Instr. and Methods, Vol. 22 (1963), str. 113-116, który sklada sie z przetwornicy tranzystoro¬ wej jedno- lub dwutaktowej, sluzacej za zródlo wysokiego napiecia z ukladem stabilizacji po stronie wysokiego na¬ piecia. Ten typ zasilacza nadaje sie do zasilania jonizacyj¬ nych komór rekombinacyjnych, zwlaszcza w tych przy¬ padkach zastosowan, w których nie wymaga sie bardzo duzej stabilnosci napiecia wyjsciowego. Jednakze w wielu przypadkach zastosowan komór rekombinacyjnych wy¬ magane jest napiecie wyjsciowe o bardzo duzej stabilnosci, np. rzedu 106 i dla tych przypadków problem nieczulosci na zaklócenia sieci zasilajacej pozostaje w dalszym ciagu trudny do rozwiazania, ze wzgledów przytoczonych powyzej.Stabilizowany zasilacz wysokiego napiecia wedlug wy¬ nalazku nie posiada wyzej wymienionych wad. Uklad zasilacza zawiera stabilizowana przetwornice, stabilizo¬ wany zasilacz niskiego napiecia i stabilizowany uklad wysokiego napiecia, przy czym uklad wzajemnych pola¬ czen tych czesci skladowych jest taki, ze nawejsciustabili¬ zowanej przetwornicy jest wlaczony stabilizowany zasi¬ lacz niskiego napiecia, a jedno z wielu wyjsc tej przetwor¬ nicy jest polaczone z stabilizowanym ukladem wysokiego napiecia. Ponadto dodatkowo stabilizowane wysokosta- bilne napiecie rekombinacji, uzyskiwane z przetwornicy, jest jednoczesnie napieciem odniesienia dla stabilizowane¬ go ukladu wysokiego napiecia.Przyklad wykonania wynalazku przedstawiony jest na rysunku, któryprzedstawia schemat blokowy ukladu pola¬ czen stabilizowanego zasilacza wysokiego napiecia. 91 14691 146 Uklad zasilacza sklada sie z stabilizowanego zasilacza niskiego napiecia A, stabilizowanej przetwornicy B i ukla¬ du stabilizacji wysokiego napiecia C. Zasilanie w postaci napiecia sieci lub napiecia innego zródla, jest podawane na wyjscie 1 stabilizowanego zasilacza niskiego napiecia A, który posiada wlasny wzmacniacz bledu Wl oraz zródlo napiecia odniesienia Ol. Tenzasilacz A zasila stabilizowa¬ na przetwornice B, posiadajaca wlasny wzmacniacz bledu W2 oraz zródlo napiecia odniesienia 02. Dalej wysokie napiecie z wyjscia 5 przetwornicy B jest podawane na wejscie 7 ukladu stabilizacji wysokiego napiecia C, który równiez posiada wlasny wzmacniacz bledu W3 i zródlo napiecia odniesienia 03, zasilane z wyjscia 6 przetwornicy B. W szczególnym przypadku zródlo napiecia odniesienia moze byc wspólne dla wszystkich wymienionych czlonów, badz dla ich dowolnej kombinacji. Z wyjscia 8 ukladu stabilizacji wysokiego napiecia C uzyskuje sie wysokosta- bilne wysokie napiecie zasilajace, które w szczególnosci zasila jonizacyjna komore rekombinacyjna, pracujaca czesciowo w stanie nasycenia, zas z wyjscia 9 ukladu napiecia odniesienia 03 uzyskuje sie inne wysokostabilne napiecia zasilajace, które zasila jonizacyjna komore re¬ kombinacyjna w szczególnosci pracujaca czesciowo w sta¬ nie rekombinacji kolumnowej.Caly proces stabilizacji napiecia zasilajacego zostal po¬ dzielony w opisanym rozwiazaniu na kilka odrebnych procesów czesciowych, a mianowicie na: a) stabilizacje napiecia na wejsciu przetwornicy B po stronie jej niskiego napiecia, b) stabilizacje napiecia w samej przetwornicy B i c) stabilizacje napiecia wysokiego na wyjsciu tej prze- twornicy B. Rozbicie procesu stabilizacji na poszczególne fragmenty powoduje to, ze wystepujacy w kazdym z wy¬ mienionych czlonów ukladu wzmacniacz bledu posiada stosunkowo male wzmocnienie, przez co zbedna staje sie korekcja charakterystyki czestotliwosciowo-fazowej i nie wprowadza to opóznien do ukladu tych czlonów, a w wyni¬ ku tego uklady opisane kwalifikuje sie jako uklady „szyb¬ kie". Ponadto uzyskuje siebardzoduza stabilnosc napiecia na wyjsciu zasilacza wysokiego napiecia, która jest iloczy¬ nem stabilnosci poszczególnych ukladów zawartych w za¬ silaczu wedlug wynalazku. PL