Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymy¬ wania gazów zmagazynowanych w uszczelnionych wolnych przestrzeniach geologicznych z zapewnie¬ niem spelnienia wymagan jakosciowych, w szcze¬ gólnosci etylenu, przgz wypieranie gazu za pomo¬ ca osrodka wypierajacego z uniemozliwieniem wpro¬ wadzenia gazowych substancji pogarszajacych ja¬ kosc, przez oddzielenie osrodka wypierajacego ze strumienia gazu i przez adsorpcyjne oczyszczanie i suszenie gazu za pomoca substancji adsorbuja- cych, przy ciaglym ponownym zastosowaniu os¬ rodka wypierajacego i jednoczesnym zapewnieniu .ekspansji w celu uniemozliwienia przedostania sie obcych gazów do przestrzeni skladowania.Wiadomo, ze wolne przestrzenie geologiczne sa wykorzystywane do magazynowania produktów gazowych i cieklych i za pomoca czynnych na powierzchni urzadzen produkty te przerabia sie wych. Wiadomo równiez, ze do przeróbki i su¬ szenia gazów, znajdujacych sie pod cisnieniem, stosuje sie adsorbery z wypelnieniem srodka ad- sorbujacego.Reaktywowanie naladowanych adsorberów prze¬ prowadza sie przez przelaczenie na regeneracje.Regeneracje przeprowadza sie przez obnizenie ci- inienia i przeprowadzenie goracego gazu regenera¬ cyjnego. Po regeneracji regenerowana wieze adsor- pcyjna oziebia sie za pomoca oczyszczonego i ochlodzonego gazu generatorowego. Wiadomo 90 równiez, ze przez rozprezanie i odgazowanie pod zmniejszonym cisnieniem mozna odpedzic z cie¬ czy rozpuszczone gazy. Znane sa takze sposoby suszenia gazów, które zostaly zgromadzone w ga¬ zometrach i tam staly sie wilgotne. Suszenie prze¬ prowadza sie w tym przypadku, wprowadzajac strumien gazu do dwóch dajacych sie przylaczac pojemników ze srodkami suszacymi, które sa pod¬ laczone z jednej strony do przewodów doprowa¬ dzajacych i odprowadzajacych dla suchego gazu a z drugiej strony do gazometru, tak ze wilgotny gaz z gazometru w pierwszym okresie naladowuje jeden pojemnik ze srodkiem suszacym a w dru¬ gim okresie drugi pojemnik ze srodkiem suszacym jest regenerowany przez suchy gaz, który prze¬ plywa do gazometru (opis patentowy RFN nr 846 094).Wymienione wyzej sposoby suszenia, oczyszcza¬ nia, rozprezania, odgazowania pod zmniejszonym cisnieniem i oddzielania od zabranych razem w strumien gazu osrodków sa opisane jako oddzielne procesy, jednak polaczenie tych czesciowych eta¬ pów w skali technicznej do otrzymywania gazów zmagazynowanych pod cisnieniem z zachowa¬ niem wymaganej jakosci, jakie jest potrzebne do powyzszego celu, nie jest dotychczas znane.Sposób wedlug opisu patentowego RFN nr 846 084 ma te wade, ze nie umozliwia dlugotrwale¬ go ciaglego pobierania zgromadzonego gazu. po- 991089 3 niewaz wymagane jest stale naprzemienne groma¬ dzenie i wyladowywanie.Ze znanego stanu techniki nie mozna wywnio¬ skowac, jak nalezy zastosowac znany fakt, ze mozna wypierac gaz ze zbiornika za pomoca cie¬ czy, jak mozna opanowac i wplywac na wzajemna zaleznosc osrodków, zjawisk dyfuzji, reakcji che¬ micznych itd.Celem wynalazku jest znalezienie absolutnie niezawodnego sposobu przelaczania i zabezpie¬ czenia wprowadzania i wyprowadzania gazu do zbiornika podziemnego z zapewnieniem spelnie¬ nia wymagan jakosciowych.Zadaniem wynalazku jest wydobycie w sposób ciagly gazu, zwlaszcza etylenu, przez wypieranie za pomoca osrodka wypierajacego z wolnej prze¬ strzeni geologicznej, wysuszenie i uniemozliwienie oderwania sie osrodka wypierajacego.Zadanie to rozwiazano wedlug wynalazku w ten sposób, ze osrodek wypierajacy, zastosowany do wypierania gazu znajdujacego sie pod cisnieniem, zmagazynowany w otwartych pojemnikach, uwal¬ nia sie od zaadsorbowanych skladników gazowych przez odgazowanie pod zmniejszonym cisnieniem i nastepnie za pomoca pompowania przy zabezpie¬ czeniu ekspansji od strony gazu wtlacza sie do wolnej przestrzeni geologicznej. Gaz wypierany przez przewód gazowy wolnej przestrzeni geolo¬ gicznej doprowadza sie do oddzielacza osrodka wypierajacego, który jest umieszczony bezposred¬ nio przy wylocie wolnej przestrzeni geologicznej.Oddzielony osrodek wypierajacy zawraca sie bez¬ posrednio do przewodu gazowego wolnej przestrze¬ ni. Przez odcinek redukcji cisnienia z ogrzewa¬ niem doprowadza sie przetloczony gaz do wiezy adsorpcyjnej przelaczonej na adsorpcje, suszy i oczyszcza i poprzez oddzielacz pylu i dalszy odci¬ nek redukcji cisnienia oddaje sie do dyspozycji uzytkowników w stanie zapewniajacym wymagana jakosc.Przez zabezpieczenie ekspansji utrzymuje sie stale cisnienie wstepne w przewodzie osrodka wy¬ pierajacego o wielkosci 5 at i przy zmniejszaniu tego cisnienia wstepnego zamyka sie zawór regu¬ lacji ilosci w strumieniu gazów. Znajdujacy sie w strumieniu gazu wolny osrodek wypierajacy po oddzielaczu przenosi sie bezposrednio z powrotem do przewodu wglebnego w wolnym spadku, bez wzbogacenia gazu w osrodek wypierajacy.Prowadzenie procesu metoda ciagla zapewnia obecnosc dalszych wiez adsorpcyjnych, które sa regenerowane i chlodzone. Ciagle ponowne zasto¬ sowanie osrodka wypierajacego, wtlaczanego do wolnej przestrzeni geologicznej, osiaga sie w ten sposób, ze osrodek wypierajacy wypiera sie przy wypelnianiu tej wolnej przestrzeni gazem i przez kombinowane urzadzenie rozprezajace i próznio¬ we urzadzenie do odgazowania uwalnia sie od zaadsorbowanych skladników gazowych, tak ze mozliwe jest zmagazynowanie w otwartym po¬ jemniku bez wygazowania.W ten sposób osiaga sie ekonomiczne i techni¬ cznie dogodne rozwiazanie dla pobierania gazów zmagazynowanych w wolnycti przestrzeniach ge¬ ologicznych z zapewnieniem potrzebnej jakosci. 4 Wynalazek wyjasnia blizej sposób wykonania.Na zalaczonym rysunku przedstawiono schemat zasady przeprowadzenia procesu.Przyklad. Otrzymywanie gazu z wolnej prze- strzeni geologicznej: Pobiera sie potrzebna do wyparcia gazu z wol¬ nej przestrzeni geologicznej ilosc osrodka wypie¬ rajacego przy otwartym elemencie odcinajacym 43, zamknietym elemencie 42, z otwartego zbior¬ nika do magazynowania 44 i doprowadza do od¬ gazowywacza 39 i tam odgazowuje. Odgazowany osrodek wypierajacy, odciagniety z odstojnika od¬ gazowywacza 39, wprowadza sie przy otwartym elemencie odcinajacym 41, 36 i 2, zamknietym ele¬ mencie odcinajacym 42 i 37, do wolnej przestrze¬ ni geologicznej 1. Ilosc gazu wydobytego z wolnej przestrzeni geologicznej 1 reguluje sie w celu uniemozliwienia ekspansji, to znaczy wnikania ga¬ zu obcego przez doprowadzenie osrodka wypie¬ rajacego, w zaleznosci od nadcisnienia osrodka wypierajacego przed elementem odcinajacym 2, przez element nastawczy 3.Za pomoca rozdzielacza 4 oddziela sie zebrany razem osrodek wypierajacy ze strumienia gazu i w wolnym spadku zawraca sie do wolnej przes¬ trzeni geologicznej 1.Wydobyty gaz przechodzi przez otwarty element odcinajacy 7 do urzadzenia do suszenia i oczysz¬ czania. Sklada sie ono z trzech wiez 11, 18 i 25, które sa wypelnione srodkiem adsorpcyjnym i przelaczane cyklicznie do adsorpcje, regeneracje i wydmuchiwanie na zimno. Przez otwarty ele¬ ment odcinajacy 8, przy zamknietych elementach odcinajacych 9, 10, 15 i 22, przechodzi przeznaczo¬ ny do suszenia gaz do adsorbera 11. Po wysusze¬ niu gaz doprowadza sie przez otwarte elementy odcinajace 14 i 33 do rurociagu 46, przy czym ele¬ menty odcinajace 21 i 28 sa zamkniete.Adsorbery 18 i 25 naladowane w poprzednich cyklach równoczesnie oziebia sie i regeneruje. Do tego doprowadza sie czesc wysuszonego gazu przez otwarte elementy odcinajace 29 i 17, przy zam¬ knietych elementach odcinajacych 24 i 16, do ad¬ sorbera 18 do ochlodzenia. Gaz ogrzany wstepnie w adsorberze 18 przechodzi przez otwarty element odcinajacy 19, przy zamknietych elementach od¬ cinajacych 13, 20, 21 i 16, do przenosnika ciepla 32, gdzie zostaje ogrzany. Podgrzany gaz przez otwarty element odcinajacy 27, przy zamknietych elementach 12, 20, 26 i 28, doprowadza sie do wiezy adsorpcyjnej 25 do regeneracji. Naladowa¬ ny gaz opuszcza adsorber 25 przez element od¬ cinajacy 23, przy zamknietych elementach odci¬ najacych 10, 16, 22, 24 i przez oddzielacz wody , w którym wolna woda przy jednoczesnym chlodzeniu zostaje oddzielona, przez element odci¬ najacy 31, przy zamknietym elemencie odcinaja¬ cym 34, zostaje doprowadzony do urzadzenia spre¬ zajacego 35, sprezony i przez otwarty element od-, cinajacy 6 doprowadzony do glównego strumienia gazu przed elementem odcinajacym 7.Wprowadzenie gazu w celu zmagazynowania do wolnej przestrzeni geologicznej .Gaz np. doprowadzony rurociagiem 46 dopro¬ wadza sie przy zamknietym elemencie odcinajacym 40 45 50 55 6091089 33 przez otwarty element odcinajacy 34 do urza¬ dzenia sprezajacego 35. Przez przewody laczace miedzy urzadzeniem sprezajacym 35 i wolna przestrzenia geologiczna 1 przechodzi sprezony gaz przy zamknietym elemencie odcinajacym 7 i przez otwarte elementy odcinajace 6 i 3 do wolnej przestrzeni geologicznej. Oddzielacz osrod¬ ka wypierajacego 4 oczyszcza sie przy tym prze¬ ciw kierunkowi ruchu. Osrodek wypierajacy wy¬ chodzacy z wolnej przestrzeni geologicznej 1 w wyniku zmagazynowania gazu przeplywu przy otwartym elemencie odcinajacym 2 i 37, przy zam¬ knietym elemencie odcinajacym 36, do urzadzenia rozprezajacego 38, przy czym osiaga sie rozdzie¬ lenie gazu rozpuszczonego pod cisnieniem w os¬ rodku wypierajacym pod cisnieniem od osrodka wypierajacego. Z urzadzenia rozprezajacego 38 od¬ dzielony od osrodka wypierajacego gaz doprowa¬ dza sie do urzadzenia spalajacego 45 i wypala.W odstojniku urzadzenia rozprezajacego 38 zbie¬ ra sie rozprezony osrodek wypierajacy i przeply¬ wa przy wykorzystaniu zmniejszonego cisnienia odgazowywacza do odgazowywacza 39. W odgazo¬ wywaczu 39 nastepuje w znacznym stopniu od- gazowanie osrodka wypierajacego.Gaz wychodzacy z osrodka wypierajacego pod zmniejszonym cisnieniem odciaga sie przez urza¬ dzenie prózniowe 40 z odgazowywacza 39. Prze¬ wód wydechowy urzadzenia prózniowego jest prze¬ laczony przy otwartym elemencie odcinajacym 49 i zamknietym urzadzeniu odcinajacym 48 od urza¬ dzenia spalajacego 45.Z odstojnika odgazowywacza 39 odgazowany o- srodek wypierajacy przy otwartym elemencie od¬ cinajacym 42 i zamknietych elementach odcina¬ jacych 41 i 43 przeprowadza sie do otwartego pojemnika magazynujacego 44.Uzyskuje sie nastepujace wyniki: Czystosc etylenu: 99,8°/o wagowych maksimum 10 ppm objetos.CO: "10 ppm C02: 02: H,: C, +C2: dienów: C2H2: C3: NH3: !0 S calkowita jako H2S: ppm fi ppm " ppm 1000 ppm ppm " ppm 50 ppm " ppm ppm " 1 ppm wagowo. 40 PL